Հայ
Գաղութներ
Վախճանման 30-րդ տարելից ՏԻՐԱՆ ԱՐՔԵՊԻՍԿՈՊՈՍ ՆԵՐՍՈՅԵԱՆ ԱՌԱՋՆՈՐԴ ԱՄԵՐԻԿԱՀԱՅ ԹԵՄԻՆ Հիմնադիր Ս. Ներսէս Շնորհալի Ընծայարանին
Դեկտեմբեր 19 , 2019 , 11:04
Վախճանման 30-րդ տարելից  ՏԻՐԱՆ ԱՐՔԵՊԻՍԿՈՊՈՍ ՆԵՐՍՈՅԵԱՆ ԱՌԱՋՆՈՐԴ ԱՄԵՐԻԿԱՀԱՅ ԹԵՄԻՆ  Հիմնադիր Ս. Ներսէս Շնորհալի Ընծայարանին

ՆՈՐ ՕՐ, ԼՈՍ ԱՆՃԵԼԸՍ.-

ԱՌԱՋՆՈՐԴ ԱՄԵՐԻԿԱՀԱՅ ԹԵՄԻՆ  Հիմնադիր Ս. Ներսէս Շնորհալի Ընծայարանին (1943-1954)

Տիրան Արքեպիսկոպոս Ներսոյեանի առաջնորդութեան շրջանին Ս. Վարդան Մայր Տաճարի եւ թեմի առաջնորդարանի կալուածը գնուեցաւ 1949 թուականին Նիւ Եորքի 2-րդ պողոտայի եւ 34-րդ փողոցի անկիւնը։ Աւելի ուշ, անոր կարեւոր ձեռնարկը եղաւ Ամերիկայի թեմերուն յատուկ Ս. Ներսէս Շնորհալի Աստուածաբանական ընծայարանին բացումը, որ ցարդ իր առաքելութիւնը կը շարունակէ պատիւ բերելով Սրբազան Հօր անունին եւ յիշատակին։

 

Նախընթացը

            Երեսուն տարիներ առաջ Տիրան արքեպիսկոպոս Ներսոյեան 1989 Սեպտեմբեր 1-ին կը վախճանէր Նիւ Եորքի մէջ 85 տարեկանին, յետ երկարատեւ հիւանդութեան, ետին ձգելով առաջնորդական, մտաւորական, եւ աստուածաբան հայ հոգեւորականի խոշոր վաստակ։ Աւազանէն Ներսէս Թաւուգճեան, որդին Այնթապի հերոսամարտի գլխաւորներէն Ներսէս Աւագ Քհնյ. Թաւուգճեանի, ծնաւ Այնթապ, 1904 թուի Օգոստոս 23-ին, եւ Երուսաղէմի Ժառանգաւորաց վարժարանը ընդունուեցաւ Եղիշէ Դուրեան պատրիարքի օրով եւ անկէ քահանայական ձեռնադրութիւն ստացաւ իրեն հայրենակից Նորայր վարդապետ Պօղարեանի հետ 1928 թուին ու վերակոչուեցաւ Տիրան վարդապետ Ներսոյեան։

 

            Երբ տակաւին սարկաւագ էր, Ներսէս իր մասնակցութիւնը բերաւ Մաղաքիա Օրմանեան պատրիարքի «Ազգապատում»ի Գ. հատորի հրատարակութեան աշխատանքներուն Կիւլէսէրեան Բաբգէն եպիսկոպոսի խմբագրութեան ներքեւ։ Դուրեան պատրիարքի կարգադրութեամբ երկու օծակից երիտասարդ հոգեւորականները, Նորայր եւ Տիրան, իսկոյն Անգլիա ուղարկուեցան բարձրագոյն ուսման հետեւելու համար։ Վանք վերադարձին Տիրան վարդապետ «Սիոն» ամսագիրը խմբագրեց յաջորդելով Թորգոմ պատրիարք Գուշակեանին, ստանձնելով նաեւ տեսչութիւնը Ժառանգաւորաց վարժարանին, հասցնելով շարք մը արժանաւոր հոգեւորականներ։ Յետագային երկուքն ալ արքեպիսկոպոսներ, Նորայր Սրբազանը դառնալով անուանի ձեռագրագէտ, բանասէր եւ գիտնական։

 

