Հայ
Առաջնորդող
Մահախօսական՝ Արա Քէշիշեան. Համեստ, բայց գործօն Արան՝ միութենական իր ծառայութիւններով
Սեպտեմբեր 28 , 2017 , 10:24
Մահախօսական՝ Արա Քէշիշեան. Համեստ, բայց գործօն Արան՝ միութենական իր ծառայութիւններով

ՊԱՐՈՅՐ Յ. ԱՂՊԱՇԵԱՆ

 

Արա Քէշիշեան կը նկատուէր այն ազնիւ ու վեհանձն հայը, որ իր ամբողջ կեանքի ընթացքին մնաց հաւատարիմ իր ազգային կեանքի սկզբունքներուն, անսակարկօրէն ծառայելով իր ժողովուրդի կարիքներուն:

Իր գործունէութեանց դաշտը հանդիսացան Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան Պէյրութի մասնաճիւղը եւ Հայ Երիտասարդաց Ընկերակցութեան Կեդրոնական Վարչութիւնը (Զարեհ Նուպար եւ Ալեք Մանուկեան կեդրոններ), ուր ան ծաւալեց եռուն եւ արդիւնաւէտ միութենական աշխատանք, երիտասարդական աւիւնով մնալով աշխոյժ եւ ներգործօն:

Համեստ էր, նուիրեալ եւ անձնազոհ, որովհետեւ ազգային հայրենասիրական պարտականութիւն կը համարէր իր գործօն մասնակցութիւնը բերել այն մարզերէն ներս, որոնք իրեն համար սիրելի եւ նախընտրելի էին, յատկապէս ՀԲԸՄի եւ ՀԵԸի ճամբով գոհացում տալու իր հետաքրքրութիւններուն ու նախասիրութիւններուն:

Զարեհ Նուպարը կը նկատէր իր երկրորդ տունը, հարազատ օճախը, որ 50-60ական թուականներուն կը նկատուէր «մեղուափեթակ», ուր սկաուտութիւնն ու գեղարուեստականութիւնը, ընկերային ու մշակութային եռքը զայն վերածած էին իւրայատուկ դպրոցի մը, ազգասիրական ոգիով ու հայրենասիրական շունչով կոփելով սերունդներ:

Ահաւասիկ այդ վարակիչ մթնոլորտին մէջ կ՚ապրէր ու կը գործէր, կը ներշնչէր Արան, միշտ իրեն յատուկ կենսունակութեամբ ու ջանասիրութեամբ:

Աւելի ուշ, Ալեք Մանուկեան կեդրոնը դարձաւ իրեն համար պաշտելի տուն մը, ստանձնելով միութենական բազմաթիւ պատասխանատուութիւններ, մասնակցելով նոր սերունդի ակումբային կեանքի ու գործունէութեան ընտելացման:

Այդ տարիներուն, իրեն նման խումբ մը միութենականներու նշանակումով, կազմուեցաւ ՀԵԸի ղեկավարութիւնը` Կեդրոնական Վարչութիւն, որ երիտասարդական այդ կառոյցին տուաւ նոր լիցք ու սլացք, մեկնելով այն դաստիարակութենէն ու փորձառութենէն, որոնք ստացած էին մերթ Զարեհ Նուպարէն, մերթ ՀԲԸ Միութեան մարմիններէն, դառնալով նոր կազմաւորուող ու սնուող սերունդին համար օրինակելիութեան եւ տիպարութեան նմոյշներ:

Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմը, ինչպէս ամէնուրեք, մայրաքաղաքի արեւմտեան շրջանին մէջ, ուր կը գտնուէր Ալեք Մանուկեան կեդրոնը, եւս եղաւ աղիտաբեր, ապահովական, սննդական, յարաբերական, ֆիզիքական առումներով ու պահանջներով, որոնց դիմագրաւումին համար, ՀԲԸՄի եւ ՀԵԸի տեղւոյն պատասխանատուները «հսկայական գործ» կատարեցին, իրենց կեանքի գնով պաշտպանելու ու պատսպարելու շրջանի հայութիւնը, նաեւ անոր մատակարարելով պարենային մթերքներ:

Ատոնց մէջ, Արան եւս ունեցաւ նշանակելի դեր ու մասնակցութիւն, յանձնառու ու գիտակից պատասխանատուութեամբ, անհատապէս ու հաւաքապէս զօրավիգ կանգնելով կարօտեալներուն ու կարիքաւորներուն:

Այս առնչութեամբ կարելի է յիշել վաստակաւոր միութենականներ` Մայք Մարտիրեանը, Մայք Օգնայեանը, Յարութ Մակարեանը, Պարոյր Աղպաշեանը, Ռուբէն Պետիկեանը, Մարգար Տիրատուրեանը, որոնք ոգի ի բռին պատնէշի վրայ մնացին, հոյլ մը երիտասարդներու կողքին, ինչպէս` Աշոտ Մարգարեանը, Գայմագամեան եղբայրքը (Թադէոս, Ներսէս, Ճոնի), Խաչատուրեան եղբայրքը (Արա, Շահէ), Տիգրան Ճեպեճեանը, Արա Դաւիթեանը, Մարտիկ Միհրանեանը, Ներսէս Գաֆաֆեանը, Երուանդ Փարթամեանը, Գէորգեան եղբայրքը (Համբիկ, Գէորգ) եւ ուրիշներ:

Այս եւ նման հարցերու կամ անհատներու շարքը կարելի է երկարել եւ ժամանակն է որ այդ ժամանակաշրջանի պատմագրութիւնը արձանագրուի, որպէսզի ժամանակը արժեւորուի եւ անհատները յիշատագրուին, որոնց մէջ Արա Քէշիշեանի բերած համեստ, գնահատելի նպաստը:

Արա Քէշիշեանը լսող ու կիրարկող էր, որուն համար ան յաճախ ՌԱԿի ղեկավար ու «Զարթօնք»ի խմբագրապետ Գերսամ Ահարոնեանին կ՚այցելէր եւ առողջ խորհուրդներուն ու խրատներուն կը հետեւէր, միշտ յանուն հայութեան անվտանգութեան եւ անհպելիութեան:

Մտաւորական չէր, բայց, մտաւորականներու ու գաղափարակիցներու մօտիկ բարեկամ էր, հաւատացող անոնց առաքելութեան ու հեղինակութեան (Փրոֆ. Բարունակ Թովմասեան, Մեթր Հրաչեայ Սեդրակեան, Կարպիս Լ. Նազարեան, Վահէ Պահատրեան, Մեթր Գասպար Տէրտէրեան, Յովհաննէս Աղպաշեան եւայլք), որոնց նկատմամբ ունէր խոր հաւատք ու վստահութիւն:

Հայրենասիրութեան ու միութենասիրութեան այս խոնարհ զինուորագրեալը, որ նաեւ հայ մշակոյթի ու մամուլի ջատագով մըն էր, յատկապէս «Զարթօնք»ի, լոկ ընթերցող մը չէր, այլեւ` խմբագիրին եւ խմբագրութեան հետ սերտ շփումի մէջ գտնուող մը, հետամուտ ըլլալով աւելիով լուսաբանուելու ու զարգանալու, իւրաքանչիւր հրատապ հարցի մը պարագային:

Արան մասնագիտութեամբ լուսանկարիչ էր, բայց արուեստագէտ ու մասնագէտ հմտութեամբ, որուն համար հանրածանօթ դարձած էր հայ եւ օտար շրջանակներու մէջ, յաւերժացնելով շատ շատեր:

Արան սուսիկ-փուսիկ մեկնեցաւ այս աշխարհէն, բայց իր ընտանիքին ու զինք ճանչցողներուն համար ձգելով քաղցրիկ յուշեր եւ յիշատակներ:

Լրահոս - 21 Նոյեմբեր 2019
Սիւնակագիրներ
Հրաչ Սեփեթճեան Ծնած է 1969-ին, Պէյրութ, Լիբանան։Կիպրոսի ՀԲԸՄ Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւնը աւարտած է 1987-ին։Երեւանի Պետական Համալսարանի Հայկական Բանասիրական բաժանմունքէն շրջանաւարտ ՝1994-ին։1980-ական թուականներէն կ՚աշխատակցի «Զարթօնք»ին եւ ապա՝ «Նոր Օր»ին։1994-2000 օգնական խմբագիր «Զարթօնք»ի։1993-էն ի վեր հայոց լեզուի, գրականութեան, պատմութեան եւ մշակոյթի ուսուցիչ Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ։Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ եղած է եւ է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի, ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի շրջանակներէն ներս, վարելով զանազան պաշտօններ։Ներկայիս՝ ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տէմիրճեան վարժարանի Հայերէնի Բաժանմունքի վարիչ։ «Նոր Օր»ի խմբագիր՝ Մարտ 2016-էն։  
Վաչէ Սեմերճեան Ծնած է 1938-ին, Պէյրութ, Լիբանան։ Շրջանաւարտ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն եւ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն՝ որպէս քիմիագէտ։ Շրջան մը եղած է ուսուցիչ Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն ներս։ Ապա, վկայուելով որպէս կաշուեմշակութեան վարպետ, տասը տարի  կը գործուղղուի Եթովպիա եւ Աֆղանիստան։ 1976-ին կը հաստատուի Միացեալ Նահանգներու արեւմտեան ափ, գործօն անդամ դառնալով ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի։ Կաշուեմշակութեամբ աշխատելէ ետք, կը հրաւիրուի Հոլիվուտի ԹՄՄ Արշակ Տիգրանեան վարժարան, դասաւանդելու համար հայագիտական նիւթեր։ Հանգստեան կը կոչուի 2009 թուականին։1956-էն ի վեր կ՚աշխատակցի ռամկավար ազատական մամուլին։ 1977-էն առ այսօր ծաւալուն գործունէութիւն ունեցած է «Նոր Օր»էն ներս որպէս խորհրդական եւ ղեկավար։  Վեց տարի եղած է պատասխանատու խմբագիրը «Նոր Օր» շաբաթաթերթին։Վաչէ Սեմերճեան հեղինակ է չորս հատորներու. «Ապրուած սփիւռքը», «Յիշատակելի դիմաքանդակներ», եւ «Լուսարձակին տակ» Ա. Եւ Բ. հատորներ։ 
Յակոբ Մարտիրոսեան   Ծնած է Սուրիոյ Արաբ-բունար գիւղաքաղաքը 1943 թուականին։ 1949-ին Հալէպ փոխադրուած է ուր յաճախած է տեղւոյն Կրթասիրաց վարժարանը, ապա Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան, Լազար Նաճարեան-Գալուստ Կիւլպէնկեան երկրորդական վարժարանը, եւ վկայուած 1964-ին։ Նոյն տարին, քաղաքական աննպաստ պայմաններու հետեւանքով ընտանեօք վերադարձած են Լիբանան, Պէյրութ, ուր շարունակած է իր ուսումը, հաշուապահութեան եւ տնտեսագիտութեան մարզերուն մէջ։ Ապա լծուած աշխատանքի զանազան հաստատութիւններու մէջ, ինչպէս Ապրոյեան հաստատութիւն եւ Պանք Ալ Արապի, վարելով բաժնի տնօրէնութեան պաշտօններ։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս, Միացեալ նահանգներ, ուր շարունակած է աշխատիլ արհեստավարժ  ինքնաշարժի ընկերութիւններու եւ հաստատութիւններու մէջ, ուսումը շարունակելով եւ մասնագիտանալով այդ ճիւղին մէջ։Հանգստեան կոչուած է 2012 թուականին։ Յակոբ Մարտիրոսեան անդամակցած է Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան, ՀԲԸՄ-ին եւ Թէքեան Մշակութային Միութեան, 1958 թուականէն սկսեալ, Հալէպի մէջ, Սուրիա։ Ան շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական գործունէութիւնները Լիբանանի մէջ, Պէյրութ, ուր անդամակցած է Փորթուգալեան ակումբին, եւ եղած է հիմնադիրը Անթիլիասի ՌԱԿ Յովսէփեան ակումբին։  Լոս Անճելըսի մէջ, շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական  աշխատանքները վարելով ատենադպիրի պաշտօններ Գերսամ Ահարոնեան ակումբին եւ ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային Վարչութեանց մէջ, ատենապետի պաշտօն՝ Ռուբէն Հերեան ակումբի, եւ «Նոր Օր» շաբաթաթերթի խմբագիրի պաշտօնը 2011 թուականէն մինչև Մարտ 2016 թուականը:  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Խաչիկ Ճանոյեան Ծնած է Մուսուլ, Իրաք։ Շատ փոքր տարիքէն կը կորսնցնէ մայրն ու հայրը։ 1956-ին  կը տեղափոխուի Պաղտատ։ 1966-ին կ՚աւարտէ Պաղտատի պետական