Հայ
Առաջնորդող
Թարգմանչաց տօնը իբրեւ հիմք մեր ազգային գաղափարախօսութեան
Հոկտեմբեր 19 , 2017 , 14:27
Թարգմանչաց տօնը իբրեւ հիմք մեր ազգային գաղափարախօսութեան

«Որք զարդարեցին տնօրինաբար 

 զիմաստս Անեղին»:

Ներսէս Շնորհալի

 

        Թարգմանչաց տօնին մեծութիւնը, որ սկիզբ առած է Մեսրոպ Մաշտոցի եւ իր աշակերտներուն կատարած հայ գիրերու գիւտով ու գրական-թարգմանչական անգերազանցելի իրագործումով, Ե. դարու առաջին կէսը յատկապէս, անուանեց Հայ Միտքի ու Գրականութեան ՈՍԿԵԴԱՐ:

        Արդարեւ, Թարգմանչաց  խումբին գործունէութիւնը, յաջորդող դարերու ընթացքին վերածուեցաւ հոգեմտաւոր համահայկական այնպիսի  Շարժումի մը, որ հասաւ  մինչեւ Շնորհալի եւ Լամբրոնացի, ու շարունակուեցաւ Մխիթարեան հայրերու կողմէ, հայագիտական տքնաջան երկերու աշխատասիրութեամբ. երեւոյթ մը՝ որուն յաջորդեց յետագային, վերջին երկհարիւրամեակին ծնունդ առած ու ծաղկած մեր արդի գրականութիւնը՝ իր արեւելահայ եւ արեւմտահայ զոյգ ճիւղերով:

       Ահա թէ  ինչո՛ւ Թարգմանչաց տօնը, հայ ժողովուրդին  կը ներկայանայ  ոչ միայն իբրեւ եկեղեցականօրէն սրբադասուած տօնակատարութիւն, այլեւ՝ ան վերածուած է  համահայկական եւ համընդհանուր Ազգային տօնի, որ իր մէջ կը խտացնէ հայ քրիստոնեայ մարդու Հաւատքը, եւ իր հայրենի հողին ու մայրենի լեզուին հանդէպ ունեցած անմարելի Սէրն ու նուիրումը: Ասկէ մեկնելով, Թարգմանչաց տօնը, որ կը զուգադիպի Հոկտեմբեր ամսու առաջին կէսին։ Մեր իմաստուն  հայրապետներէն Գարեգին Ա. Յովսէփեանց, 1940ական թուականներուն Հոկտեմբեր ամիսը հռչակած էր ՀԱՅ ՄՇԱԿՈՅԹԻ ԱՄԻՍ:

 Առաւելաբար, Հայ Գիրի ու  Գրականութեան տօնն է  Հայ Մշակոյթի ամիսը: 

Հայերէն լեզուի քերականօրէն ուղիղ գործածութիւնը հետապնդող ու զայն պահանջող մշակներուն, ուսուցիչներուն, հրապարակագիրներուն, խմբագիրներուն ու հայալեզու հեղինակներուն, ինչպէս նաեւ՝ հայ Մարդուն ազգային վեհ զգացումներուն ու տեսիլքներուն գեղարուեստական լիցք ու ոգի ներշնչող բանաստեղծներուն,  գրագէտներուն ու թարգմանիչներուն նուիրուած տօնն է Հոկտեմբեր ամիսը: Որովհետեւ, բոլորէն առաջ՝ անոնք են, որ ԻՄԱՑԱԿԱՆ ԼՈՅՍ  կը  բաշխեն հայ ընթերցող հասարակութեան:

     Որքա՛ն  խորքը «Իմացական Լոյս»ին, պարտադիր է իր պարփակած զոյգ իմաստներով՝ հոգեւոր-կրօնական եւ ԲԱՆաւոր-իմացական, նոյնքա՛ն եւ կարեւոր յատկանիշեր են գեղարուեստական մտածողութեան տարրերու իրականացումը արձակ ու չափածոյ գրական երկերու պարագային: Անխուսափելի իրականութիւն է արդի հայերէն լեզուի երկճիւղանի (արեւելահայ եւ արեւմտահայ) գոյութիւնն ու գործածութիւնը մեր ամենօրեայ

գրաւոր թէ բանաւոր փոխյարաբերութիւններու ընթացքին: Այսօրուան դիտանկիւնէն, շուրջ դարէ մը ի վեր,– մանաւանդ վերջին քառորդ դարուն,– արեւելահայերէնը՝ յենելով պետական լեզուի իր ունեցած կարողականութեան, միշտ չէ որ կը խրախուսէ արեւմտահայերէնի լեզուամտածողութեան, քերականութեան՝ յատկապէս ուղղագրութեան կանոնները: Մինչդեռ, յետ-ցեղասպանութեան արեւմտահայ տարագիր սերունդները, երբ պարտադրաբար կորսնցուցին հող եւ հայրենիք, սփիւռքի տարածքին ԿԱՐՈՂԱՑԱՆ պահպանել արեւմտահայերէնի հարուստ գրական ժառանգութիւնն ու մշակութային այլ արժէքներ:

       Արեւմտահայ տարագիր սփիւռքը հինգ տարի ետք պիտի նշէ իր 100ամեակը: 

      Կէս միլիոն տարագիր հայութեան թիւը տասնապատկուած է: Ուրեմն, նուազագոյն հինգ միլիոն հայ արեւմտահայերէն կ'արտայայտուի իր նմանին հետ, իր գիտելիքներու չափով: Մենք կը յամառինք ու կը մնանք մեր կեցուածքին վրայ, բարձրաձայնելով.

   - Արեւմտահայերէն լեզուն «մահամերձի անկողինի մէջ» չի գտնուիր, եւ ամէն գնով պիտի սխալի UNESCO-ի վիճակագրութիւնը, եթէ՝

   - Հայրենի պետութիւնը փափաքի իր պաշտպանութեան ներքեւ առնել արեւմտահայերէն լեզուի ու մշակոյթի գոյութիւնը, անոր շնորհելով արեւելահայերէնի հաւասարազօր կարգավիճակ, հիմնելով «Արեւմտահայերէնի թեքումով վարժարաններ», ինչպէս է տասնեակ մը օտար այլ լեզուներու պարագային:

  - Ներկայ սփիւռքահայ մարդը  չկոչել երբեք «Ծագումով հայեր», այլ՝ լիբանանահայ, սուրիահայ, ֆրանսահայ կամ ամերիկահպատակ հայեր եւալն:

  - Հայրենի պետութեան թելադրանքով, ակնկալել Հ1-ի «ԵՐԳ ԵՐԳՈՑ» հաղորդաշարի  խմբագրութենէն, որ բարեհաճի ընդգրկել նաեւ սփիւռքահայ դասականացած երաժիշտներու եւ երգահաններու  գեղարուեստական հնչեղութիւն ունեցող երկեր ու երգեր: Կ'արժէ որ արդարութիւն ըլլայ սփիւռքահայ մեր կեանքին առաջին 50ամեակի մեր երգահաններուն:

 

***

    Արդ, նկատելով որ՝ ներկայիս հայ մամուլին ու համացանցային հաղորդամիջոցներուն վիճակուած դերը բարենպաստ պայմաններ կը ստեղծէ մեր ամենօրեայ կեանքին մէջ, պիտի ջանանք նորահաս սերունդին մօտ վառ պահել Հայու Ինքնութեան հանդէպ ունենալիք  իր խորունկ հաւատքը:

    Նոր մեկնարկ մը կը պահանջուի մեզմէ:

    Թարգմանչաց ոգին վերածել ՇԱՐԺՈՒՄի:

    Ընթանալ անոնց ուղիով ու շարունակել անոնց  գործունէութիւնը:

 

