Հայ
Հրաչ Սեփեթճեան
Անդրադարձ՝Հայաստան-Սփիւռք 6րդ Համաժողովի ՌԱԿը ներկայացնող պատուիրակութիւնը հանդէս եկաւ իրատեսական մօտեցումներով
Անդրադարձ՝Հայաստան-Սփիւռք 6րդ Համաժողովի ՌԱԿը ներկայացնող պատուիրակութիւնը հանդէս եկաւ իրատեսական մօտեցումներով
Հոկտեմբեր 19 , 2017 , 14:33

Անցնող 18-20 Սեպտեմբերին, Երեւանի մէջ կայացած Հայաստան-Սփիւռք 6րդ համաժողովին մասնակից ՌԱԿ Կեդրոնական վարչութեան անդամ եւ Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային վարչութեան ատենապետ Ընկ. Տոքթ. Ռաֆֆի Պալեան եւ «Նոր Օր»ի նախկին պատասխանատու խմբագիրներ Ընկ. Դոկտ. Մինաս Գոճայեան եւ Ընկ. Յակոբ Մարտիրոսեան, Ուրբաթ, 13 Հոկտեմբերի երեկոյեան, ԹՄՄ Պէշկէօթիւրեան կեդրոնին մէջ, Ալթատինա, հանդէս եկան իրենց տպաւորութիւններով։

Աւելի քան երկու ժամ, անոնք քննարկեցին կազմակերպչական հարցեր, գնահատեցին Սփիւռքի նախարարութեան հսկայական աշխատանքը, ցոյց տուին դրական թէ բացասական կողմերը, յաջողութիւններն ու թերութիւնները։

Տոքթ. Ռաֆֆի Պալեան նախ ծանրացաւ բացման հանդիսաւոր արարողութեան վրայ, ամփոփ տողերու մէջ խտացնելով ՀՀ նախագահին, Արցախի նախագահին, Սփիւռքի նախարարին, Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց եւ Արամ Ա. Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսներուն ելոյթները։ Տոքթ. Պալեան եզրակացուց ըսելով, թէ բացման օրուան բոլոր ելոյթները իրենց հետքը թողուցին յաջորդ օրերուն վրայ։

 

***

Դոկտ. Մինաս Գոճայեան նախ նշեց դրական կողմերը։ 1800 հիւրերուն ներկայութիւնը եւ անոնց հետ աշխատանքը համատեղելը դիւրին պիտի չըլլար։ Գոճայեան մեծապէս գնահատեց տեղացի երիտասարդներու ներկայութիւնը, որոնք ամենայն քաղաքավարութեամբ եւ գիտելիքներու պաշարով զինուած պատրաստ էին օժանդակելու սփիւռքահայ ժողովականներուն։ Թուրքիոյ խորհրդարանի անդամ Կարօ Փայլանի ելոյթը բարձրօրէն գնահատեց Գոճայեան, իսկ անոր ի պատիւ կատարուած ժողովրդական ընդունելութիւնը ցոյց կու տար, թէ հայութիւնը կարիքը ունի հաւատաւոր եւ գաղափարի տէր ղեկավարներու։

Դոկտ. Մինաս Գոճայեան անդրադարձաւ նաեւ այդ նոյն օրերուն Համաժողովէն դուրս տեղի ունեցած կարգ մը միջոցառումներու՝ ՀԲԸՄի Համացանցային համալսարանին, ՌԱԿի կողմէ պատրաստուած Համահայկական գաղափարախօսութեան, Լիբանանի ՌԱԿի պաշտօնաթերթ «Զարթօնք» օրաթերթի  80րդ տարեդարձին նշումին՝ Երեւանի մէջ, Երուսաղէմի հայոց Պատրիարքարանին նուիրուած իր դասախօսութեան, ինչպէս նաեւ Միրաք ուսանողական շարժումին նուիրուած միջոցառումներուն։

