Հայ
Առաջնորդող
Հայաստանի Վանքերուն Ճակատագիրը Քանդում Եւ Գրաւում. Գայեանէ, Հառիճ, Սեւան, Սանահին, Գեղարդ
Յուլիս 07 , 2020 , 18:32
Հայաստանի Վանքերուն Ճակատագիրը Քանդում Եւ Գրաւում.  Գայեանէ, Հառիճ, Սեւան, Սանահին, Գեղարդ

«Օգոստոս 30-ին 1933 թուին գիշերանց Գեղարդայ վանք եկան գործադիր մարմնի նախագահ Մարտիկեանը, Հայաստանի հնութեանց պահպանութեան նախագահ Զօրայեանը, ընդհանուր ոստիկանապետը, իրենց հետ ունենալով եօթ ութ պետական պաշտօնեաներ, եւ առաւօտուն յանձնեցին գրաւոր վճիռը վանքի

վերաբերմամբ»

Յովհաննէս Վրդ. Հիւսեան, Վանահայր

Դոկտ. ԶԱՒԷՆ Ա. ՔՀՆՅ. ԱՐԶՈՒՄԱՆԵԱՆ 

            Անցեալ շաբթու անդրադարձայ մեր օրերու հնադարեան հայ վանքերուն վերաբացումին ու անոնց լիակատար վերանորոգութեանց աշխատանքներուն Երջանկայիշատակ Շինարար Տ.Տ. Վազգէն Ա Ամենայն Հայոց Կյաթողիկոսի անմիջական եւ հերոսական ջանքերով՝ իր ընտրութենէն անմիջապէս ետք։ Այդ բարերար աշխատանքներուն ողբալի նախընթացը ըլլալով հարկ է ներկայ գրութեամբ անդրադառնալ Խորհրդային Միութեան երկրորդ տասնամեակին, Երեւանի եկեղեցիներու բռնագրաւումէն եւ անոնցմէ երկուքին Ս. Պօղոս     Պետրոս եւ Ս. Կաթողիկէ եկեղեցիներու քանդումէն անմիջապէս ետք զոհ գացող Հայաստանի բազմաթիւ միջնադարեան վանքերուն, որոնք եւս գրաւուեցան, փակուեցան եւ ծառայեցին պետական աշխարհիկ նպատակներու։

 

Գայեանէի Վանքը

            1929 սեպտեմբեր 20ին Վաղարշապատի հնադարեան Գայեանէի վանքը թիրախ դարձաւ համայնավար պետութեան։ Մայր Աթոռոյ Տեղակալ Խորէն Արքեպիսկոպոս Մուրատբեկեան, յանուն Տ.Տ. Գէորգ Ե. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին բողոքագիր ղրկեց Հայաստանի Ներքին Գործոց նախարար Սեդրակ Մարգարեանին Էջմիածնի եւ Գայեանէի վանքերուն վրայ դրուած տուրքերուն առնչութեամբ։ Կը պահանջուէր որ պարտադրուած գումարները պետական դրամատուն յանձնուէին մինչեւ սեպտեմբեր 30։

            Տեղակալ Արքեպիսկոպոսը կը բացատրէր պետական իշխանութեանց որ «Էջմիածինը ծխական եկեղեցի չէ», այլ սրբավայր աշխարհի չորս կողմ ցրուած հայութեան համար եւ նստավայրը Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին։ Գայեանէի եկեղեցին եւս ծխական եկեղեցի չըլլալուն ենթակայ կը մնար Ս. Էջմիածնի      որուն հովանաւորութեան եւ խնամքին յանձնուած է, աւելցնելով թէ «Գայեանէի վանքը ոչ մի եկամուտ չբերելով դեռ որոշ նորոգութիւնների համար ծախքեր է պահանջում Էջմիածնից»։ Նամակը կը խնդրէր պետութենէն որ Վաղարշապատի հարկային յանձնաժողովը «անպահանջ թողնէ» յիշեալ տուրքերը։

 