ԱՐԱՄ ՍԵՓԵԹՃԵԱՆ

Պէյրութ, Լիբանան

Լրահոս - 18 Նոյեմբեր 2017
Սիւնակագիրներ
Հրաչ Սեփեթճեան Ծնած է 1969-ին, Պէյրութ, Լիբանան։Կիպրոսի ՀԲԸՄ Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւնը աւարտած է 1987-ին։Երեւանի Պետական Համալսարանի Հայկական Բանասիրական բաժանմունքէն շրջանաւարտ ՝1994-ին։1980-ական թուականներէն կ՚աշխատակցի «Զարթօնք»ին եւ ապա՝ «Նոր Օր»ին։1994-2000 օգնական խմբագիր «Զարթօնք»ի։1993-էն ի վեր հայոց լեզուի, գրականութեան, պատմութեան եւ մշակոյթի ուսուցիչ Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ։Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ եղած է եւ է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի, ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի շրջանակներէն ներս, վարելով զանազան պաշտօններ։Ներկայիս՝ ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տէմիրճեան վարժարանի Հայերէնի Բաժանմունքի վարիչ։ «Նոր Օր»ի խմբագիր՝ Մարտ 2016-էն։  
Վաչէ Սեմերճեան Ծնած է 1938-ին, Պէյրութ, Լիբանան։ Շրջանաւարտ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն եւ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն՝ որպէս քիմիագէտ։ Շրջան մը եղած է ուսուցիչ Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն ներս։ Ապա, վկայուելով որպէս կաշուեմշակութեան վարպետ, տասը տարի  կը գործուղղուի Եթովպիա եւ Աֆղանիստան։ 1976-ին կը հաստատուի Միացեալ Նահանգներու արեւմտեան ափ, գործօն անդամ դառնալով ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի։ Կաշուեմշակութեամբ աշխատելէ ետք, կը հրաւիրուի Հոլիվուտի ԹՄՄ Արշակ Տիգրանեան վարժարան, դասաւանդելու համար հայագիտական նիւթեր։ Հանգստեան կը կոչուի 2009 թուականին։1956-էն ի վեր կ՚աշխատակցի ռամկավար ազատական մամուլին։ 1977-էն առ այսօր ծաւալուն գործունէութիւն ունեցած է «Նոր Օր»էն ներս որպէս խորհրդական եւ ղեկավար։  Վեց տարի եղած է պատասխանատու խմբագիրը «Նոր Օր» շաբաթաթերթին։Վաչէ Սեմերճեան հեղինակ է չորս հատորներու. «Ապրուած սփիւռքը», «Յիշատակելի դիմաքանդակներ», եւ «Լուսարձակին տակ» Ա. Եւ Բ. հատորներ։ 
Յակոբ Մարտիրոսեան   Ծնած է Սուրիոյ Արաբ-բունար գիւղաքաղաքը 1943 թուականին։ 1949-ին Հալէպ փոխադրուած է ուր յաճախած է տեղւոյն Կրթասիրաց վարժարանը, ապա Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան, Լազար Նաճարեան-Գալուստ Կիւլպէնկեան երկրորդական վարժարանը, եւ վկայուած 1964-ին։ Նոյն տարին, քաղաքական աննպաստ պայմաններու հետեւանքով ընտանեօք վերադարձած են Լիբանան, Պէյրութ, ուր շարունակած է իր ուսումը, հաշուապահութեան եւ տնտեսագիտութեան մարզերուն մէջ։ Ապա լծուած աշխատանքի զանազան հաստատութիւններու մէջ, ինչպէս Ապրոյեան հաստատութիւն եւ Պանք Ալ Արապի, վարելով բաժնի տնօրէնութեան պաշտօններ։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս, Միացեալ նահանգներ, ուր շարունակած է աշխատիլ արհեստավարժ  ինքնաշարժի ընկերութիւններու եւ հաստատութիւններու մէջ, ուսումը շարունակելով եւ մասնագիտանալով այդ ճիւղին մէջ։Հանգստեան կոչուած է 2012 թուականին։ Յակոբ Մարտիրոսեան անդամակցած է Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան, ՀԲԸՄ-ին եւ Թէքեան Մշակութային Միութեան, 1958 թուականէն սկսեալ, Հալէպի մէջ, Սուրիա։ Ան շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական գործունէութիւնները Լիբանանի մէջ, Պէյրութ, ուր անդամակցած է Փորթուգալեան ակումբին, եւ եղած է հիմնադիրը Անթիլիասի ՌԱԿ Յովսէփեան ակումբին։  Լոս Անճելըսի մէջ, շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական  աշխատանքները վարելով ատենադպիրի պաշտօններ Գերսամ Ահարոնեան ակումբին եւ ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային Վարչութեանց մէջ, ատենապետի պաշտօն՝ Ռուբէն Հերեան ակումբի, եւ «Նոր Օր» շաբաթաթերթի խմբագիրի պաշտօնը 2011 թուականէն մինչև Մարտ 2016 թուականը:  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Խաչիկ Ճանոյեան Ծնած է Մուսուլ, Իրաք։ Շատ փոքր տարիքէն կը կորսնցնէ մայրն ու հայրը։ 1956-ին  կը տեղափոխուի Պաղտատ։ 1966-ին կ՚աւարտէ Պաղտատի