Փարիզի եւ Լոնտոնի հոգեւոր տեսուչ

            1938 թուին Տիրան վարդապետ Ներսոյեան Թորգոմ պատրիարք Գուշակեանի արտօնութեամբ Փարիզ կը մեկնէր որպէս հոգեւոր տեսուչ տեղւոյն մայր եկեղեցւոյ, եւ յաջորդ տարին կ՚անցնէր Լոնտոն որպէս հոգեւոր հովիւ Ս. Սարգիս եկեղեցւոյ, ուր կը ծառայէր մինչեւ 1943, «մեծ աշխատանք ծաւալելով, հրատարակութիւններ եւ դասախօսութիւններ կատարելով Արեւմուտքը ծանօթացնելու հայ ժողովուրդի պատմութեանը», դառնալով մեր ժամանակներու հայ եկեղեցւոյ դաւանութեան եւ աստուածաբանութեան գիտուն հոգեւորականներէն մին։

 

Տիրան Եպիսկոպոս Թեմակալ առաջնորդ

            1943 թուի Հոկտեմբեր 3-ի Ամերիկահայ թեմի պատգամաւորական ժողովը առաջնորդ Գարեգին արքեպիսկոպոս Յովսէփեանի Կիլիկիոյ Աթոռին կաթողիկոս ընտրութեան հետեւանքով յաջորդ թեմակալ առաջնորդ կ՚ընտրէր Տիրան վարդապետ Ներսոյեանը, որ Բ. պատերազմի պատճառով ուշ կը ժամանէր Նիւ Եորք։ Նիւ Եորքի մէջ Գարեգին արքեպիսկոպոսէն ծայրագոյն վարդապետի աստիճանները կը ստանար, եւ 1945 թուականի Ամերիկայի Արեւելեան թեմի թեմական ժողովի որոշմամբ Ս. Էջմիածին կը մեկնէր Ազգային-եկեղեցական ժողովին մասնակցելու համար, ուր նաեւ կաթողիկոսական ընտրութիւն տեղի պիտի ունենար։ Նորընտիր Տ.Տ. Գէորգ Զ. Չորեքճեան Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ընտրութենէն եւ օծումէն ետք Տիրան վարդապետ տասը ընծայեալներու հետ միասին, գլխաւորութեամբ Երուսաղէմի պատրիարք Տ. Կիւրեղ Բ. Իսրայէլեանի, եպիսկոպոս կը ձեռնադրուէր նորընտիր Հայրապետին ձեռամբ։

 

Առաջնորդարանն ու թեմի կանոնադրութիւնը

          1944-ին Ամերիկայի Արեւելեան թեմին առաջնորդարանը կը գտնուէր Նիւ Եորքի Հինգերորդ պողոտային վրայ, եւ Արեւելեան Թեմէն ներս կը պաշտօնավարէին 15 հոգեւորականներ։ Տիրան եպիսկոպոսի օրով հոգեւորականաց թիւը բազմացաւ Երուսաղէմի իր նախկին ուսանողներու Նիւ Եորք ժամանումով որոնց համար բարձրագոյն ուսում ջամբելու ամէն կարելիութիւն նախաձեռնեց իր իսկ ընտրած ամերիկեան ուսումնական հաստատութիւններէն ներս։ Առաջին երեք տարիներուն Առաջնորդ Սրբազանը կարողացաւ եօթը հոգեւորականներ ձեռնադրել եւ 11-ի բարձրացնել անոնց թիւը, հինգ վարդապետներ եւ վեց քահանաներ հովուական պաշտօնի կոչելով, որոնց մէջ ակնառու եղան Երուսաղէմէն Շնորհք Վարդապետ Գալուստեան, յետագային Պատրիարք Հայոց Կ. Պոլսոյ, եւ Թորգոմ Վարդապետ Մանուկեան, յետագային Հայոց Պատրիարք Երուսաղէմի։ Առաջնորդ Սրբազանին առաջնահերթ գործը եղաւ 1946 թուին Թեմական բարեփոխեալ Կանոնադրութիւն մը պատրաստել ու զայն Տ.Տ. Գէորգ Զ. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի վաւերացման ենթարկել։ Նոյն Կանոնադրութիւնը իր հիմնական ձեւին մէջ ցարդ ի զօրու կը մնայ։

 

