Հայ
Առաջնորդող
«Արեգակ» – Փետրուար 1965. Կառուցենք հայ ժողովուրդի համագործակցութեան տաճարը
Սեպտեմբեր 14 , 2017 , 12:35
«Արեգակ» – Փետրուար 1965.  Կառուցենք հայ ժողովուրդի համագործակցութեան տաճարը

«Արեգակ»ի նախորդ թիւին մէջ,– Յունուար 1965,– «Եղբայր եմք մեք»  խմբագրականով կոչ ուղղեցինք ի սփիւռս աշխարհի ցրուած հայ ժողովուրդի բոլոր զաւակներուն։ Մեր կոչին մէջ ընդգծեցինք Համահայկական Կեդրոնական Միութիւն մը ստեղծելու հրամայական պահանջքը։ Ներկայիս, աւելի քան երբեք՝ պէտք ունինք, եւ այսուհետեւ մանաւանդ պէտք պիտի ունենանք հայ ժողովուրդի գոնէ արտասահմանի հատուածին ամբողջութիւնը ներկայացնող, հետեւաբար նաեւ մեր համազգային շահերը պաշտպանելու իրաւասութեամբ օժտուած՝ կշիռ ունեցող կազմակերպութեան մը։

Հայութիւնը համակեդրոնանալու բազմաթիւ պատճառներ ունի ներկայիս, իսկ ջլատուելու ո՛չ մէկ պատճառ՝ ո՛չ մէկ իրաւունք։

«Արեգակ» կը հաւատայ հայ ժողովուրդի համագործակցական ոգիի յաղթանակին։ Այդ հաւատքին ծնունդն է ահա մեր կոչը։

Հայ գաղթաշխարհը Համահայկական Կեդրոնական Միութիւն մը ստեղծելու անհրաժեշտութեան հետ՝ ունի նաեւ զայն իրագործելու բոլոր տուեալները։ Մեր խօսքը կը վերաբերի թէ՛ նիւթական, թէ՛ համագործակցական կարելիութիւններուն։ Այս կապակցութեամբ կ՚արժէ ընդգծել խիստ դրական այն երեւոյթը, որ Եղեռնի յիսնամեակի նախօրեակին ծնունդ առաւ հայ կուսակցութիւններու եւ հայկական բոլոր կազմակերպութեանց կողմէ ցուցաբերուած նոյն երանգաւորումով բնորոշուող կեցուածքէն։ Այդ կը նշանակէ որ համագործակցութեան ընդարձակ դաշտը ակօսուած է արդէն, մեր ժողովուրդի ողջամիտ սերմնացաններուն կը մնայ բացուած ակօսները լեցնել միութեան ու միասնականութեան առողջ սերմերով, որոնք, ինչպէս Աւետարանի առակը կ՚ըսէ՝ աճելով «ընդ միոյ երեսուն, եւ ընդ միոյ վաթսուն, եւ ընդ միոյ հարիւր» հունձք պիտի բերեն։

Պատկերաւոր խօսինք։ Գաղթաշխարհի մէջ ունինք հարիւրաւոր կազմակերպութիւններ։ Իւրաքանչիւր հայկական կազմակերպութիւն երաժշտական գործիք մը նուագող մասնագէտի մը կը նմանի, իսկ մեր մայր առաջադրութիւնը՝ նուագահանդէս մը կազմակերպել է, որուն յաջողութիւնը պայմանաւորող բոլոր ազդակները ունինք, մեզի պակսողը մասնագէտներու հաշուոյն ի գործ դրուելիք ծրագրուած ճիգն է։ Խմբավարի հարց չի ծագիր այս պարագային։ Ուժերու մէկտեղումէն ինքնաբերաբար հմուտ խմբավար մը կը ծնի։

Համահայկական Կեդրոնական Միութիւնը (պայմանական անուն մըն է այս) միայն կրնայ կազմակերպել ու գեղեցկօրէն ներկայացնել աշխարհին՝ ծրագրուած այդ փառաւոր նուագահանդէսը։