պետական համալսարանը, վկայուելով լեզուագիտական գոլէճի սպաներէնի բաժինէն։Պաղտատի մէջ եղած է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի։ 1968-ին անցնելով Պէյրութ հայագիտական ուսումը կը ստանայ Երուանդ Հիւսիսեան հայագիտական հիմնարկէն եւ նոյն տարիներուն կը զբաղի ուսուցչութեամբ։ Նոյն տարին կ՚անդամագրուի ՌԱԿ-ին։ 1972-ին կը վերադառնայ Պաղտատ, որպէս հայերէնի ուսուցիչ։ Յաջորդ տարի կ՚անցնի Արժանթին, ուր կը վարէ ՀԲԸՄ-ի Պուէնոս Այրեսի մասնաճիւղի վարիչ քարտուղարի պաշտօնը եւ միութեան «Լուսաբաց» եռամսեայի խմբագրութիւնը։ Հիմնադիրներէն է Մարի Մանուկեան վարժարանին։1975-էն ի վեր կ՚ապրի եւ կը գործէ Լոս Անճելըսի մէջ։ Եղած է «Նոր Օր»ի վարչական պատասխանատու, խմբագիրի օգնական եւ խմբագրական կազմերու անդամ։ Կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։Ճանոյեան շատ գործօն տարր մըն է Լոս Անճելըսի մէջ։  Հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը Իրաքահայերու Միութեան։ ՀԲԸՄ-էն, ԹՄՄ-էն եւ ՌԱԿ-էն ներս տարած է եւ կը տանի բազմաբեղուն աշխատանք։35 տարի շարունակ հիմնած եւ ղեկավարած է Հայ Ընտանեկան Շաբաթօրեայ վարժարանը։ Մեծապէս նպաստած է գաղութահայ մշակութային եւ գրական կեանքին, եկեղեցական կեանքին եւ պարգեւատրուած է բազմաթիւ շքանշաններով եւ պատուոյ գիրերով։ Ամուսնացած է, ունի երեք զաւակ եւ հինգ թոռնիկ։
Մինաս Գոճայեան Ծնած է Պէյրութ, 1946-ին։ Յաճախած է ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանը, ապա հետեւած է լեզուի եւ գրականութեան դասընթացքներու Փարիզի մէջ եւ աւարտած՝ Երեւանի Պետական Համալսարանի Բանասիրական ճիւղը, միաժամանակ հետեւելով հնագոյն պատմութեան եւ հնագիտութեան դասընթացքներու։ Դոկտորական աստիճան կը ստանայ 1980-ին։Հայոց լեզու, գրականութիւն, պատմութիւն եւ մշակոյթ դասաւանդած է Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն եւ Լոս Անճելըսի ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տեմիրճեան վարժարանէն ներս։ Աշխատակցած է եւ կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։ Եղած է «Նոր Օր» շաբաթաթերթի պատասխանատու խմբագիր։ Անգլիատառ AIM-ի հիմնադիր-խմբագիրներէն է եւ ներկայիս մաս կը կազմէ Keghart.com-ի խմբագրութեան եւ պատասխանատու խմբագիրն է Երուսաղէմի «Սիոն» պաշտօնաթերթին։Խմբագրած եւ պարզեցուցած է հայ դասական գրողներու գործեր, նաեւ հեղինակ է հայոց լեզուի եւ պատմութեան դասագիրքերու։ Խմբագիրն է «Պատմութիւն Չորք-Մարզպանի» յուշամատեանին։  
Գէորգ Քէօշկէրեան Ծնած է Երուսաղէմ և վեց տարեկանին ընտանիքին հետ փոխադրուած է Հալէպ։ Ուսման բարձրագոյն վկայականը եղած է Մաքիստրոս Արուեստից Տիտղոս՝ Անգլերէն լեզուի ուսուցման մէջ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս և 1980-ին ամուսնացած է Սիլվա Տագէսեանի հետ ու բախտաւորուած երկու զաւակներով՝ աղջիկ մը և մանչ մը։ 2009-ին հանգստեան կոչուած է 25 տարիներու ծառայութենէ մը ետք՝ Լոս Անճըլոսի դպրոցական միացեալ ցանցին մէջ, ինը տարի որպէս ուսողութեան ուսուցիչ և 16 տարի որպէս փոխ-տնօրէն։ Անդամ է Թէքէեան Մշակութային Միութեան Միացեալ Նահանգներու և Գանատայի Կեդրոնական Վարչութեան։  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Արա Ահարոնեան Ծնած է Թրիփոլի, Լիբանան։ Նախնական ուսումը ստացած է Պէյրութի ՀԲԸՄ-ի Յովակիմեան-Մանուկեան երկրորդական վարժարանին մէջ։ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին հետեւանքով, 1976-ին կը տեղափոխուի Միացեալ Նահանգներ եւ կ՚աւարտէ Քալիֆորնիոյ համալսարանի Էլէքթրոնիք ճարտարագիտութեան բաժինը։ Անդամ է ՌԱԿ-ի եւ երիտասարդական տարիներէն մինչ օրս վարած է եւ կը վարէ պատասխանատու պաշտօններ կուսակցութենէն եւ Թէքէեան Մշակութային Միութենէն ներս։ «Նոր Օր» պաշտօնաթերթի երկարամեայ աշխատակից։Ահարոնեան գործօն տարր մըն է լոսանճելըսահայ կեանքէն ներս, ներկայացնելով ՌԱԿ-ը համագաղութային ծրագիրներու մէջ։ Հեղինակ է Հայաստանի, Արցախի եւ Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան նուիրուած հատորներու։ Ներկայիս կը պաշտօնավարէ ապահովագրական ընկերութեան մը մէջ, որպէս ծրագրող-խորհրդատու։