Թեմի համայնքներն ու կառոյցները    

            Տիրան Եպիսկոպոս Ներսոյեանի առաջնորդութեան տասնամեակին (1944-1954) կազմակերպուած համայնքներուն թիւը 37 էր, որոնցմէ 23¬ը ունէին իրենց սեփական եկեղեցիները՝ գործօն 21 հոգեւորականներով։ Իր օրով Նիւ Եորքի մայր տաճարի եւ մշակութային կեդրոնի շինութեան ծրագիրը նոր թափ ստացաւ եւ շուտով շինութեան յանձնախումբ մը կազմուեցաւ ու գործի լծուեցաւ։ Իր օրով այսօրուան Սուրբ Վարդան Մայր տաճարի եւ թեմի առաջնորդարանի կալուածը գնուեցաւ 1949 թուականին, նշելով իմաստուն եւ հեռահայեաց ծրագիրներու իրագործումը՝ քաղաքի մէկ շատ ակնառու խաչմերուկին անկիւնը։ Վերջերս յիսնամեակը նշուեցաւ Մայր տաճարի օծման, որ պատիւ կը բերէ ամբողջ Թեմին։

 

            Տիրան Սրբազան 1953 թուին արքեպիսկոպոսութեան բարձրացաւ Տ.Տ. Գէորգ Զ. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի Կոնդակով։ Թեմական ներքին կազմակերպութիւններ ստեղծեց, յատկապէս Հայ Եկեղեցւոյ Երիտասարդաց Կազմակերպութիւնը որպէս կենսական օղակը Թեմի անմիջական եւ ապագայի զարգացումին, Տիկնանց Օժանդակ Միութիւնը, ծխական միօրեայ Հայ Դպրոցները, ճոխացնելով նաեւ Առաջնորդարանի տարեկան կանոնաւոր ծրագիրները։ Շուտով Տիրան արքեպիսկոպոս օտար յարանուանութեանց մօտ ծանօթ անձնաւորութիւն մը դարձաւ, երբ արդէն ճանչցուած էր Փարիզի եւ Լոնտոնի մէջ իր պաշտօնավարութեան ընթացքին իր կարդացած աստուածաբանական եւ եկեղեցագիտական դասախօսութիւններով՝ յանուն Հայաստանեայց Մայր Եկեղեցւոյ։

 

            Ժամանակները հանդարտ չէին, եւյետ¬պատերազմեան քաղաքական ձգտեալ վիճակն ու պաղ պատերազմի անորոշութիւնը աշխարհով մէկ չէր վրիպած Տիրան Արքեպիսկոպոսի ուշադրութենէն, եւ ի հարկին միջ-եկեղեցական միջամտութեամբ խիզախօրէն Հայ Եկեղեցւոյ խօսքը լսելի դարձուցած էր պետութեանց, նոյնիսկ երբ Մայր Աթոռ Խորհրդային Միութեան քաղաքականութեան ճնշումին տակ հրահանգներ կը ղրկէր Նիւ Եորք, Առաջնորդին նորահնար եւ ողջմիտ յարաբերութիւնները դադրեցնելու դիտումով։ Անկասկած Տիրան արքեպիսկոպոսի առաջնորդութեան տասնամեակը Թեմի վերազարթօնքի շրջանը կը համարուի երիտասարդներու նոր սերունդի մը պատրաստութեամբ եւ գործունէութեամբ, եւ եթէ այսօր Թեմը կանգուն է եւ աշխոյժ, անոր հիմնական գործը պէտք է վերագրել արթնամիտ Տիրան Արքեպիսկոպոսին։

 

Ընտրեալ պատրիարք Երուսաղէմի

            Առաջնորդի պաշտօնէն հրաժարելով, Տիրան Արքեպիսկոպոս 1955 թուին Երուսաղէմ վերադարձաւ որպէս միաբան Սուրբ Ուխտին եւ ջանաց օժանդակել Տեղապահ Եղիշէ Արքեպիսկոպոս Տէրտէրեանին, որպէսզի արդէն իսկ ուշացած պատրիարքի ընտրութիւնը կատարուէր ըստ կանոնի։ Նախկին Կիւրեղ Բ. Պատրիարք վախճանած էր 1949 Հոկտեմբերին։ Անհարկի ձգձգումներ պատճառ դարձան, որ միաբաններ կարեւոր թիւով Երուսաղէմ վերադառնան եւ թիկունք կանգնին Տիրան Արքեպիսկոպոսին նոր պատրիարքի ընտրութեան գործընթացին մէջ։