***

Ընկ. Յակոբ Մարտիրոսեան իրատեսօրէն մօտեցաւ համաժողովէն ստացած իր տպաւորութիւններուն եւ  Հայաստանի ներկայ իրավիճակին։ Ընդհանուր գիծերու մէջ քաջալերական համարելով նման հաւաքներու կազմակերպումը, նկատել տուաւ, թէ տեղեկատուութիւնը շատ էր ելոյթներուն ընթացքին, ուր առաւելաբար Սփիւռքը կ՚ակնկալէր յստակ ծրագիրներ, մօտեցումներ մեր այսօրը մտահոգող հիմնախնդիրնեերուն մասին, որոնցմէ գլխաւորը իշխանութեան վրայ գտնուողներուն վստահութեան վերադարձն է ժողովուրդին։ Ան նշեց, որ ներդրումներու կոչերը վերացական էին, օրէնքի կիրառումն է, որ պէտք է իշխէ։ Մարտիրոսեան խօսեցաւ նաեւ Համահայկական խորհրդաժողովէն բխած խորհրդարանի մը գաղափարին մասին, որ նոյնպէս կարօտ է մանրամասն քննարկումներու։ Իսկ հարցումները, որոնք կ՚ուղղուէին ներկաներուն կողմէ, ընդհանրապէս քննադատական էին,– ըսաւ ան,– առանց շինիչ առաջարկներու։ Ընկեր Մարտիրոսեան անդրադարձ կատարեց նաեւ ցեղասպանութեան խնդիրին, նշելով, թէ մինչ ցեղասպանը անպատիժ կը մնայ, աշխարհի վրայ տակաւին կը շարունակուին ցեղասպանութիւններ, առաջարկելով, որ սփիւռքահայերս մեր դատը հետապնդելու ճամբուն վրայ, ստեղծենք Աքսորի կառավարութիւն, ազգային տուրքով եւ միատեղ աշխատանքով հայրենի պետութեան եւ ժողովուրդին հետ։

ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային վարչութեան ատենապետ ընկեր Տոքթ. Ռաֆֆի Պալեան եզրափակեց «կլոր սեղան»ը, ներկաներուն դիմաց պարզելով չորս հիմնակէտեր, որոնց պէտք է հասնինք ազգովի։ Անոնք են՝ արտագաղթի թիւի նուազում, առաջքը առնել շարունակուող փտախտին, աշխուժացնել թոյլ տնտեսութիւնը եւ ազգապահպանումի ուժեղ հիմքեր ստեղծել։

Ընկեր Պալեանի կարեւորեց Հայաստան-Սփիւռք 6րդ համաժողովին կայացումը, նշելով, թէ անիկա կարեւոր եւ եզակի կամուրջ մըն է, որ պէտք է աւելի ամրացնենք եւ նորերն ալ ստեղծենք, սերտացնելով կապը հայրենիքի եւ սփիւռքի միջեւ։

Եզրակացնենք։ «Փոխադարձ վստահութիւն, միասնականութիւն եւ պատասխանատուութիւն» խորագիրով Հայաստան-Սփիւռք 6րդ համաժողովէն ետք, հայութեան դիմաց դրուած է խօսքը գործի վերածելու լրջագոյն պարտաւորութիւն, որպէսզի ամրանայ փոխադարձ վստահութիւնը, իրականութիւն դառնայ ազգային ամենագլխաւոր հարցերու մէջ միասնական կեցուածքը եւ Հայրենիք ու Սփիւռք պատասխանատուութեան գիտակցութեամբ շարժինք յառաջ, հայութեան ու Հայաստանի բարգաւաճումը ընդունելով որպէս գերագոյն նպատակ։

 

Հ.Ս.

 

 

 

 