Եթէ պիտի չկարենանք մեր ճիգերու հոսանքներուն մէկտեղումով գոյացնել համագործակցութեան լայնահուն գետը, եթէ մեր աշխատանքին հատիկները պիտի չնետենք հայ ժողովուրդի գերագոյն ու նուիրական իրաւունքներուն պաշտպանութեան համար բացուած ակօսներուն մէջ, աւելի լաւ է որ այժմէն լռենք…։ Որովհետեւ մեր ինքնագլուխ եւ աններդաշնակ գործունէութեան սերմերը չեն կրնար արդիւնք տալ, անոնք ճամբաներու վրայ ինկած հատիկներու պէս՝ կրնան միայն թռչուններուն կեր դառնալ։

Սակայն մենք, ինչպէս դիտել տուինք արդէն, կը հաւատանք հայուն համագործակցական ոգիի յաղթանակին։

Բնական հարցում մը հաւանաբար պատրաստ է շատերու մտքին մէջ՝ առաջադրուած նման կազմակերպութիւն մը գործունէութեան ի՛նչ դաշտ պիտի ունենայ։

Գործունէութեան մանրակրկիտ ծրագիր մը այժմէն հրապարակել ճիշդ պիտի չըլլար, մէկէ աւելի պատճառներով։ Սակայն կարելի է անոր առաջադրութիւնները խտացնել հիմնական երկու կէտերու մէջ։

ա. Նուիրեալ հայ ժողովուրդի հաւաքական շահերու պաշտպանութեան ընդհանրապէս, եւ Հայկական Դատի հետապնդման՝ մասնաւորապէս։

բ. Քաղաքակիրթ աշխարհին ծանօթացնել հայ ժողովուրդը, անոր պատմութիւնը, անոր հին ու նոր արժէքները, մէկ խօսքով՝ հայ մշակոյթը իր բոլոր երեսներով, ծրագրուած ընդարձակ գործունէութեամբ։

Յիշեալ առաջադրութեանց իրականացման համար անհրաժեշտ է՝

ա. Ստեղծել պատկառելի դրամագլուխով կեդրոնական հիմնադրամ մը։

բ. Անգլերէն եւ ֆրանսերէն լեզուներով հիմնել երկու օրաթերթեր, արեւմտեան լաւագռյն թերթերու մակարդակով։

գ. Հաստատել հայկական տեղեկատու գրասենեակներ աշխարհի մայրաքաղաքներէն կարեւորագոյններուն մէջ։

դ. Հիմնել խոշոր տպարան մը, հաստատել մատնենաշար մը եւ քանի մը կարեւոր լեզուներով հրատարակել գրական, պատմական, գեղարուեստական այնպիսի երկեր, որոնք կրնան նպաստել հայ ժողովուրդը ճանչցնելու աշխատանքին։

ե. Հաստատել գրական միջազգային մրցանակ մը, եւ զայն տալ հայկական բովանդակութեամբ եւ օտար լեզուով գրուած գրական լաւագոյն երկի հեղինակին։

Ահա Համահայկական Կեդրոնական Միութեան ընդգրկելիք ընդարձակ գործունէութեան քանի մը առաջադրանքները։ Հաւանաբար անգործադրելի թուի շատերուն նախատեսուած նման ծրագիր մը, մանաւանդ պատկառելի դրամագլուխով հիմնադրամ մը ստեղծելու մեր առաջարկը։

Թող թոյլ տրուի մեզի համաձայն չգտնուիլ այդպիսիներուն հետ։ Եթէ հայկական բոլոր գաղթօճախներուն մէջ կազմակերպչական լուրջ աշխատանք տարուի, նախատեսուած հիմնադրամը կարելի կ՚ըլլայ ստեղծել ամէնէն ուշը երկու տարուան ընթացքին։

