Հայ
Առաջնորդող
Իրաքի քիւրտերը եւ անկախ Քիւրտիստանի երազը
Հոկտեմբեր 12 , 2017 , 11:33
Իրաքի քիւրտերը եւ անկախ Քիւրտիստանի երազը

ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄ ԱՂՊԱՇԵԱՆ

 Իրաքի Քիւրտիստանը երկրի հիւսիսային մասն է, որ կ՚ընդգրկէ Արպիլ, Սուլէյմանիէ եւ Տհոք քաղաքները՝ ըստ Իրաքի պետութեան, սակայն քիւրտերը Քերքուքը եւ այլ վիճելի տարածքներ եւս անոր սահմաններուն մէջ կ՚առնեն։ Մեծն Քիւրտիստանի միւս մասերը կը գտնուին Թուրքիոյ, Իրանի եւ Սուրիոյ մէջ: Քիւրտերուն ընդհանուր թիւը 30 միլիոնէն աւելի կը նկատուի, բայց անոնք երբեք անկախ պետութիւն չեն ունեցած: Քրտերէնը մէկէ աւելի բարբառներ ունի. քիւրտերուն մեծամասնութիւնը սիւննի իսլամ է. կան ալաուի քիւրտեր Թուրքիոյ մէջ եւ ֆէյլի-շիի քիւրտեր՝ Իրաքի մէջ. նաեւ կան քրիստոնեայ, հրեայ, պահայի եւ քաաքայի քիւրտեր. եզիտիներն ալ ազգութեամբ քիւրտ են (կրօնքով տարբեր – Ն.Օ.): Քիւրտերը Իրաքի 38 միլիոն բնակչութեան 15-20 առ հարիւրը կը ներկայացնեն:

1919 թուականին եւ անկէ ետք, շէյխ Մահմուտ էլ-Հաֆիտ ապստամբութիւններ կազմակերպեց Սուլէյմանիէի մէջ, սակայն անգլիացիները վերջ դրին անոր ապստամբութիւններուն: 1930ական թուականներուն, մուլլա Մուսթաֆա էլ-Պարզանի ապստամբեցաւ կառավարութեան դէմ եւ աքսորուեցաւ, բայց 1942ին փախուստ տուաւ Պարսկաստան, ուր 1945ին պարսկահպատակ քիւրտ ղեկավար Քատի Մուհամետի հետ, Պարսկաստանի հիւսիսային շրջանին մէջ՝ սովետներու աջակցութեամբ հիմնեց քրտական «Մահապատ Հանրապետութիւնը», որ սակայն երկար կեանք մը չունեցաւ։ Քատի Մուհամետ կախաղան բարձրացուեցաւ, իսկ Պարզանի ապաստանեցաւ Ռուսաստան, ուր 1946ին հիմնեց Քրտական դեմոկրատ կուսակցութիւնը:

1958ին, Իրաքի թագաւորութեան տապալումէն ետք, զօրավար Ապտուլ Քերիմ Քասեմ ներում շնորհեց Պարզանիին, եւ վերջինս Իրաք վերադարձաւ. սակայն այդ «մեղրալուսինը» շատ երկար չտեւեց… Իրաքի կառավարութիւնը մերժեց Պարզանիի ինքնավարութեան ծրագիրը, ուստի, 1961ին, ան զինուած պայքար հռչակեց պետութեան դէմ:

 1963ին, «Պաաս» կուսակցութեան յեղաշրջումը հաշտութեան նոր յոյսեր ներշնչեց, սակայն արաբ ազգայնամոլ նախագահ Ապտուլսալամ Արիֆը, որ «Պաաս»ը դուրս մղեց եւ Իրաքի ղեկավարութիւնը ստանձնեց, համաձայնութեան մը չկրցաւ յանգիլ քիւրտերուն հետ, եւ քիւրտերուն պայքարը շարունակուեցաւ։ Ապտուլսալամէն ետք իր եղբայրը՝ Ապտուլռահման Արիֆ եւս հաշտութեան փորձեր ըրաւ, բայց՝ ի զուր:

1969ին, «Պաաս» կուսակցութեան 2րդ յեղաշրջումէն ետք, նոր կառավարութիւնը քիւրտերուն առաջարկեց դադրեցնել զինեալ պայքարը եւ անոնց տալ ինքնավար մարզի կարգավիճակ։ Այդպիսով, 11 Մարտ 1970ին կնքուած համաձայնութեան շնորհիւ՝ Իրաքի քիւրտերը ինքնավար մարզ ունեցան։

Սոյն համաձայնութիւնը ունէր 3 տարուան պայմանաժամ, որմէ ետք անիկա պիտի վերաքննուէր։ Քերքուք դուրս մնացած էր այդ դաշինքէն, եւ պարզ էր, որ երկու կողմերն ալ խաղաղութեան շրջանի մը կարիքը ունէին՝ իրենց դիրքերը ամրապնդելու համար։ 1974ին այդ համաձայնութիւնը խախտեցաւ. արդարեւ, Քերքուքի պատկանելութեան եւ այլ անլոյծ մնացած լուրջ հարցեր կային. Ուստի, զինեալ պայքարը կրկին ծագեցաւ։ Այդ ժամանակ քիւրտերու շարքերուն մէջ եւս անհամաձայնութիւն եղաւ, ինչ որ պառակտումի առաջնորդեց, եւ յայտնի քաղաքական գործիչ Ճալալ Թալապանին հիմնեց Քիւրտիստանի հայրենասիրական միութիւնը:

1975ին, Ալճերիոյ մէջ, Իրաքի նախկին նախագահ Սատտամ Հիւսէյն Պարսկաստանի շահին հետ համաձայնութիւն մը ստորագրեց՝ Շաթ Էլ-Արապ կոչուած սահմանագետին վերաբերեալ, ուր Thalweg գիծը, որ գետը երկու մասի կը բաժնէր, իբրեւ սահման ընդունուեցաւ։ Իբրեւ արդիւնք, Սատտամ Շաթ Էլ-Արապի կէսը շահին զիջեցաւ, իսկ անոր դիմաց՝ շահը դադրեցուց իր աջակցութիւնը քիւրտերուն, որոնց պայքարը ժամանակաւորապէս վերջ գտաւ. սակայն 1978ին, Խումէյնիի օրով, քիւրտերը վերսկսան իրենց գործողութիւններուն: Այդ ժամանակ, Իրաքի թշնամիները կ՚աջակցէին քիւրտերուն:

1980ին, Իրաք-Իրան պատերազմի ընթացքին, քիւրտերը Իրանին նեցուկ կանգնեցան. բան մը, որ Իրաքի կառավարութեան շատ մեծ զայրոյթ պատճառեց եւ իբրեւ հետեւանք՝ իրականացաւ «Անֆալ» գործողութիւնը, երբ հարիւր հազարաւոր քիւրտեր տեղահան եղան, իսկ Հալապչէ գիւղաքաղաքը քիմիական զէնքի ենթարկուեցաւ:

1990 թուականէն ետք, քիւրտերը ամերիկեան եւ դաշնակից ուժերու պաշտպանութիւնը վայելեցին, սակայն շրջանը զարգացնելու փոխարէն՝ երկու մասի բաժնուեցան. Արպիլը՝ Մասուտ Պարզանիի ղեկավարութեամբ, իսկ Սուլէյմանիէն՝ Ճալալ Թալապանիի. եւ այսպէս, 1994ին ծագեցաւ խռովութիւն մը, որուն իբրեւ հետեւանք քիւրտերը չորս տարի իրարու դէմ կռուեցան՝ եղբայրասպանութիւն կատարելով:

2003ին, ամերիկեան ուժերը Իրաք ներխուժեցին, Սատտամը տապալեցին եւ երկիրը գարաւեցին, ապա նշանակեցին իշխող խորհուրդ մը, որ ամերիկացիներուն կողմէ թելադրուած սահմանադրութիւն մը որդեգրեց: Երկիրը ունեցաւ նոր կառավարութիւն մը, ուր քիւրտերը իրենց նախարարներուն եւ խորհրդարանի անդամներուն կողքին՝ երկրի նախագահի պաշտօնն ալ ստանձնեցին. աւելի՛ն, 2005ին Իրաքի Քիւրտիստանը ինքնավար մարզ յայտարարուեցաւ՝ իր մէջ ընդգրկելով Արպիլը, Սուլէյմանիէն եւ Տհոքը. իրողութիւն մը, որ արդէն իսկ ձեռք բերուած էր, սակայն այս անգամ յստակ կերպով օրինականացաւ։ Նոյն ժամանակ որոշուեցաւ, որ վիճելի տարածքներուն մէջ՝ Քերքուք, Խանաքին, Տիալա, Մուսուլի դաշտային մաս եւ Սինճար, վիճակագրութիւն մը տեղի պիտի ունենայ, հաստատելու համար այդ շրջաններուն պատկանելութիւնը՝ Պաղտատի կառավարութեա՞ն, թէ Քրտական ինքնավար մարզին։ Այս քայլը սակայն միշտ յետաձգուեցաւ… քիւրտերը աշխատեցան իրենց թիւը բարձրացնել Քերքուքի մէջ՝ Քիւրտիստանի նորածինները հո՛ն արձանագրելով. արդարեւ, տարիներ առաջ Սատտամ Հիւսէյն նո՛յնը ըրած էր, երբ տարբեր քաղաքներէ արաբներ բնակեցուցած էր Քերքուք, տեղի արաբ բնակչութեան թիւը բարձրացնելու համար:

Ներկայիս, Քիւրտիստանի ամբողջ տարածքին, քիւրտերու կողքին կ՚ապրին նաեւ թիւրքմէններ, արաբներ, եզիտիներ, շապաքներ եւ քրիստոնեաներ, որոնց մէկ մասը հայեր են: Ինքնավար մարզի նախագահը Մասուտ Պարզանին է, որուն նախագահութեան երկրորդ շրջանը վաղուց աւարտած է արդէն։ «Փեշմերկէ»ն ներկայիս Քիւրտիստանի օրինաւոր բանակն է։ Քիւրտիստանը Իրաքի եկամուտէն կը ստանայ 17 տոկոս, նոյնպէս նաեւ՝ Փեշմերկէի ամսականները. բացի ասկէ, Քիւրտիստան եկամուտ կ՚ապահովէ իր վաճառած քարիւղէն եւ ստացած տուրքերէն:

Թուրքիա երկար տարիներէ ի վեր սերտ յարաբերութիւններ ունէր Քիւրտիստանի հետ. Պարզանին Էրտողանի ամենամօտ եւ հաւատարիմ դաշնակիցն էր շրջանին մէջ. Թուրքիա միլիառներով առեւտուր կ՚իրականացնէր քիւրտերուն հետ եւ ի՛նքն էր, որ քաջալերեց Պարզանին անջատողական քայլեր առնելու ու Քիւրտիստանի քարիւղը, հակառակ Իրաքի պետութեան կամքին՝ անօրինական ճամբով վաճառելու։ Թուրքիա հզօր Քիւրտիստան մը կ՚ուզէր Պաղտատի դէմ, սակայն՝ ի՛ր խնամքին տակ… Բայց այդպէս չեղա՛ւ։ Ներկայիս, Թուրքիա մտավախութիւն ունի, որ իր սահմանին վրայ անկախ Քիւրտիստան մը կրնայ խթանել իր քիւրտերը նո՛յնը ընելու։

Միացեալ Նահանգներ Իրաքի քիւրտերէն պահանջեց անկախութեան հանրաքուէն յետաձգել, այլ ոչ թէ՝ ջնջել, եւ թուրքերը կը կասկածին, թէ Ամերիկան Սուրիոյ եւ Իրաքի քիւրտերուն համար կը պատրաստէ ծրագիր մը, որուն կայծերը իրենց քիւրտերուն պիտի հասնին։ Ռուսերուն դիրքը եւս յստակ չէ. անոնք կը բաւարարուին խրատելով։ Իսկ թիւրքմէնները ոտնակոխ պիտի ըլլան Իրաքի մէջ: Կասկած կայ նաեւ, որ մէկէ աւելի արաբական երկիրներ համամիտ են քիւրտերու անկախութեան, այն յոյսով, որ ատիկա պիտի ազդէ Թուրքիոյ քիւրտերուն վրայ. այս երկիրները, բնականաբար, Թուրքիոյ քայքայումը կը ցանկան:

Քիւրտիստան ամէն օր 555,000 տակառ քարիւղ կ՚արտածէ Թուրքիոյ ճամբով, եւ եթէ Թուրքիա փակէ այդ ճամբան, ապա Քիւրտիստան անտարակոյս պիտի սնանկանայ, սակայն, միաժամանակ թուրքե՛րն ալ մեծ վնասներ պիտի կրեն: Արդարեւ, ռուսական հսկայ Rosneft ընկերութիւնը վերջերս ստորագրեց բազմամիլիառ տոլարնոց պայմանագիր մը, որուն համաձայն՝ Քիւրտիստանի քարիւղը եւ կազը պիտի անցնին Թուրքիոյ ճամբով, եւ անշուշտ, այս բոլորի ծիրին մէջ, Թուրքիա եւս իր տնտեսական շահերը պէտք է ապահովէ:

Գալով Իրանին, ապա ան եւս դէմ է Քիւրտիստանի անջատման. չ՞է որ ինք Իրաքի շիի կառավարութեան հովանաւորն է… Թէեւ քիւրտերը իր երկրին վտանգ չեն ներկայացներ, սակայն վախը ա՛յն է, որ Իսրայէլ կարենայ հոն թափանցել եւ մօտէն ազդել իր վրայ. հետեւաբար, անկախ Քիւրտիստան մը արգելք պիտի ըլլայ դէպի Իրաք եւ Սուրիա Իրանի հարթած ճամբուն վրայ։ Միաժամանակ, սակայն, անկախ Քիւրտիստան մը ապահով ապաստան կրնայ ըլլայ Իրանի անջատողական քիւրտերուն համար, որոնք կրնան հոն տեղափոխուիլ, եւ այդպիսով՝ Իրան անոնցմէ կ՚ազատի:

Իսրայէլ միակ երկիրն է, որ յայտնած է իր դրական դիրքը եւ նեցուկ կանգնած է քիւրտերուն: Ըստ քիւրտ վեթերան քաղաքագէտ եւ բժիշկ Մահմուտ Օսմանի, ինք եւ Մուսթաֆա Պարզանին, 1968ին եւ 1973ին միասին այցելած են Իսրայէլ եւ զէնք ստացած են անկէ. ան կ՚աւելցնէ, որ Մասուտ Պարզանին գոնէ երեք անգամ այցելած է Իսրայէլ, իսկ անոր որդին՝ Մասրուրը, տեւականօրէն կ՚այցելէ Իսրայէլ։ Արդարեւ, Իսրայէլ յաճախ օգնած է քիւրտերուն՝ ամէն ձեւով. անոնց միջեւ սերտ բարեկամութիւն կայ՝ յայտնի պատճառներով:

Քիւրտերը անտարակոյս ունին իրենց տուեալները, եւ յենուելով ու վստահելով արտաքին ուժերու խոստումներուն՝ դիմեցին այս քայլին, թէեւ ուրիշներ այս քայլը քիւրտերուն կողմէ ինքնասպանութիւն կը համարեն: Քիւրտիստան կը յուսայ, որ Իրանն ու Թուրքիան, որոնք իր ամենամեծ սպառնալի սահմանակիցներն են, պիտի հետապնդեն իրենց տնտեսական ու այլ շահերը եւ վերջապէս պիտի ընդունին նոր կացութիւնը ու քուլիսներու ետին հարցը լուծեն գերտէրութիւններու հետ:

Ուստի, Իրաք ամենամեծ վնաս կրողը պիտի ըլլայ՝ բոլո՛ր պարագաներուն։ Եթէ քիւրտերը այս քայլը սառեցնեն կամ նոյնիսկ չեղեալ համարեն, ինչ որ անհաւանական է, ապա անոր դիմաց տակաւին ինչե՜ր պիտի պահանջեն, իսկ եթէ շարունակեն իրենց ճանապարհը դէպի անկախութիւն՝ նախ թիրախ պիտի դառնան տնտեսական շրջափակումի, ապա նաեւ՝ ռազմական գործողութիւններու։

Թէ թուրքերն ու պարսիկները որքանո՛վ լուրջ են իրենց սպառնալիք-յայտարարութիւններուն մէջ՝ այդ պիտի իմանանք ապագային։ Իսկ Իրաքի փտած կառավարութիւնը, որ ո՛չ ներսէն, ո՛չ ալ դուրսէն ամուր է ու կը գտնուի օտար երկիրներու ազդեցութեան տակ, կարող չէ՛ շատ բան որոշելու կամ գործելու… Վերջնական որոշումը՝ ուրիշներո՛ւնը պիտի ըլլայ:

 Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա 

 

 

Լրահոս - 18 Նոյեմբեր 2017
Սիւնակագիրներ
Հրաչ Սեփեթճեան Ծնած է 1969-ին, Պէյրութ, Լիբանան։Կիպրոսի ՀԲԸՄ Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւնը աւարտած է 1987-ին։Երեւանի Պետական Համալսարանի Հայկական Բանասիրական բաժանմունքէն շրջանաւարտ ՝1994-ին։1980-ական թուականներէն կ՚աշխատակցի «Զարթօնք»ին եւ ապա՝ «Նոր Օր»ին։1994-2000 օգնական խմբագիր «Զարթօնք»ի։1993-էն ի վեր հայոց լեզուի, գրականութեան, պատմութեան եւ մշակոյթի ուսուցիչ Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ։Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ եղած է եւ է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի, ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի շրջանակներէն ներս, վարելով զանազան պաշտօններ։Ներկայիս՝ ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տէմիրճեան վարժարանի Հայերէնի Բաժանմունքի վարիչ։ «Նոր Օր»ի խմբագիր՝ Մարտ 2016-էն։  
Վաչէ Սեմերճեան Ծնած է 1938-ին, Պէյրութ, Լիբանան։ Շրջանաւարտ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն եւ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն՝ որպէս քիմիագէտ։ Շրջան մը եղած է ուսուցիչ Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն ներս։ Ապա, վկայուելով որպէս կաշուեմշակութեան վարպետ, տասը տարի  կը գործուղղուի Եթովպիա եւ Աֆղանիստան։ 1976-ին կը հաստատուի Միացեալ Նահանգներու արեւմտեան ափ, գործօն անդամ դառնալով ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի։ Կաշուեմշակութեամբ աշխատելէ ետք, կը հրաւիրուի Հոլիվուտի ԹՄՄ Արշակ Տիգրանեան վարժարան, դասաւանդելու համար հայագիտական նիւթեր։ Հանգստեան կը կոչուի 2009 թուականին։1956-էն ի վեր կ՚աշխատակցի ռամկավար ազատական մամուլին։ 1977-էն առ այսօր ծաւալուն գործունէութիւն ունեցած է «Նոր Օր»էն ներս որպէս խորհրդական եւ ղեկավար։  Վեց տարի եղած է պատասխանատու խմբագիրը «Նոր Օր» շաբաթաթերթին։Վաչէ Սեմերճեան հեղինակ է չորս հատորներու. «Ապրուած սփիւռքը», «Յիշատակելի դիմաքանդակներ», եւ «Լուսարձակին տակ» Ա. Եւ Բ. հատորներ։ 