 

            1956-1960 տարիներուն ներքին պառակտում յառաջացաւ վանքէն ներս, եւ սակայն միաբանական ուխտին ողջմիտ տարրը կարողացաւ ի բացակայութեան Տեղապահ Եղիշէ Արք. Տէրտէրեանին, 1957 թուին նոր Տեղապահ մը ընտրել, եւ ապա՝ Պատրիարք մը, յանձին Տ. Տիրան արքեպիսկոպոս Ներսոյեանի։ Այս բոլորը սակայն չիրագործուեցան պետական արգելքով, երբ վաւերացում երբեք չտրուեցաւ Յորդանանեան կառավարութեան կողմէ, որքան ատեն որ Եղիշէ Արք. Տէրտէրեան իր Տեղապահի հանգամանքով Ամման մայրաքաղաքին մէջ նստած կը պայքարէր իրեն համար անընդունելի ընտրութեանց դէմ։ Յաջորդ տարին պետութիւնը միջամուխ ըլլալով պատրիարքարանի ներքին գործերուն երկրէն  արտաքսել տուաւ թէ՛ ընտրեալ Պատրիարք Տիրան արքեպիսկոպոսը եւ թէ՛ լուսարարապետ Շնորհք եպիսկոպոս Գալուստեանը իրենց օտարահպատակ (Ամերիկայի քաղաքացի) ըլլալու պատրուակով։

 

Իմ երկրորդ այցելութիւնս Երուսաղէմ

            1957-ին, Տիրան ընտրեալ պատրիարքի տարին, Երուսաղէմ այցի գացի իր թելադրութեամբ ուսումնական աշխատանք կատարելու վարդապետական աւարտաճառիս կապակցութեամբ։ Վանքի ներքին կացութեան մասին չվարանեցաւ յանձնարարութիւններ տալ ինծի իմ վերադարձիս որոշ անձանց հետ տեսակցելու։ Իրեն հանդէպ իմ ակնածանքն ու հիացումը կանուխէն զգացեր էի, երբ Կ. Պոլսոյ մէջ հանդիպեր էի երկու տարի աւելի կանուխ եւ միասին ճամբորդեր դէպի Իսկենտերուն, Հալէպ եւ ապա Երուսաղէմ։ Ականատես եղայ վանքի յարաբերաբար խաղաղ կացութեան եւ նոյն տարին նշանակուեցայ հոգեւոր հովիւ եթովպահայ համայնքին։ Հոն հասնելէս ետք իմացայ Սրբազան Հօր երկրէն արտաքսման դժբախտ լուրը։ Երբ Լոնտոնէն Միացեալ Նահանգներ փոխադրուեցայ Տիրան Սրբազանին հետ յարաբերութիւնս մնաց որդիական, երբ նամակով մը իմացուցած էր ինծի Ս. Ներսէս Ընծայարանին բացման մասին ու կը հրաւիրէր Էվընսթըն այցելելու մինչ կ՚ուսանէի Լոնտոնի համալսարանէն ներս։ Այցելեցի եւ իր մօտ երկու օր մնացի։ Աւելի ուշ մի քանի նամակներով գնահատեց իմ գրական աշխատանքը ու քաջալերեց զիս իմ համալսարանական ուսմանց ընթացքին։

 

Վերադարձ Ամերիկա

            Որպէս պատմական իրողութիւն՝ Տիրան արքեպիսկոպոս կը մնայ Ընտրեալ Պատրիարք Հայ Երուսաղէմի՝ կատարուած Պատրիարքութեան ներքին կանոնադրութեան ուժով։ Երուսաղէմ չկարենալ վերադառնալով, կը մեկնէր Նիւ Եորք, ուր բնակութիւն կը հաստատէր որպէս երիցագոյն հոգեւորական։ Սրբազան Հօր վերադարձը տուաւ իր բազմաբեղուն արդիւնքը՝ իր տեսիլքին իրականացումը։ Որպէս փորձառու Առաջնորդ կը նախատեսէր հոգեւորականներու պատրաստութիւնը բացառապէս Ամերիկեան Հայ Եկեղեցիներուն համար, ամերիկածին եւ համալսարանաւարտ երիտասարդներուն առջեւ հոգեւորական դառնալու կարելիութիւնը ընծայելով, որոնք նորահաստատ Սուրբ Ներսէս Շնորհալի Ընծայարանը պիտի աւարտէին ակադեմական հովանիին ներքեւ Ռուս Ուղղափառ Հոգեւոր Ճեմարանին։