Սեւանայ Վանքը

            Սեւանայ Վանքը լուծարքի ենթարկուեցաւ 1930 թուի փետրուարին որուն համար վանահօր տեղակալ Եղիշէ վարդապետ Շահումեան Հայաստանի պետու թեան յատուկ արձանագրութիւնը յանձնած է Մայր Աթոռին, որուն համաձայն պետութեան ղեկավարներէն Ա. Եղիազարեանի կարգադրութեամբ Սեւանայ վանքը «ամբողջովին լուծարքի ենթարկուեցաւ փետրուար ամսուն»։ Որպէս հետեւանք վանքի գրաւումին, պաշտամունքի յատուկ իրերը Եղիշէ վարդապետին յանձնուեցան զանոնք Էջմիածին փոխադրելու համար, իսկ հնագիտական արժէք ունեցող իրերը յատուկ ցուցակով յանձնուեցան Հայաստանի հնութիւններու   յանձնախումբին։ Վանքապատկան մնացեալ գոյքերը վանահայրն ու երկու պետական անձինք՝ Ա. Խաչատրեան եւ Ա. Գրիգորեան տեղաւորեցին վանքի տարբեր շէնքերու մէջ, «դռները կնքեցին, բանալիներն ալ յանձնեցին կոմիտէին»։

 

Մայր Աթոռի Միջամտութիւնը

            1930 յուլիսին Մայր Աթոռի Գերագոյն Հոգեւոր Խորհուրդին կողմէ Գարեգին Արքեպիսկոպոս Յովսէփեան, յետագային Կաթողիկոս Տանն Կիլիկիոյ, դիմում կատարեց Հայաստանի կառավարութեան Սեւանայ Վանքին զոյգ եկեղեցիները Էջմիածնին վերադարձնելու, արդարօրէն դիտել տալով որ անոնց լուծարքի ենթարկուիլն ու եկեղեցական բոլոր շարժական գոյքը պետութեան անցնիլը բոլորովին ոտնակոխ կ՛ընէր Ս. Էջմիածնի վարկը եւ համազգային չափով կը վնասէր հայ եկեղեցւոյ նուիրապետութեան։

            Գարեգին Արքեպիսկոպոս որպէս գիտնական կը յիշեցնէր որ Սեւանայ Վանքը պատմական, գեղարուեստական եւ կրթական յայտնի անցեալ ունեցող մենաստան մը եղած է իր Առաքելոց Եկեղեցիի դրան փայտեայ քանդակով, գաւիթի սիւնով եւ հռչակաւոր դռներով որոնք կուգային 12¬16րդ դարերէն։  Զանոնք իրենց հարազատ վայրէն եւ սրբարանէն կոպտօրէն վերցնելով ու Երեւանի պետական թանգարան բերելով «զրկած եղաք պատմական վայրը իր հրապուրիչ հնութիւններից»։ Գարեգին արքեպիսկոպոս կը շեշտէր որ Սեւանայ վանքը «դարերի ընթացքում եղել է կրօնական նշանաւոր կեդրոն հաւատացեալ ժողովրդի համար»։

 

Գրաւման Նպատակը

            Ամենէն յատկանշականն ու վտանգաւորը այս բոլորին մէջ Սեւանայ  վանքին պետականացման նպատակն էր, ուր «յոգնած եւ կազդուրման կարօտ աշխատաւորների սանատորիում հաստատել», զոր բացայայտօրէն Գարեգին Արքեպս. Յովսէփեան կը նշէր, եւ զայն նոյնիսկ «բարի նպատակ» յորջորջելով, անոր արգելք չըլլալու միտքով, կը շեշտէր նաեւ «յարգել հաւատացեալ ժողովրդի կրօնական եւ պատմական վայր մը եղած ըլլալու հանգամանքը»։

            Սրբազանի խնդրանքը յանուն Գերագոյն Հոգեւոր Խորհուրդի կ՛ըլլար     «թոյլ տալ վանահօրը կրկին վերադառնալ իր տեղը» եկեղեցին իրեն յանձնելով ժամապաշտութեան կիրարկումի համար, արտօնելով իրեն բնակիլ էջմիածնապատկան վանատան մէջ, «ուր ապրում են վանահայրն ու Էջմիածնից Սեւան գնացող հանգիստի եւ կազդուրման կարիք ունեցող միաբանները»։ Սակայն այս բոլոր բարեհաճ եւ փոխադարձ օգնութեան իղձերը գտան իրենց կոպիտ մէկ բառը՝ «մերժել» պետութեան կեդրոնական գործադիր մարմնի նախագահ Սարգիս Կասեանի կողմէ։