Յակոբ Մարտիրոսեան   Ծնած է Սուրիոյ Արաբ-բունար գիւղաքաղաքը 1943 թուականին։ 1949-ին Հալէպ փոխադրուած է ուր յաճախած է տեղւոյն Կրթասիրաց վարժարանը, ապա Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան, Լազար Նաճարեան-Գալուստ Կիւլպէնկեան երկրորդական վարժարանը, եւ վկայուած 1964-ին։ Նոյն տարին, քաղաքական աննպաստ պայմաններու հետեւանքով ընտանեօք վերադարձած են Լիբանան, Պէյրութ, ուր շարունակած է իր ուսումը, հաշուապահութեան եւ տնտեսագիտութեան մարզերուն մէջ։ Ապա լծուած աշխատանքի զանազան հաստատութիւններու մէջ, ինչպէս Ապրոյեան հաստատութիւն եւ Պանք Ալ Արապի, վարելով բաժնի տնօրէնութեան պաշտօններ։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս, Միացեալ նահանգներ, ուր շարունակած է աշխատիլ արհեստավարժ  ինքնաշարժի ընկերութիւններու եւ հաստատութիւններու մէջ, ուսումը շարունակելով եւ մասնագիտանալով այդ ճիւղին մէջ։Հանգստեան կոչուած է 2012 թուականին։ Յակոբ Մարտիրոսեան անդամակցած է Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան, ՀԲԸՄ-ին եւ Թէքեան Մշակութային Միութեան, 1958 թուականէն սկսեալ, Հալէպի մէջ, Սուրիա։ Ան շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական գործունէութիւնները Լիբանանի մէջ, Պէյրութ, ուր անդամակցած է Փորթուգալեան ակումբին, եւ եղած է հիմնադիրը Անթիլիասի ՌԱԿ Յովսէփեան ակումբին։  Լոս Անճելըսի մէջ, շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական  աշխատանքները վարելով ատենադպիրի պաշտօններ Գերսամ Ահարոնեան ակումբին եւ ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային Վարչութեանց մէջ, ատենապետի պաշտօն՝ Ռուբէն Հերեան ակումբի, եւ «Նոր Օր» շաբաթաթերթի խմբագիրի պաշտօնը 2011 թուականէն մինչև Մարտ 2016 թուականը:  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Խաչիկ Ճանոյեան Ծնած է Մուսուլ, Իրաք։ Շատ փոքր տարիքէն կը կորսնցնէ մայրն ու հայրը։ 1956-ին  կը տեղափոխուի Պաղտատ։ 1966-ին կ՚աւարտէ Պաղտատի պետական համալսարանը, վկայուելով լեզուագիտական գոլէճի սպաներէնի բաժինէն։Պաղտատի մէջ եղած է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի։ 1968-ին անցնելով Պէյրութ հայագիտական ուսումը կը ստանայ Երուանդ Հիւսիսեան հայագիտական հիմնարկէն եւ նոյն տարիներուն կը զբաղի ուսուցչութեամբ։ Նոյն տարին կ՚անդամագրուի ՌԱԿ-ին։ 1972-ին կը վերադառնայ Պաղտատ, որպէս հայերէնի ուսուցիչ։ Յաջորդ տարի կ՚անցնի Արժանթին, ուր կը վարէ ՀԲԸՄ-ի Պուէնոս Այրեսի մասնաճիւղի վարիչ քարտուղարի պաշտօնը եւ միութեան «Լուսաբաց» եռամսեայի խմբագրութիւնը։ Հիմնադիրներէն է Մարի Մանուկեան վարժարանին։1975-էն ի վեր կ՚ապրի եւ կը գործէ Լոս Անճելըսի մէջ։ Եղած է «Նոր Օր»ի վարչական պատասխանատու, խմբագիրի օգնական եւ խմբագրական կազմերու անդամ։ Կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։Ճանոյեան շատ գործօն տարր մըն է Լոս Անճելըսի մէջ։  Հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը Իրաքահայերու Միութեան։ ՀԲԸՄ-էն, ԹՄՄ-էն եւ ՌԱԿ-էն ներս տարած է եւ կը տանի բազմաբեղուն աշխատանք։35 տարի շարունակ հիմնած եւ ղեկավարած է Հայ Ընտանեկան Շաբաթօրեայ վարժարանը։ Մեծապէս նպաստած է գաղութահայ մշակութային եւ գրական կեանքին, եկեղեցական կեանքին եւ պարգեւատրուած է բազմաթիւ շքանշաններով եւ պատուոյ գիրերով։ Ամուսնացած է, ունի երեք զաւակ եւ հինգ թոռնիկ։