 

Հիմնադրութիւն Ս. Ներսէս Ընծայարանի

            1960 թուին Տիրան արքեպիսկոպոս կը դիմէր թեմակալ Սիոն արքեպիսկոպոս Մանուկեանին եւ Թեմական խորհուրդին՝ հիմնելու համար Ընծայարանը, որուն համար բարերարն ալ գտած էր յանձին Սաթենիկ Ուզունեանի։ Առաջնորդն ու Թեմական խորհուրդը հաւանութիւն կու տային ու Սիոն Սրբազան զինք կը նշանակէր տեսուչ նորահաստատ Ընծայարանին։ Առաջին կայքը եղաւ Էվընսթըն քաղաքը, ուր առաջին ուսանողները եկան, եւ սակայն սահմանափակ ըլլալով, շուտով Ընծայարանը փուխադրուեցաւ Նիւ Եորք նահանգի Նիւ Ռոշէլ քաղաքը, եւ վերջերս ալ, 60 տարի ետք, սեփական կառոյցներով օժտուեցաւ՝ բնակութեան, ուսողութեան եւ մատուռի շէնքերով շրջանի Արմոնք քաղաքը։ Ահա հոգեւորականներու պատրաստութեան համար միակ հայ Ընծայարանը Ամերիկայի մէջ, որ տասնամեակներէ ի վեր հոգեւորականներ կ՚ընծայէ Արեւելեան, Արեւմտեան եւ Քանատայի երեք թեմերուն, շնորհիւ Տիրան Արքեպիսկոպոս Ներսոյեանի տեսիլքին եւ իմաստութեան։

 

Գրական Վաստակը

            Տիրան արքեպիսկոպոս հեղինակած է շարք մը աստուածաբանական եւ ծիսական հատորներ, որոնք կը վկայեն գրելու յստակ, տրամաբանական, ուժեղ իր ինքնատիպ ոճը։ Առաջին պատեհութեամբ Սրբազանը հրատարակեց ծաւալուն երկլեզու, գրաբար եւ անգլերէն, «Պատարագամատոյց»ը, որ ցարդ կը մնայ լաւագոյն դասական բնագիրը Ս. Պատարագի մատուցման, յաւելեալ ներածականներով եւ հարուստ ծանօթագրութիւններով, գլխաւորաբար անգլերէն լեզուով, որմէ սերունդներ սորվեցան Ս. Պատարագի բովանդակութիւնն ու մատուցումը՝ համապարփակ եւ ուսանելի կերպով։

 

            Սրբազան Հօր «Վարդապետական դիրքը Հայց. Եկեղեցւոյ» անգլերէն գրքոյկը միաբնակ եւ երկաբնակ վարդապետութեանց յատուկ ուղեցոյց մըն է, որ կը վերաբերի Քրիստոսի «երկու բնութիւններուն մէկ անձնաւորութեան մէջ» դաւանանքին։ Հոն բացատրած է թէ ինչպէս երկաբնակութիւն դաւանող եկեղեցիներ նահանջած են Քաղկեդոնի Ժողովին մէջ (451 թ.) իրենց որդեգրած դիրքէն, եւ դարերու ընթացքին մօտեցած են հայ եւ արեւելեան եկեղեցիներուն։ Ներսոյեան Սրբազան հեղինակած է նաեւ «Կարգ նաւակատեաց եկեղեցւոյ» գիրքը Մայր Մաշտոցէն քաղուած, ուր կան եկեղեցւոյ հողի օրհնութեան, հիմնարկէքի եւ օծման կարգերը։ Խնդրայարոյց եղաւ «Քրիստոնէական մօտեցում մը համայնավարութեան» իր մէկ ուրիշ գրքոյկը, որ իմ հասկացողութեամբ փորձ մըն էր մատնացոյց ընելու քրիստոնէական ջատագովութիւնը զոր եկեղեցին պարտաւոր է զարգացնել ուղին՝ դիմադրելու համար համայնավարութեան վտանգը։