 

Հառիճի, Սանահինի, եւ Գեղարդի Վանքերը

            Միեւնոյն ճակատագրին պիտի ենթարկուէին երեք այս վանքերը եւս։ 1930 թուի օգոստոս 4¬ի տեղեկագրով Շիրակի թեմի թեմական խորհուրդի անունով ԳՀԽին կը գրէին Հառիճի վանքի կողոպուտի մասին, անուններով յայտնի խորհուրդին հինգ անդամները, թէ նոյն տարուոյ յուլիս 24-ի գիշերը «կողոպտուած էր Հառիճայ վանքը», տանելով 34 հատ եկեղեցական անօթներ որոնց ցուցակն   ալ կցած էին տեղեկագրին։ Յետ քննութեան, հարցը պետական գրասենեակ հասած է յանձնարարելով որ Մեծ Արթիկի Տ. Եղիշէ քահանայ Քերովբեան մասնակցի քննութեանց որպէսզի «հնարաւոր լինի ծանօթանալու կազմուած քննական արձանագրութեանց»։ Սակայն նպաստաւոր պատասխան չէր տրուած եւ Հառիճայ վանքը միւսներուն նման կը դառնար պետական շէնք, եւ լաւագոյն պարագային պատմական յուշարձան, ինչպէս եղան Հայաստանի բոլոր վանքերը Սովետական շրջանի առաջին կիսուն, խզուելով Մայր Աթոռէն եւ հաւատացեալ¬ ներէն։

            Կողոպտած են նաեւ Սուրբ Սանահինի վանքը, որուն համար Զաքարիա վարդապետ Լալայեան հոկտեմբեր 18-ին Շիրակի թեմական խորհուրդին կը հաղորդէր լուրը, թէ վանքէն կողոպտած են «մէջի եղած ամբողջ արծաթեայ անօթներն ու սրբութիւնները», մասնաւորաբար Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորչի Աջը, Յովհաննէս Օձնեցիի Աջը, սկիհներ եւ խաչեր, բոլորն ալ «պահապան Սուրբ  Սանահին վանքի» արձանագրութեամբ։

 

            Ամենէն սրտաճմլիկը Սուրբ Գեղարդայ վանքին գրաւումը եղած է 1933 թուականին։ Վանահայր Յովհաննէս վարդապետ Հիւսեան իր 31 օգոստոս թուա կիր յայտարարութեամբ կը հաղորդէր նորընտիր Տ.Տ. Խորէն Ա. Կաթողիկոսին Գեղարդայ վանքին վերաբերմամբ եղած «կառավարական կտրուկ կարգադրու թիւններու» մասին։ Հիւսեան կ՛ափսոսար որ «ահաւասիկ ցամքեցաւ այն միակ աղբիւրը որ կ՛արբուցանէր հաւատացեալներու հոգեկան ու կրօնական ծարաւը»։ Գեղարդայ վանքը եւս «լռեց որ միակն էր մնացած Հայաստանի մէջ՝ փակուած յայտարարուելով»։

            Ըստ Յովհաննէս վրդ. Հիւսեանի գրութեան, օգոստոս 30-ին գիշերանց վանք եկան գործադիր մարմնի նախագահ Մարտիկեանը, Հայաստանի հնութեանց պահպանութեան նախագահ Զօրայեանը, ընդհանուր ոստիկանապետը, իրենց հետ ունենալով եօթ ութ պետական պաշտօնեաներ, եւ առաւօտուն յանձնեցին գրաւոր վճիռը, որուն պատճէնը պահուած է «Վաւերագիրներ» հատորին մէջ էջ 266։ Վճռագիրի յանձնումին ներկայ եղած է Գարեգին Արքեպս. Յովսէփեան որ անձամբ պիտի տեղեկացնէր դժբախտ պարագան Խորէն Ա. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին։

 