Մինաս Գոճայեան Ծնած է Պէյրութ, 1946-ին։ Յաճախած է ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանը, ապա հետեւած է լեզուի եւ գրականութեան դասընթացքներու Փարիզի մէջ եւ աւարտած՝ Երեւանի Պետական Համալսարանի Բանասիրական ճիւղը, միաժամանակ հետեւելով հնագոյն պատմութեան եւ հնագիտութեան դասընթացքներու։ Դոկտորական աստիճան կը ստանայ 1980-ին։Հայոց լեզու, գրականութիւն, պատմութիւն եւ մշակոյթ դասաւանդած է Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն եւ Լոս Անճելըսի ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տեմիրճեան վարժարանէն ներս։ Աշխատակցած է եւ կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։ Եղած է «Նոր Օր» շաբաթաթերթի պատասխանատու խմբագիր։ Անգլիատառ AIM-ի հիմնադիր-խմբագիրներէն է եւ ներկայիս մաս կը կազմէ Keghart.com-ի խմբագրութեան եւ պատասխանատու խմբագիրն է Երուսաղէմի «Սիոն» պաշտօնաթերթին։Խմբագրած եւ պարզեցուցած է հայ դասական գրողներու գործեր, նաեւ հեղինակ է հայոց լեզուի եւ պատմութեան դասագիրքերու։ Խմբագիրն է «Պատմութիւն Չորք-Մարզպանի» յուշամատեանին։  
Գէորգ Քէօշկէրեան Ծնած է Երուսաղէմ և վեց տարեկանին ընտանիքին հետ փոխադրուած է Հալէպ։ Ուսման բարձրագոյն վկայականը եղած է Մաքիստրոս Արուեստից Տիտղոս՝ Անգլերէն լեզուի ուսուցման մէջ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս և 1980-ին ամուսնացած է Սիլվա Տագէսեանի հետ ու բախտաւորուած երկու զաւակներով՝ աղջիկ մը և մանչ մը։ 2009-ին հանգստեան կոչուած է 25 տարիներու ծառայութենէ մը ետք՝ Լոս Անճըլոսի դպրոցական միացեալ ցանցին մէջ, ինը տարի որպէս ուսողութեան ուսուցիչ և 16 տարի որպէս փոխ-տնօրէն։ Անդամ է Թէքէեան Մշակութային Միութեան Միացեալ Նահանգներու և Գանատայի Կեդրոնական Վարչութեան։  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Արա Ահարոնեան Ծնած է Թրիփոլի, Լիբանան։ Նախնական ուսումը ստացած է Պէյրութի ՀԲԸՄ-ի Յովակիմեան-Մանուկեան երկրորդական վարժարանին մէջ։ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին հետեւանքով, 1976-ին կը տեղափոխուի Միացեալ Նահանգներ եւ կ՚աւարտէ Քալիֆորնիոյ համալսարանի Էլէքթրոնիք ճարտարագիտութեան բաժինը։ Անդամ է ՌԱԿ-ի եւ երիտասարդական տարիներէն մինչ օրս վարած է եւ կը վարէ պատասխանատու պաշտօններ կուսակցութենէն եւ Թէքէեան Մշակութային Միութենէն ներս։ «Նոր Օր» պաշտօնաթերթի երկարամեայ աշխատակից։Ահարոնեան գործօն տարր մըն է լոսանճելըսահայ կեանքէն ներս, ներկայացնելով ՌԱԿ-ը համագաղութային ծրագիրներու մէջ։ Հեղինակ է Հայաստանի, Արցախի եւ Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան նուիրուած հատորներու։ Ներկայիս կը պաշտօնավարէ ապահովագրական ընկերութեան մը մէջ, որպէս ծրագրող-խորհրդատու։