 

            Երջանկայիշատակ Սրբազանը ձեռագիր վիճակի մէջ գրած էր նաեւ եօթէ աւելի ուսումնասիրութիւններ իր Երուսաղէմ եղած միջոցին։ Միջեկեղեցական յարաբերութեանց մէջ տիրական բաժին վերցուցած է որպէս աստուածաբանական եւ եկեղեցական կանոնի գիտակ բարձրաստիճան հոգեւորական, հիմնովին սերտելով «Հայ Եկեղեցւոյ Կանոնագիրքը», իր վերլուծումներն ու թելադրութիւնները ներկայացնելով Մայր Աթոռին եւ Երուսաղէմի Պատրիարքութեան, զանոնք միջեկեղեցական համագումարներուն կարդալով եւ նիստերուն ատենապետելով։ Մեծ մասը անոնցմէ յետ մահու հրատարակուեցան յատուկ հատորով մը Ս. Ներսէս Ընծայարանի կողմէ։ Տիրան արքեպիսկոպոս Ներսոյեանի վերջին օծումը կատարեց Կ. Պոլսէն Նիւ Եորք ժամանած Ամեն. Տ. Շնորհք պատրիարք Գալուստեան, իր ուսուցչին եւ նախկին մեծաւորին իր վերջին յարգանքը ընծայելու, եւ Տ. Թորգոմ պատրիարք Մանուկեանի կարգադրութեամբ մարմինը ամփոփուեցաւ Ս. Փրկիչ վանքի գերեզմանատան մէջ հանգուցեալ պատրիարքներու շարքին։           

 

ԴՈԿՏ. ԶԱՒԷՆ Ա. ՔՀՆՅ. ԱՐԶՈՒՄԱՆԵԱՆ

 

 