Այն զոհողութիւններուն եւ զոհաբերութիւններուն դիմաց, որոնք մեր նախահայրերուն բաժինը եղան՝ մեզմէ պահանջուածը ոչնչութիւն կարելի է համարել։ Ուրեմն չդաւաճանենք մեր պապերու յիշատակին, եւ վերադարձնենք անոնց՝ իրենց զոհողութիւններուն գէթ մէկ առ հազար չնչին տոկոսը, ստեղծելով Համահայկական Կեդրոնական Միութիւն մը, համախմբուելով այդ միութեան շուրջ, եւ անով տէր կանգնելով մեր սրբազան իրաւունքներուն։

 

«Արեգակ», Փետրուար 1965

Լրահոս - 17 Նոյեմբեր 2017
Սիւնակագիրներ
Հրաչ Սեփեթճեան Ծնած է 1969-ին, Պէյրութ, Լիբանան։Կիպրոսի ՀԲԸՄ Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւնը աւարտած է 1987-ին։Երեւանի Պետական Համալսարանի Հայկական Բանասիրական բաժանմունքէն շրջանաւարտ ՝1994-ին։1980-ական թուականներէն կ՚աշխատակցի «Զարթօնք»ին եւ ապա՝ «Նոր Օր»ին։1994-2000 օգնական խմբագիր «Զարթօնք»ի։1993-էն ի վեր հայոց լեզուի, գրականութեան, պատմութեան եւ մշակոյթի ուսուցիչ Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ։Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ եղած է եւ է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի, ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի շրջանակներէն ներս, վարելով զանազան պաշտօններ։Ներկայիս՝ ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տէմիրճեան վարժարանի Հայերէնի Բաժանմունքի վարիչ։ «Նոր Օր»ի խմբագիր՝ Մարտ 2016-էն։  
Վաչէ Սեմերճեան Ծնած է 1938-ին, Պէյրութ, Լիբանան։ Շրջանաւարտ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն եւ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն՝ որպէս քիմիագէտ։ Շրջան մը եղած է ուսուցիչ Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն ներս։ Ապա, վկայուելով որպէս կաշուեմշակութեան վարպետ, տասը տարի  կը գործուղղուի Եթովպիա եւ Աֆղանիստան։ 1976-ին կը հաստատուի Միացեալ Նահանգներու արեւմտեան ափ, գործօն անդամ դառնալով ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի։ Կաշուեմշակութեամբ աշխատելէ ետք, կը հրաւիրուի Հոլիվուտի ԹՄՄ Արշակ Տիգրանեան վարժարան, դասաւանդելու համար հայագիտական նիւթեր։ Հանգստեան կը կոչուի 2009 թուականին։1956-էն ի վեր կ՚աշխատակցի ռամկավար ազատական մամուլին։ 1977-էն առ այսօր ծաւալուն գործունէութիւն ունեցած է «Նոր Օր»էն ներս որպէս խորհրդական եւ ղեկավար։  Վեց տարի եղած է պատասխանատու խմբագիրը «Նոր Օր» շաբաթաթերթին։Վաչէ Սեմերճեան հեղինակ է չորս հատորներու. «Ապրուած սփիւռքը», «Յիշատակելի դիմաքանդակներ», եւ «Լուսարձակին տակ» Ա. Եւ Բ. հատորներ։ 