Վճռագիրը

            Վճռագիրը ստորագրած է ներքին նախարարութեան գործադիր Դաշոյեան որ երեք ուղղութեամբ առնուած որոշումը կը ճշդէր. (ա) Այրիվանքը (Գեղարդայ վանքը) եւ շրջանը յայտարարել հնագիտական փակ վայր. (բ) Զայն դնել Խորհրդային Հայաստանի մշակութային եւ պատմական հետազօտութեանց կեդրոնի իրաւասութեան տակ. (գ) Առաջարկել որ Գեղարդայ վանքը օգտագործուի որպէս զբօսաշրջիկներու եւ գիտական հետազօտութեանց վայր։ Իր 1934 ապրիլ 14ի տեղեկագրով վանահայր Հիւսեան վարդապետ կ՛իմացնէր Վեհափառ Հայրապետին որ պետական ներկայացուցիչներ եկան վանք ու բաժանում կատարեցին վանքի գոյքերուն, անասուններուն եւ սրբազան անօթներուն։ Վանքի արտաքին յուշարձաններն ու խաչքարերը ամբողջութեամբ գրաւուեցան։ Հիւսեան Էջմիածին տարած է անձամբ «ըստ պետութեան որոշած ցուցակին եկեղեցական մասունքները, խաչերը, զգեստները լրիւ եւ անկորուստ»։

 

Վերածնունդ

            Երբ կը գրենք վերեւի հինգ վանքերու դժբախտ կացութեան մասին, գրած կ՛ըլլանք նաեւ միւս տասնեակներով յայտնի մեծանուն վանքերու մասին եւս որոնց ճակատագիրը կ՛ըլլար միեւնոյնը։ Այսուհանդերձ ժամանակը պիտի գար եւ յիշեալ վանական հաստատութիւնները, մէջն ըլլալով Սիւնեաց Տաթեւն ու Նորավանքը, Հաղարծինն ու Հաղպատը, Գօշավանքն ու Խոր Վիրապը, պիտի ստանային իրենց «նորափետուր զարդարանքն ու գեղեցկատեսիլ վայելչութիւնը» նոյն դարու երկրորդ կէսէն սկսեալ Տ.Տ. Վազգէն Ա. երախտաշատ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի երկարատեւ գահակալութեան ընթացքին։   

 

 

 