Լրահոս - 13 Դեկտեմբեր 2017
Սիւնակագիրներ
Հրաչ Սեփեթճեան Ծնած է 1969-ին, Պէյրութ, Լիբանան։Կիպրոսի ՀԲԸՄ Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւնը աւարտած է 1987-ին։Երեւանի Պետական Համալսարանի Հայկական Բանասիրական բաժանմունքէն շրջանաւարտ ՝1994-ին։1980-ական թուականներէն կ՚աշխատակցի «Զարթօնք»ին եւ ապա՝ «Նոր Օր»ին։1994-2000 օգնական խմբագիր «Զարթօնք»ի։1993-էն ի վեր հայոց լեզուի, գրականութեան, պատմութեան եւ մշակոյթի ուսուցիչ Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ։Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ եղած է եւ է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի, ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի շրջանակներէն ներս, վարելով զանազան պաշտօններ։Ներկայիս՝ ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տէմիրճեան վարժարանի Հայերէնի Բաժանմունքի վարիչ։ «Նոր Օր»ի խմբագիր՝ Մարտ 2016-էն։  
Վաչէ Սեմերճեան Ծնած է 1938-ին, Պէյրութ, Լիբանան։ Շրջանաւարտ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն եւ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն՝ որպէս քիմիագէտ։ Շրջան մը եղած է ուսուցիչ Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն ներս։ Ապա, վկայուելով որպէս կաշուեմշակութեան վարպետ, տասը տարի  կը գործուղղուի Եթովպիա եւ Աֆղանիստան։ 1976-ին կը հաստատուի Միացեալ Նահանգներու արեւմտեան ափ, գործօն անդամ դառնալով ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի։ Կաշուեմշակութեամբ աշխատելէ ետք, կը հրաւիրուի Հոլիվուտի ԹՄՄ Արշակ Տիգրանեան վարժարան, դասաւանդելու համար հայագիտական նիւթեր։ Հանգստեան կը կոչուի 2009 թուականին։1956-էն ի վեր կ՚աշխատակցի ռամկավար ազատական մամուլին։ 1977-էն առ այսօր ծաւալուն գործունէութիւն ունեցած է «Նոր Օր»էն ներս որպէս խորհրդական եւ ղեկավար։  Վեց տարի եղած է պատասխանատու խմբագիրը «Նոր Օր» շաբաթաթերթին։Վաչէ Սեմերճեան հեղինակ է չորս հատորներու. «Ապրուած սփիւռքը», «Յիշատակելի դիմաքանդակներ», եւ «Լուսարձակին տակ» Ա. Եւ Բ. հատորներ։ 
Յակոբ Մարտիրոսեան   Ծնած է Սուրիոյ Արաբ-բունար գիւղաքաղաքը 1943 թուականին։ 1949-ին Հալէպ փոխադրուած է ուր յաճախած է տեղւոյն Կրթասիրաց վարժարանը, ապա Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան, Լազար Նաճարեան-Գալուստ Կիւլպէնկեան երկրորդական վարժարանը, եւ վկայուած 1964-ին։ Նոյն տարին, քաղաքական աննպաստ պայմաններու հետեւանքով ընտանեօք վերադարձած են Լիբանան, Պէյրութ, ուր շարունակած է իր ուսումը, հաշուապահութեան եւ տնտեսագիտութեան մարզերուն մէջ։ Ապա լծուած աշխատանքի զանազան հաստատութիւններու մէջ, ինչպէս Ապրոյեան հաստատութիւն եւ Պանք Ալ Արապի, վարելով բաժնի տնօրէնութեան պաշտօններ։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս, Միացեալ նահանգներ, ուր շարունակած է աշխատիլ արհեստավարժ  ինքնաշարժի ընկերութիւններու եւ հաստատութիւններու մէջ, ուսումը շարունակելով եւ մասնագիտանալով այդ ճիւղին մէջ։Հանգստեան կոչուած է 2012 թուականին։ Յակոբ Մարտիրոսեան անդամակցած է Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան, ՀԲԸՄ-ին եւ Թէքեան Մշակութային Միութեան, 1958 թուականէն սկսեալ, Հալէպի մէջ, Սուրիա։ Ան շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական գործունէութիւնները Լիբանանի մէջ, Պէյրութ, ուր անդամակցած է Փորթուգալեան ակումբին, եւ եղած է հիմնադիրը Անթիլիասի ՌԱԿ Յովսէփեան ակումբին։  Լոս Անճելըսի մէջ, շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական  աշխատանքները վարելով ատենադպիրի պաշտօններ Գերսամ Ահարոնեան ակումբին եւ ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային Վարչութեանց մէջ, ատենապետի պաշտօն՝ Ռուբէն Հերեան ակումբի, եւ «Նոր Օր» շաբաթաթերթի խմբագիրի պաշտօնը 2011 թուականէն մինչև Մարտ 2016 թուականը:  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Խաչիկ Ճանոյեան Ծնած է Մուսուլ, Իրաք։ Շատ փոքր տարիքէն կը կորսնցնէ մայրն ու հայրը։ 1956-ին  կը տեղափոխուի Պաղտատ։ 1966-ին կ՚աւարտէ Պաղտատի պետական