Յակոբ Մարտիրոսեան   Ծնած է Սուրիոյ Արաբ-բունար գիւղաքաղաքը 1943 թուականին։ 1949-ին Հալէպ փոխադրուած է ուր յաճախած է տեղւոյն Կրթասիրաց վարժարանը, ապա Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան, Լազար Նաճարեան-Գալուստ Կիւլպէնկեան երկրորդական վարժարանը, եւ վկայուած 1964-ին։ Նոյն տարին, քաղաքական աննպաստ պայմաններու հետեւանքով ընտանեօք վերադարձած են Լիբանան, Պէյրութ, ուր շարունակած է իր ուսումը, հաշուապահութեան եւ տնտեսագիտութեան մարզերուն մէջ։ Ապա լծուած աշխատանքի զանազան հաստատութիւններու մէջ, ինչպէս Ապրոյեան հաստատութիւն եւ Պանք Ալ Արապի, վարելով բաժնի տնօրէնութեան պաշտօններ։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս, Միացեալ նահանգներ, ուր շարունակած է աշխատիլ արհեստավարժ  ինքնաշարժի ընկերութիւններու եւ հաստատութիւններու մէջ, ուսումը շարունակելով եւ մասնագիտանալով այդ ճիւղին մէջ։Հանգստեան կոչուած է 2012 թուականին։ Յակոբ Մարտիրոսեան անդամակցած է Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան, ՀԲԸՄ-ին եւ Թէքեան Մշակութային Միութեան, 1958 թուականէն սկսեալ, Հալէպի մէջ, Սուրիա։ Ան շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական գործունէութիւնները Լիբանանի մէջ, Պէյրութ, ուր անդամակցած է Փորթուգալեան ակումբին, եւ եղած է հիմնադիրը Անթիլիասի ՌԱԿ Յովսէփեան ակումբին։  Լոս Անճելըսի մէջ, շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական  աշխատանքները վարելով ատենադպիրի պաշտօններ Գերսամ Ահարոնեան ակումբին եւ ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային Վարչութեանց մէջ, ատենապետի պաշտօն՝ Ռուբէն Հերեան ակումբի, եւ «Նոր Օր» շաբաթաթերթի խմբագիրի պաշտօնը 2011 թուականէն մինչև Մարտ 2016 թուականը:  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Խաչիկ Ճանոյեան Ծնած է Մուսուլ, Իրաք։ Շատ փոքր տարիքէն կը կորսնցնէ մայրն ու հայրը։ 1956-ին  կը տեղափոխուի Պաղտատ։ 1966-ին կ՚աւարտէ Պաղտատի պետական համալսարանը, վկայուելով լեզուագիտական գոլէճի սպաներէնի բաժինէն։Պաղտատի մէջ եղած է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի։ 1968-ին անցնելով Պէյրութ հայագիտական ուսումը կը ստանայ Երուանդ Հիւսիսեան հայագիտական հիմնարկէն եւ նոյն տարիներուն կը զբաղի ուսուցչութեամբ։ Նոյն տարին կ՚անդամագրուի ՌԱԿ-ին։ 1972-ին կը վերադառնայ Պաղտատ, որպէս հայերէնի ուսուցիչ։ Յաջորդ տարի կ՚անցնի Արժանթին, ուր կը վարէ ՀԲԸՄ-ի Պուէնոս Այրեսի մասնաճիւղի վարիչ քարտուղարի պաշտօնը եւ միութեան «Լուսաբաց» եռամսեայի խմբագրութիւնը։ Հիմնադիրներէն է Մարի Մանուկեան վարժարանին։1975-էն ի վեր կ՚ապրի եւ կը գործէ Լոս Անճելըսի մէջ։ Եղած է «Նոր Օր»ի վարչական պատասխանատու, խմբագիրի օգնական եւ խմբագրական կազմերու անդամ։ Կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։Ճանոյեան շատ գործօն տարր մըն է Լոս Անճելըսի մէջ։  Հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը Իրաքահայերու Միութեան։ ՀԲԸՄ-էն, ԹՄՄ-էն եւ ՌԱԿ-էն ներս տարած է եւ կը տանի բազմաբեղուն աշխատանք։35 տարի շարունակ հիմնած եւ ղեկավարած է Հայ Ընտանեկան Շաբաթօրեայ վարժարանը։ Մեծապէս նպաստած է գաղութահայ մշակութային եւ գրական կեանքին, եկեղեցական կեանքին եւ պարգեւատրուած է բազմաթիւ շքանշաններով եւ պատուոյ գիրերով։ Ամուսնացած է, ունի երեք զաւակ եւ հինգ թոռնիկ։