Լրահոս - 10 Օգոստոս 2020
Սիւնակագիրներ
Հրաչ Սեփեթճեան Ծնած է 1969-ին, Պէյրութ, Լիբանան։Կիպրոսի ՀԲԸՄ Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւնը աւարտած է 1987-ին։Երեւանի Պետական Համալսարանի Հայկական Բանասիրական բաժանմունքէն շրջանաւարտ ՝1994-ին։1980-ական թուականներէն կ՚աշխատակցի «Զարթօնք»ին եւ ապա՝ «Նոր Օր»ին։1994-2000 օգնական խմբագիր «Զարթօնք»ի։1993-էն ի վեր հայոց լեզուի, գրականութեան, պատմութեան եւ մշակոյթի ուսուցիչ Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ։Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ եղած է եւ է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի, ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի շրջանակներէն ներս, վարելով զանազան պաշտօններ։Ներկայիս՝ ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տէմիրճեան վարժարանի Հայերէնի Բաժանմունքի վարիչ։ «Նոր Օր»ի խմբագիր՝ Մարտ 2016-էն։  
Վաչէ Սեմերճեան Ծնած է 1938-ին, Պէյրութ, Լիբանան։ Շրջանաւարտ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն եւ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն՝ որպէս քիմիագէտ։ Շրջան մը եղած է ուսուցիչ Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն ներս։ Ապա, վկայուելով որպէս կաշուեմշակութեան վարպետ, տասը տարի  կը գործուղղուի Եթովպիա եւ Աֆղանիստան։ 1976-ին կը հաստատուի Միացեալ Նահանգներու արեւմտեան ափ, գործօն անդամ դառնալով ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի։ Կաշուեմշակութեամբ աշխատելէ ետք, կը հրաւիրուի Հոլիվուտի ԹՄՄ Արշակ Տիգրանեան վարժարան, դասաւանդելու համար հայագիտական նիւթեր։ Հանգստեան կը կոչուի 2009 թուականին։1956-էն ի վեր կ՚աշխատակցի ռամկավար ազատական մամուլին։ 1977-էն առ այսօր ծաւալուն գործունէութիւն ունեցած է «Նոր Օր»էն ներս որպէս խորհրդական եւ ղեկավար։  Վեց տարի եղած է պատասխանատու խմբագիրը «Նոր Օր» շաբաթաթերթին։Վաչէ Սեմերճեան հեղինակ է չորս հատորներու. «Ապրուած սփիւռքը», «Յիշատակելի դիմաքանդակներ», եւ «Լուսարձակին տակ» Ա. Եւ Բ. հատորներ։ 
Յակոբ Մարտիրոսեան   Ծնած է Սուրիոյ Արաբ-բունար գիւղաքաղաքը 1943 թուականին։ 1949-ին Հալէպ փոխադրուած է ուր յաճախած է տեղւոյն Կրթասիրաց վարժարանը, ապա Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան, Լազար Նաճարեան-Գալուստ Կիւլպէնկեան երկրորդական վարժարանը, եւ վկայուած 1964-ին։ Նոյն տարին, քաղաքական աննպաստ պայմաններու հետեւանքով ընտանեօք վերադարձած են Լիբանան, Պէյրութ, ուր շարունակած է իր ուսումը, հաշուապահութեան եւ տնտեսագիտութեան մարզերուն մէջ։ Ապա լծուած աշխատանքի զանազան հաստատութիւններու մէջ, ինչպէս Ապրոյեան հաստատութիւն եւ Պանք Ալ Արապի, վարելով բաժնի տնօրէնութեան պաշտօններ։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս, Միացեալ նահանգներ, ուր շարունակած է աշխատիլ արհեստավարժ  ինքնաշարժի ընկերութիւններու եւ հաստատութիւններու մէջ, ուսումը շարունակելով եւ մասնագիտանալով այդ ճիւղին մէջ։Հանգստեան կոչուած է 2012 թուականին։ Յակոբ Մարտիրոսեան անդամակցած է Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան, ՀԲԸՄ-ին եւ Թէքեան Մշակութային Միութեան, 1958 թուականէն սկսեալ, Հալէպի մէջ, Սուրիա։ Ան շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական գործունէութիւնները Լիբանանի մէջ, Պէյրութ, ուր անդամակցած է Փորթուգալեան ակումբին, եւ եղած է հիմնադիրը Անթիլիասի ՌԱԿ Յովսէփեան ակումբին։  Լոս Անճելըսի մէջ, շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական  աշխատանքները վարելով ատենադպիրի պաշտօններ Գերսամ Ահարոնեան ակումբին եւ ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային Վարչութեանց մէջ, ատենապետի պաշտօն՝ Ռուբէն Հերեան ակումբի, եւ «Նոր Օր» շաբաթաթերթի խմբագիրի պաշտօնը 2011 թուականէն մինչև Մարտ 2016 թուականը:  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Խաչիկ Ճանոյեան Ծնած է Մուսուլ, Իրաք։ Շատ փոքր տարիքէն կը կորսնցնէ մայրն ու հայրը։ 1956-ին  կը տեղափոխուի Պաղտատ։ 1966-ին կ՚աւարտէ Պաղտատի պետական