Լրահոս - 08 Օգոստոս 2020
Սիւնակագիրներ
Հրաչ Սեփեթճեան Ծնած է 1969-ին, Պէյրութ, Լիբանան։Կիպրոսի ՀԲԸՄ Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւնը աւարտած է 1987-ին։Երեւանի Պետական Համալսարանի Հայկական Բանասիրական բաժանմունքէն շրջանաւարտ ՝1994-ին։1980-ական թուականներէն կ՚աշխատակցի «Զարթօնք»ին եւ ապա՝ «Նոր Օր»ին։1994-2000 օգնական խմբագիր «Զարթօնք»ի։1993-էն ի վեր հայոց լեզուի, գրականութեան, պատմութեան եւ մշակոյթի ուսուցիչ Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ։Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ եղած է եւ է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի, ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի շրջանակներէն ներս, վարելով զանազան պաշտօններ։Ներկայիս՝ ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տէմիրճեան վարժարանի Հայերէնի Բաժանմունքի վարիչ։ «Նոր Օր»ի խմբագիր՝ Մարտ 2016-էն։  
Վաչէ Սեմերճեան Ծնած է 1938-ին, Պէյրութ, Լիբանան։ Շրջանաւարտ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն եւ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն՝ որպէս քիմիագէտ։ Շրջան մը եղած է ուսուցիչ Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն ներս։ Ապա, վկայուելով որպէս կաշուեմշակութեան վարպետ, տասը տարի  կը գործուղղուի Եթովպիա եւ Աֆղանիստան։ 1976-ին կը հաստատուի Միացեալ Նահանգներու արեւմտեան ափ, գործօն անդամ դառնալով ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի։ Կաշուեմշակութեամբ աշխատելէ ետք, կը հրաւիրուի Հոլիվուտի ԹՄՄ Արշակ Տիգրանեան վարժարան, դասաւանդելու համար հայագիտական նիւթեր։ Հանգստեան կը կոչուի 2009 թուականին։1956-էն ի վեր կ՚աշխատակցի ռամկավար ազատական մամուլին։ 1977-էն առ այսօր ծաւալուն գործունէութիւն ունեցած է «Նոր Օր»էն ներս որպէս խորհրդական եւ ղեկավար։  Վեց տարի եղած է պատասխանատու խմբագիրը «Նոր Օր» շաբաթաթերթին։Վաչէ Սեմերճեան հեղինակ է չորս հատորներու. «Ապրուած սփիւռքը», «Յիշատակելի դիմաքանդակներ», եւ «Լուսարձակին տակ» Ա. Եւ Բ. հատորներ։ 
Յակոբ Մարտիրոսեան   Ծնած է Սուրիոյ Արաբ-բունար գիւղաքաղաքը 1943 թուականին։ 1949-ին Հալէպ փոխադրուած է ուր յաճախած է տեղւոյն Կրթասիրաց վարժարանը, ապա Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան, Լազար Նաճարեան-Գալուստ Կիւլպէնկեան երկրորդական վարժարանը, եւ վկայուած 1964-ին։ Նոյն տարին, քաղաքական աննպաստ պայմաններու հետեւանքով ընտանեօք վերադարձած են Լիբանան, Պէյրութ, ուր շարունակած է իր ուսումը, հաշուապահութեան եւ տնտեսագիտութեան մարզերուն մէջ։ Ապա լծուած աշխատանքի զանազան հաստատութիւններու մէջ, ինչպէս Ապրոյեան հաստատութիւն եւ Պանք Ալ Արապի, վարելով բաժնի տնօրէնութեան պաշտօններ։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս, Միացեալ նահանգներ, ուր շարունակած է աշխատիլ արհեստավարժ  ինքնաշարժի ընկերութիւններու եւ հաստատութիւններու մէջ, ուսումը շարունակելով եւ մասնագիտանալով այդ ճիւղին մէջ։Հանգստեան կոչուած է 2012 թուականին։ Յակոբ Մարտիրոսեան անդամակցած է Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան, ՀԲԸՄ-ին եւ Թէքեան Մշակութային Միութեան, 1958 թուականէն սկսեալ, Հալէպի մէջ, Սուրիա։ Ան շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական գործունէութիւնները Լիբանանի մէջ, Պէյրութ, ուր անդամակցած է Փորթուգալեան ակումբին, եւ եղած է հիմնադիրը Անթիլիասի ՌԱԿ Յովսէփեան ակումբին։  Լոս Անճելըսի մէջ, շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական  աշխատանքները վարելով ատենադպիրի պաշտօններ Գերսամ Ահարոնեան ակումբին եւ ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային Վարչութեանց մէջ, ատենապետի պաշտօն՝ Ռուբէն Հերեան ակումբի, եւ «Նոր Օր» շաբաթաթերթի խմբագիրի պաշտօնը 2011 թուականէն մինչև Մարտ 2016 թուականը:  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Խաչիկ Ճանոյեան Ծնած է Մուսուլ, Իրաք։ Շատ փոքր տարիքէն կը կորսնցնէ մայրն ու հայրը։ 1956-ին  կը տեղափոխուի Պաղտատ։ 1966-ին կ՚աւարտէ Պաղտատի պետական