Մինաս Գոճայեան Ծնած է Պէյրութ, 1946-ին։ Յաճախած է ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանը, ապա հետեւած է լեզուի եւ գրականութեան դասընթացքներու Փարիզի մէջ եւ աւարտած՝ Երեւանի Պետական Համալսարանի Բանասիրական ճիւղը, միաժամանակ հետեւելով հնագոյն պատմութեան եւ հնագիտութեան դասընթացքներու։ Դոկտորական աստիճան կը ստանայ 1980-ին։Հայոց լեզու, գրականութիւն, պատմութիւն եւ մշակոյթ դասաւանդած է Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն եւ Լոս Անճելըսի ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տեմիրճեան վարժարանէն ներս։ Աշխատակցած է եւ կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։ Եղած է «Նոր Օր» շաբաթաթերթի պատասխանատու խմբագիր։ Անգլիատառ AIM-ի հիմնադիր-խմբագիրներէն է եւ ներկայիս մաս կը կազմէ Keghart.com-ի խմբագրութեան եւ պատասխանատու խմբագիրն է Երուսաղէմի «Սիոն» պաշտօնաթերթին։Խմբագրած եւ պարզեցուցած է հայ դասական գրողներու գործեր, նաեւ հեղինակ է հայոց լեզուի եւ պատմութեան դասագիրքերու։ Խմբագիրն է «Պատմութիւն Չորք-Մարզպանի» յուշամատեանին։  
Գէորգ Քէօշկէրեան Ծնած է Երուսաղէմ և վեց տարեկանին ընտանիքին հետ փոխադրուած է Հալէպ։ Ուսման բարձրագոյն վկայականը եղած է Մաքիստրոս Արուեստից Տիտղոս՝ Անգլերէն լեզուի ուսուցման մէջ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս և 1980-ին ամուսնացած է Սիլվա Տագէսեանի հետ ու բախտաւորուած երկու զաւակներով՝ աղջիկ մը և մանչ մը։ 2009-ին հանգստեան կոչուած է 25 տարիներու ծառայութենէ մը ետք՝ Լոս Անճըլոսի դպրոցական միացեալ ցանցին մէջ, ինը տարի որպէս ուսողութեան ուսուցիչ և 16 տարի որպէս փոխ-տնօրէն։ Անդամ է Թէքէեան Մշակութային Միութեան Միացեալ Նահանգներու և Գանատայի Կեդրոնական Վարչութեան։  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Արա Ահարոնեան Ծնած է Թրիփոլի, Լիբանան։ Նախնական ուսումը ստացած է Պէյրութի ՀԲԸՄ-ի Յովակիմեան-Մանուկեան երկրորդական վարժարանին մէջ։ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին հետեւանքով, 1976-ին կը տեղափոխուի Միացեալ Նահանգներ եւ կ՚աւարտէ Քալիֆորնիոյ համալսարանի Էլէքթրոնիք ճարտարագիտութեան բաժինը։ Անդամ է ՌԱԿ-ի եւ երիտասարդական տարիներէն մինչ օրս վարած է եւ կը վարէ պատասխանատու պաշտօններ կուսակցութենէն եւ Թէքէեան Մշակութային Միութենէն ներս։ «Նոր Օր» պաշտօնաթերթի երկարամեայ աշխատակից։Ահարոնեան գործօն տարր մըն է լոսանճելըսահայ կեանքէն ներս, ներկայացնելով ՌԱԿ-ը համագաղութային ծրագիրներու մէջ։ Հեղինակ է Հայաստանի, Արցախի եւ Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան նուիրուած հատորներու։ Ներկայիս կը պաշտօնավարէ ապահովագրական ընկերութեան մը մէջ, որպէս ծրագրող-խորհրդատու։