համալսարանը, վկայուելով լեզուագիտական գոլէճի սպաներէնի բաժինէն։Պաղտատի մէջ եղած է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի։ 1968-ին անցնելով Պէյրութ հայագիտական ուսումը կը ստանայ Երուանդ Հիւսիսեան հայագիտական հիմնարկէն եւ նոյն տարիներուն կը զբաղի ուսուցչութեամբ։ Նոյն տարին կ՚անդամագրուի ՌԱԿ-ին։ 1972-ին կը վերադառնայ Պաղտատ, որպէս հայերէնի ուսուցիչ։ Յաջորդ տարի կ՚անցնի Արժանթին, ուր կը վարէ ՀԲԸՄ-ի Պուէնոս Այրեսի մասնաճիւղի վարիչ քարտուղարի պաշտօնը եւ միութեան «Լուսաբաց» եռամսեայի խմբագրութիւնը։ Հիմնադիրներէն է Մարի Մանուկեան վարժարանին։1975-էն ի վեր կ՚ապրի եւ կը գործէ Լոս Անճելըսի մէջ։ Եղած է «Նոր Օր»ի վարչական պատասխանատու, խմբագիրի օգնական եւ խմբագրական կազմերու անդամ։ Կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։Ճանոյեան շատ գործօն տարր մըն է Լոս Անճելըսի մէջ։  Հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը Իրաքահայերու Միութեան։ ՀԲԸՄ-էն, ԹՄՄ-էն եւ ՌԱԿ-էն ներս տարած է եւ կը տանի բազմաբեղուն աշխատանք։35 տարի շարունակ հիմնած եւ ղեկավարած է Հայ Ընտանեկան Շաբաթօրեայ վարժարանը։ Մեծապէս նպաստած է գաղութահայ մշակութային եւ գրական կեանքին, եկեղեցական կեանքին եւ պարգեւատրուած է բազմաթիւ շքանշաններով եւ պատուոյ գիրերով։ Ամուսնացած է, ունի երեք զաւակ եւ հինգ թոռնիկ։
Մինաս Գոճայեան Ծնած է Պէյրութ, 1946-ին։ Յաճախած է ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանը, ապա հետեւած է լեզուի եւ գրականութեան դասընթացքներու Փարիզի մէջ եւ աւարտած՝ Երեւանի Պետական Համալսարանի Բանասիրական ճիւղը, միաժամանակ հետեւելով հնագոյն պատմութեան եւ հնագիտութեան դասընթացքներու։ Դոկտորական աստիճան կը ստանայ 1980-ին։Հայոց լեզու, գրականութիւն, պատմութիւն եւ մշակոյթ դասաւանդած է Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն եւ Լոս Անճելըսի ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տեմիրճեան վարժարանէն ներս։ Աշխատակցած է եւ կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։ Եղած է «Նոր Օր» շաբաթաթերթի պատասխանատու խմբագիր։ Անգլիատառ AIM-ի հիմնադիր-խմբագիրներէն է եւ ներկայիս մաս կը կազմէ Keghart.com-ի խմբագրութեան եւ պատասխանատու խմբագիրն է Երուսաղէմի «Սիոն» պաշտօնաթերթին։Խմբագրած եւ պարզեցուցած է հայ դասական գրողներու գործեր, նաեւ հեղինակ է հայոց լեզուի եւ պատմութեան դասագիրքերու։ Խմբագիրն է «Պատմութիւն Չորք-Մարզպանի» յուշամատեանին։  
Գէորգ Քէօշկէրեան Ծնած է Երուսաղէմ և վեց տարեկանին ընտանիքին հետ փոխադրուած է Հալէպ։ Ուսման բարձրագոյն վկայականը եղած է Մաքիստրոս Արուեստից Տիտղոս՝ Անգլերէն լեզուի ուսուցման մէջ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս և 1980-ին ամուսնացած է Սիլվա Տագէսեանի հետ ու բախտաւորուած երկու զաւակներով՝ աղջիկ մը և մանչ մը։ 2009-ին հանգստեան կոչուած է 25 տարիներու ծառայութենէ մը ետք՝ Լոս Անճըլոսի դպրոցական միացեալ ցանցին մէջ, ինը տարի որպէս ուսողութեան ուսուցիչ և 16 տարի որպէս փոխ-տնօրէն։ Անդամ է Թէքէեան Մշակութային Միութեան Միացեալ Նահանգներու և Գանատայի Կեդրոնական Վարչութեան։  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Արա Ահարոնեան Ծնած է Թրիփոլի, Լիբանան։ Նախնական ուսումը ստացած է Պէյրութի ՀԲԸՄ-ի Յովակիմեան-Մանուկեան երկրորդական վարժարանին մէջ։ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին հետեւանքով, 1976-ին կը տեղափոխուի Միացեալ Նահանգներ եւ կ՚աւարտէ Քալիֆորնիոյ համալսարանի Էլէքթրոնիք ճարտարագիտութեան բաժինը։ Անդամ է ՌԱԿ-ի եւ երիտասարդական տարիներէն մինչ օրս վարած է եւ կը վարէ պատասխանատու պաշտօններ կուսակցութենէն եւ Թէքէեան Մշակութային Միութենէն ներս։ «Նոր Օր» պաշտօնաթերթի երկարամեայ աշխատակից։Ահարոնեան գործօն տարր մըն է լոսանճելըսահայ կեանքէն ներս, ներկայացնելով ՌԱԿ-ը համագաղութային ծրագիրներու մէջ։ Հեղինակ է Հայաստանի, Արցախի եւ Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան նուիրուած հատորներու։ Ներկայիս կը պաշտօնավարէ ապահովագրական ընկերութեան մը մէջ, որպէս ծրագրող-խորհրդատու։