համալսարանը, վկայուելով լեզուագիտական գոլէճի սպաներէնի բաժինէն։Պաղտատի մէջ եղած է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի։ 1968-ին անցնելով Պէյրութ հայագիտական ուսումը կը ստանայ Երուանդ Հիւսիսեան հայագիտական հիմնարկէն եւ նոյն տարիներուն կը զբաղի ուսուցչութեամբ։ Նոյն տարին կ՚անդամագրուի ՌԱԿ-ին։ 1972-ին կը վերադառնայ Պաղտատ, որպէս հայերէնի ուսուցիչ։ Յաջորդ տարի կ՚անցնի Արժանթին, ուր կը վարէ ՀԲԸՄ-ի Պուէնոս Այրեսի մասնաճիւղի վարիչ քարտուղարի պաշտօնը եւ միութեան «Լուսաբաց» եռամսեայի խմբագրութիւնը։ Հիմնադիրներէն է Մարի Մանուկեան վարժարանին։1975-էն ի վեր կ՚ապրի եւ կը գործէ Լոս Անճելըսի մէջ։ Եղած է «Նոր Օր»ի վարչական պատասխանատու, խմբագիրի օգնական եւ խմբագրական կազմերու անդամ։ Կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։Ճանոյեան շատ գործօն տարր մըն է Լոս Անճելըսի մէջ։  Հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը Իրաքահայերու Միութեան։ ՀԲԸՄ-էն, ԹՄՄ-էն եւ ՌԱԿ-էն ներս տարած է եւ կը տանի բազմաբեղուն աշխատանք։35 տարի շարունակ հիմնած եւ ղեկավարած է Հայ Ընտանեկան Շաբաթօրեայ վարժարանը։ Մեծապէս նպաստած է գաղութահայ մշակութային եւ գրական կեանքին, եկեղեցական կեանքին եւ պարգեւատրուած է բազմաթիւ շքանշաններով եւ պատուոյ գիրերով։ Ամուսնացած է, ունի երեք զաւակ եւ հինգ թոռնիկ։
Մինաս Գոճայեան Ծնած է Պէյրութ, 1946-ին։ Յաճախած է ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանը, ապա հետեւած է լեզուի եւ գրականութեան դասընթացքներու Փարիզի մէջ եւ աւարտած՝ Երեւանի Պետական Համալսարանի Բանասիրական ճիւղը, միաժամանակ հետեւելով հնագոյն պատմութեան եւ հնագիտութեան դասընթացքներու։ Դոկտորական աստիճան կը ստանայ 1980-ին։Հայոց լեզու, գրականութիւն, պատմութիւն եւ մշակոյթ դասաւանդած է Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն եւ Լոս Անճելըսի ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տեմիրճեան վարժարանէն ներս։ Աշխատակցած է եւ կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։ Եղած է «Նոր Օր» շաբաթաթերթի պատասխանատու խմբագիր։ Անգլիատառ AIM-ի հիմնադիր-խմբագիրներէն է եւ ներկայիս մաս կը կազմէ Keghart.com-ի խմբագրութեան եւ պատասխանատու խմբագիրն է Երուսաղէմի «Սիոն» պաշտօնաթերթին։Խմբագրած եւ պարզեցուցած է հայ դասական գրողներու գործեր, նաեւ հեղինակ է հայոց լեզուի եւ պատմութեան դասագիրքերու։ Խմբագիրն է «Պատմութիւն Չորք-Մարզպանի» յուշամատեանին։  
Գէորգ Քէօշկէրեան Ծնած է Երուսաղէմ և վեց տարեկանին ընտանիքին հետ փոխադրուած է Հալէպ։ Ուսման բարձրագոյն վկայականը եղած է Մաքիստրոս Արուեստից Տիտղոս՝ Անգլերէն լեզուի ուսուցման մէջ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս և 1980-ին ամուսնացած է Սիլվա Տագէսեանի հետ ու բախտաւորուած երկու զաւակներով՝ աղջիկ մը և մանչ մը։ 2009-ին հանգստեան կոչուած է 25 տարիներու ծառայութենէ մը ետք՝ Լոս Անճըլոսի դպրոցական միացեալ ցանցին մէջ, ինը տարի որպէս ուսողութեան ուսուցիչ և 16 տարի որպէս փոխ-տնօրէն։ Անդամ է Թէքէեան Մշակութային Միութեան Միացեալ Նահանգներու և Գանատայի Կեդրոնական Վարչութեան։  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Արա Ահարոնեան Ծնած է Թրիփոլի, Լիբանան։ Նախնական ուսումը ստացած է Պէյրութի ՀԲԸՄ-ի Յովակիմեան-Մանուկեան երկրորդական վարժարանին մէջ։ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին հետեւանքով, 1976-ին կը տեղափոխուի Միացեալ Նահանգներ եւ կ՚աւարտէ Քալիֆորնիոյ համալսարանի Էլէքթրոնիք ճարտարագիտութեան բաժինը։ Անդամ է ՌԱԿ-ի եւ երիտասարդական տարիներէն մինչ օրս վարած է եւ կը վարէ պատասխանատու պաշտօններ կուսակցութենէն եւ Թէքէեան Մշակութային Միութենէն ներս։ «Նոր Օր» պաշտօնաթերթի երկարամեայ աշխատակից։Ահարոնեան գործօն տարր մըն է լոսանճելըսահայ կեանքէն ներս, ներկայացնելով ՌԱԿ-ը համագաղութային ծրագիրներու մէջ։ Հեղինակ է Հայաստանի, Արցախի եւ Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան նուիրուած հատորներու։ Ներկայիս կը պաշտօնավարէ ապահովագրական ընկերութեան մը մէջ, որպէս ծրագրող-խորհրդատու։