համալսարանը, վկայուելով լեզուագիտական գոլէճի սպաներէնի բաժինէն։Պաղտատի մէջ եղած է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի։ 1968-ին անցնելով Պէյրութ հայագիտական ուսումը կը ստանայ Երուանդ Հիւսիսեան հայագիտական հիմնարկէն եւ նոյն տարիներուն կը զբաղի ուսուցչութեամբ։ Նոյն տարին կ՚անդամագրուի ՌԱԿ-ին։ 1972-ին կը վերադառնայ Պաղտատ, որպէս հայերէնի ուսուցիչ։ Յաջորդ տարի կ՚անցնի Արժանթին, ուր կը վարէ ՀԲԸՄ-ի Պուէնոս Այրեսի մասնաճիւղի վարիչ քարտուղարի պաշտօնը եւ միութեան «Լուսաբաց» եռամսեայի խմբագրութիւնը։ Հիմնադիրներէն է Մարի Մանուկեան վարժարանին։1975-էն ի վեր կ՚ապրի եւ կը գործէ Լոս Անճելըսի մէջ։ Եղած է «Նոր Օր»ի վարչական պատասխանատու, խմբագիրի օգնական եւ խմբագրական կազմերու անդամ։ Կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։Ճանոյեան շատ գործօն տարր մըն է Լոս Անճելըսի մէջ։  Հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը Իրաքահայերու Միութեան։ ՀԲԸՄ-էն, ԹՄՄ-էն եւ ՌԱԿ-էն ներս տարած է եւ կը տանի բազմաբեղուն աշխատանք։35 տարի շարունակ հիմնած եւ ղեկավարած է Հայ Ընտանեկան Շաբաթօրեայ վարժարանը։ Մեծապէս նպաստած է գաղութահայ մշակութային եւ գրական կեանքին, եկեղեցական կեանքին եւ պարգեւատրուած է բազմաթիւ շքանշաններով եւ պատուոյ գիրերով։ Ամուսնացած է, ունի երեք զաւակ եւ հինգ թոռնիկ։
Մինաս Գոճայեան Ծնած է Պէյրութ, 1946-ին։ Յաճախած է ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանը, ապա հետեւած է լեզուի եւ գրականութեան դասընթացքներու Փարիզի մէջ եւ աւարտած՝ Երեւանի Պետական Համալսարանի Բանասիրական ճիւղը, միաժամանակ հետեւելով հնագոյն պատմութեան եւ հնագիտութեան դասընթացքներու։ Դոկտորական աստիճան կը ստանայ 1980-ին։Հայոց լեզու, գրականութիւն, պատմութիւն եւ մշակոյթ դասաւանդած է Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն եւ Լոս Անճելըսի ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տեմիրճեան վարժարանէն ներս։ Աշխատակցած է եւ կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։ Եղած է «Նոր Օր» շաբաթաթերթի պատասխանատու խմբագիր։ Անգլիատառ AIM-ի հիմնադիր-խմբագիրներէն է եւ ներկայիս մաս կը կազմէ Keghart.com-ի խմբագրութեան եւ պատասխանատու խմբագիրն է Երուսաղէմի «Սիոն» պաշտօնաթերթին։Խմբագրած եւ պարզեցուցած է հայ դասական գրողներու գործեր, նաեւ հեղինակ է հայոց լեզուի եւ պատմութեան դասագիրքերու։ Խմբագիրն է «Պատմութիւն Չորք-Մարզպանի» յուշամատեանին։  
Գէորգ Քէօշկէրեան Ծնած է Երուսաղէմ և վեց տարեկանին ընտանիքին հետ փոխադրուած է Հալէպ։ Ուսման բարձրագոյն վկայականը եղած է Մաքիստրոս Արուեստից Տիտղոս՝ Անգլերէն լեզուի ուսուցման մէջ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս և 1980-ին ամուսնացած է Սիլվա Տագէսեանի հետ ու բախտաւորուած երկու զաւակներով՝ աղջիկ մը և մանչ մը։ 2009-ին հանգստեան կոչուած է 25 տարիներու ծառայութենէ մը ետք՝ Լոս Անճըլոսի դպրոցական միացեալ ցանցին մէջ, ինը տարի որպէս ուսողութեան ուսուցիչ և 16 տարի որպէս փոխ-տնօրէն։ Անդամ է Թէքէեան Մշակութային Միութեան Միացեալ Նահանգներու և Գանատայի Կեդրոնական Վարչութեան։  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Արա Ահարոնեան Ծնած է Թրիփոլի, Լիբանան։ Նախնական ուսումը ստացած է Պէյրութի ՀԲԸՄ-ի Յովակիմեան-Մանուկեան երկրորդական վարժարանին մէջ։ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին հետեւանքով, 1976-ին կը տեղափոխուի Միացեալ Նահանգներ եւ կ՚աւարտէ Քալիֆորնիոյ համալսարանի Էլէքթրոնիք ճարտարագիտութեան բաժինը։ Անդամ է ՌԱԿ-ի եւ երիտասարդական տարիներէն մինչ օրս վարած է եւ կը վարէ պատասխանատու պաշտօններ կուսակցութենէն եւ Թէքէեան Մշակութային Միութենէն ներս։ «Նոր Օր» պաշտօնաթերթի երկարամեայ աշխատակից։Ահարոնեան գործօն տարր մըն է լոսանճելըսահայ կեանքէն ներս, ներկայացնելով ՌԱԿ-ը համագաղութային ծրագիրներու մէջ։ Հեղինակ է Հայաստանի, Արցախի եւ Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան նուիրուած հատորներու։ Ներկայիս կը պաշտօնավարէ ապահովագրական ընկերութեան մը մէջ, որպէս ծրագրող-խորհրդատու։