համալսարանը, վկայուելով լեզուագիտական գոլէճի սպաներէնի բաժինէն։Պաղտատի մէջ եղած է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի։ 1968-ին անցնելով Պէյրութ հայագիտական ուսումը կը ստանայ Երուանդ Հիւսիսեան հայագիտական հիմնարկէն եւ նոյն տարիներուն կը զբաղի ուսուցչութեամբ։ Նոյն տարին կ՚անդամագրուի ՌԱԿ-ին։ 1972-ին կը վերադառնայ Պաղտատ, որպէս հայերէնի ուսուցիչ։ Յաջորդ տարի կ՚անցնի Արժանթին, ուր կը վարէ ՀԲԸՄ-ի Պուէնոս Այրեսի մասնաճիւղի վարիչ քարտուղարի պաշտօնը եւ միութեան «Լուսաբաց» եռամսեայի խմբագրութիւնը։ Հիմնադիրներէն է Մարի Մանուկեան վարժարանին։1975-էն ի վեր կ՚ապրի եւ կը գործէ Լոս Անճելըսի մէջ։ Եղած է «Նոր Օր»ի վարչական պատասխանատու, խմբագիրի օգնական եւ խմբագրական կազմերու անդամ։ Կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։Ճանոյեան շատ գործօն տարր մըն է Լոս Անճելըսի մէջ։  Հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը Իրաքահայերու Միութեան։ ՀԲԸՄ-էն, ԹՄՄ-էն եւ ՌԱԿ-էն ներս տարած է եւ կը տանի բազմաբեղուն աշխատանք։35 տարի շարունակ հիմնած եւ ղեկավարած է Հայ Ընտանեկան Շաբաթօրեայ վարժարանը։ Մեծապէս նպաստած է գաղութահայ մշակութային եւ գրական կեանքին, եկեղեցական կեանքին եւ պարգեւատրուած է բազմաթիւ շքանշաններով եւ պատուոյ գիրերով։ Ամուսնացած է, ունի երեք զաւակ եւ հինգ թոռնիկ։
Մինաս Գոճայեան Ծնած է Պէյրութ, 1946-ին։ Յաճախած է ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանը, ապա հետեւած է լեզուի եւ գրականութեան դասընթացքներու Փարիզի մէջ եւ աւարտած՝ Երեւանի Պետական Համալսարանի Բանասիրական ճիւղը, միաժամանակ հետեւելով հնագոյն պատմութեան եւ հնագիտութեան դասընթացքներու։ Դոկտորական աստիճան կը ստանայ 1980-ին։Հայոց լեզու, գրականութիւն, պատմութիւն եւ մշակոյթ դասաւանդած է Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն եւ Լոս Անճելըսի ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տեմիրճեան վարժարանէն ներս։ Աշխատակցած է եւ կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։ Եղած է «Նոր Օր» շաբաթաթերթի պատասխանատու խմբագիր։ Անգլիատառ AIM-ի հիմնադիր-խմբագիրներէն է եւ ներկայիս մաս կը կազմէ Keghart.com-ի խմբագրութեան եւ պատասխանատու խմբագիրն է Երուսաղէմի «Սիոն» պաշտօնաթերթին։Խմբագրած եւ պարզեցուցած է հայ դասական գրողներու գործեր, նաեւ հեղինակ է հայոց լեզուի եւ պատմութեան դասագիրքերու։ Խմբագիրն է «Պատմութիւն Չորք-Մարզպանի» յուշամատեանին։  
Գէորգ Քէօշկէրեան Ծնած է Երուսաղէմ և վեց տարեկանին ընտանիքին հետ փոխադրուած է Հալէպ։ Ուսման բարձրագոյն վկայականը եղած է Մաքիստրոս Արուեստից Տիտղոս՝ Անգլերէն լեզուի ուսուցման մէջ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս և 1980-ին ամուսնացած է Սիլվա Տագէսեանի հետ ու բախտաւորուած երկու զաւակներով՝ աղջիկ մը և մանչ մը։ 2009-ին հանգստեան կոչուած է 25 տարիներու ծառայութենէ մը ետք՝ Լոս Անճըլոսի դպրոցական միացեալ ցանցին մէջ, ինը տարի որպէս ուսողութեան ուսուցիչ և 16 տարի որպէս փոխ-տնօրէն։ Անդամ է Թէքէեան Մշակութային Միութեան Միացեալ Նահանգներու և Գանատայի Կեդրոնական Վարչութեան։  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Արա Ահարոնեան Ծնած է Թրիփոլի, Լիբանան։ Նախնական ուսումը ստացած է Պէյրութի ՀԲԸՄ-ի Յովակիմեան-Մանուկեան երկրորդական վարժարանին մէջ։ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին հետեւանքով, 1976-ին կը տեղափոխուի Միացեալ Նահանգներ եւ կ՚աւարտէ Քալիֆորնիոյ համալսարանի Էլէքթրոնիք ճարտարագիտութեան բաժինը։ Անդամ է ՌԱԿ-ի եւ երիտասարդական տարիներէն մինչ օրս վարած է եւ կը վարէ պատասխանատու պաշտօններ կուսակցութենէն եւ Թէքէեան Մշակութային Միութենէն ներս։ «Նոր Օր» պաշտօնաթերթի երկարամեայ աշխատակից։Ահարոնեան գործօն տարր մըն է լոսանճելըսահայ կեանքէն ներս, ներկայացնելով ՌԱԿ-ը համագաղութային ծրագիրներու մէջ։ Հեղինակ է Հայաստանի, Արցախի եւ Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան նուիրուած հատորներու։ Ներկայիս կը պաշտօնավարէ ապահովագրական ընկերութեան մը մէջ, որպէս ծրագրող-խորհրդատու։