Հայ
Յակոբ Մարտիրոսեան
Հայրենասէր մարդիկ
Հայրենասէր մարդիկ
Նոյեմբեր 28 , 2019 , 09:40

ՆՈՐ ՕՐ, ԼՈՍ ԱՆՃԵԼԸՍ.- Հայրենասիրութիւնը ունի զանազան յատկանիշեր: Մին՝ այսինքն, իսկական հայրենասէր անձը, որ իսկական առումով զոհուած է հայրենիքին համար, իսկ միւսը՝ միայն իր նպատակին ծառայող պայմաններով:

 

Վերջին դասակարգին համընկնող մարդիկ, կրնան նոյնիսկ չարաշահողներ ըլլալ իրենց հայրենիքին հանդէպ. մէկ խօսքով՝ կրնան «ծախել» իրենց հայրենիքը յանուն «40 արծաթի», կրնան ըլլալ պոռոտախօսներ եւ լայնածաւալ սուտակասպաս քարոզիչներ, իրենց շուրջ հաւաքելով «հաւատացեալներ», որոնք աղմուկ աղաղակ կը յարուցեն վասն իրենց շահին:

 

Ժամանակին, երբ հարց տրուած էր Պաղեստինի նախագահ Եասէր Արաֆաթին հայու նկարագրին, կենցաղին եւ մասնաւորաբար հայ անհատին մասին, ան ըսած էր. «Հայը, շատ լաւ արհեստաւոր է, խաղաղասէր, աշխատող եւ շինարար. բայց ան հայրենասէր չէ»: Բայց ինչո՞ւ հարց տուած են կրկին: «Որովհետեւ ան կը լքէ իր հայրենիքը», պատասխանած է ան: «Իսկական հայրենասէրը իր հայրենիքը չի լքեր յանուն պնակ մը ապուրի, ապրուստի կամ շահի»:

 

Վերջերս, վաւերագրական ժապաւէն մը կը դիտէի օտար աղբիւրէ մը, որ յատկացուած էր հայ գաղթականներու կեանքին, այս առիթով՝ Թուրքիոյ մէջ հաստատուած, վերջին տասնամեակներուն գաղթած հայերու մասին: Կը տեսնէի այդ տիկիններուն եւ պարոններուն տարած չարչարանքը, զրկանքը եւ անոնց անտունի կարգավիճակը, որոնցմէ շատերը ապաւինելով տեղացի հայերու օգնութեան, կը գոյատեւէին այնտեղ, հայոց Ցեղասպանութեան ժամանակաշրջանէն ճողոպրած հայ բեկորներու նման:

 

Պոլսոյ ճաշարաններուն, վաճառատուներուն, շուկաներու մէջ փոքր կրպակներ կանգնած այդ անհատներուն մեծ մասը ունէին նաեւ երկրորդ աշխատանք, որպէսզի կարենային իրենց օրապահիկը ապահովելէ զատ, «մի քանի ղրուշ» հաւաքել իրենց ընտանիքներուն օգտակար դառնալու համար հայրենիքի մէջ: Հակառակ անոր որ այդ գաղթած հայերուն մեծամասնութիւնը ունէր ցուցաբերուած համեստ վերաբերմունք տեղացիներուն կողմէ, սակայն իրենց ունեցած ապրելակերպը ոչ աւելի էր ստրուկէ մը, կամ ընչազուրկէ մը: Անոնք պէտք էր հոգային նաեւ իրենց ապաստանարանի ծախսերն ու աշխատանքը:

 

Ամիսը անգամ մը, անոնք պիտի վերադառնային իրենց հայրենի տուները, իրենց շահած եւ պահ դրած գումարները բաշխելու համար իրենց ընտանիքի պէտքերուն եւ հոգատարութեան: Բայց, արդեօք կ՚արժէ՞ր այդ տառապանքին, յարատեւ ճամբորդութեան եւ այդ նուաստացուցիչ գաղթական կարգավիճակին ենթարկուիլ յանուն մի քանի «ղրուշին», եթէ կարենայիր նոյն այդ ստեղծագործ պայմաններով այդ գումարը շահիլ հայրենիքիդ մէջ առանց ենթարկուելու այդ սպառիչ չարչարանքներուն:

 

Վերոյիշեալ հայ գաղթականները անբախտներն են անշուշտ, հայրենի այլ   գաղթականներու, որոնք բախտը ունեցած են գաղթելու կամ հաստատուելու Եւրոպա կամ Ամերիկա: Այս երկրորդ դասին պատկանող հայրենի գաղթականները այժմ կը վայելեն իրենց բնակութիւն հաստատած երկիրներու համեստ առատութիւնը, իրենց բնակարաններէն սկսեալ մինչեւ իրենց ստամոքսի եւ անհատական հաճոյքի տուեալները, որոնք առատօրէն կը բաշխուին այդ հրապուրիչ երկիրներու պետութեանց կողմէ:

 

Մի քանի տարի առաջ, երբ հայրենիք կ՚այցելէի, գիւղերուն մէջ ականատես եղայ երեւոյթի մը, որուն չէի հանդիպած կեանքիս ընթացքին: Երեկոյեան էր եւ արօտէն վերադարձող արջառներն ու ոչխարներու հօտերը խումբով կը մտնէին գիւղ շարան-շարան: Բնազդօրէն թէ վարժաբար, այդ կովերը եւ ոչխարները առանց այլեւայլի եւ շուարումի, իւրաքանչիւրը կ՚ուղղուէր դէպի իր ախոռը, իսկ մնացեալը կը շարունակէր իր ճամբան մինչեւ իր «տունը»:

 

Իսկ այս ափերուն վրայ, ժողովրդային այդ ոչխարներու հօտերն ու արջառները իրենց այդ երթը կ՚ընեն դէպի պետական գրասենեակները, մին՝ նպաստներու, միւսը՝ «Կրին քարթի», իսկ մէկ այլը՝ քաղաքացիութիւն ստանալու համար: Բացառութիւնները եւ տարբեր կարգավիճակ ունեցողները յարգելի են անշուշտ:

 

Ներկայ գտնուա՞ծ էք բնաւ քաղաքացիութիւն շնորհող այդ հսկայական սրահներէն մէկուն մէջ, ուր ձեր ձեռքերէն կ՚առնուի այդ «Կրին քարթը» քաղաքացիութիւն շնորհելու համար: Բայց ի՞նչ տարբերութիւն քաղաքացիին կամ անօրէնին միջեւ՝ մանաւանդ այս օրերուն: Ականատես ենք այսօր այդ զարգացումներուն, ուր անօրէնը աւելի հզօր է իրեն պարգեւուած շնորհներով:

 

Այն ժողովուրդը, ուր խուռներամ, տասնեակ հազարաւոր, հաւաքուած են այդ սրահներու մուտքին առաջ, ինծի կը յիշեցնեն այդ հայրենի գիւղը, միակ տարբերութեամբ՝ ժողովուրդով:

 

Իրենց երկիրներու մէջ տեղի ունեցած պատերազմներէ, հալածանքներէ եւ ջարդերէ ապաստան գտնողներու համար թող արդարանալի համարուի գաղթական այդ համակարգը, սակայն... պարզապէս աման մը ապուրի, շահի, հաճոյքի եւ ճոխ ապրուստի համար բոլոր հայրենիքը լքող գաղթականներուն համար՝... ո՛չ:

ՅԱԿՈԲ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ

 

Լրահոս - 09 Դեկտեմբեր 2019
Սիւնակագիրներ
Հրաչ Սեփեթճեան Ծնած է 1969-ին, Պէյրութ, Լիբանան։Կիպրոսի ՀԲԸՄ Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւնը աւարտած է 1987-ին։Երեւանի Պետական Համալսարանի Հայկական Բանասիրական բաժանմունքէն շրջանաւարտ ՝1994-ին։1980-ական թուականներէն կ՚աշխատակցի «Զարթօնք»ին եւ ապա՝ «Նոր Օր»ին։1994-2000 օգնական խմբագիր «Զարթօնք»ի։1993-էն ի վեր հայոց լեզուի, գրականութեան, պատմութեան եւ մշակոյթի ուսուցիչ Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ։Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ եղած է եւ է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի, ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի շրջանակներէն ներս, վարելով զանազան պաշտօններ։Ներկայիս՝ ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տէմիրճեան վարժարանի Հայերէնի Բաժանմունքի վարիչ։ «Նոր Օր»ի խմբագիր՝ Մարտ 2016-էն։  
Վաչէ Սեմերճեան Ծնած է 1938-ին, Պէյրութ, Լիբանան։ Շրջանաւարտ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն եւ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն՝ որպէս քիմիագէտ։ Շրջան մը եղած է ուսուցիչ Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն ներս։ Ապա, վկայուելով որպէս կաշուեմշակութեան վարպետ, տասը տարի  կը գործուղղուի Եթովպիա եւ Աֆղանիստան։ 1976-ին կը հաստատուի Միացեալ Նահանգներու արեւմտեան ափ, գործօն անդամ դառնալով ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի։ Կաշուեմշակութեամբ աշխատելէ ետք, կը հրաւիրուի Հոլիվուտի ԹՄՄ Արշակ Տիգրանեան վարժարան, դասաւանդելու համար հայագիտական նիւթեր։ Հանգստեան կը կոչուի 2009 թուականին։1956-էն ի վեր կ՚աշխատակցի ռամկավար ազատական մամուլին։ 1977-էն առ այսօր ծաւալուն գործունէութիւն ունեցած է «Նոր Օր»էն ներս որպէս խորհրդական եւ ղեկավար։  Վեց տարի եղած է պատասխանատու խմբագիրը «Նոր Օր» շաբաթաթերթին։Վաչէ Սեմերճեան հեղինակ է չորս հատորներու. «Ապրուած սփիւռքը», «Յիշատակելի դիմաքանդակներ», եւ «Լուսարձակին տակ» Ա. Եւ Բ. հատորներ։ 
Յակոբ Մարտիրոսեան   Ծնած է Սուրիոյ Արաբ-բունար գիւղաքաղաքը 1943 թուականին։ 1949-ին Հալէպ փոխադրուած է ուր յաճախած է տեղւոյն Կրթասիրաց վարժարանը, ապա Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան, Լազար Նաճարեան-Գալուստ Կիւլպէնկեան երկրորդական վարժարանը, եւ վկայուած 1964-ին։ Նոյն տարին, քաղաքական աննպաստ պայմաններու հետեւանքով ընտանեօք վերադարձած են Լիբանան, Պէյրութ, ուր շարունակած է իր ուսումը, հաշուապահութեան եւ տնտեսագիտութեան մարզերուն մէջ։ Ապա լծուած աշխատանքի զանազան հաստատութիւններու մէջ, ինչպէս Ապրոյեան հաստատութիւն եւ Պանք Ալ Արապի, վարելով բաժնի տնօրէնութեան պաշտօններ։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս, Միացեալ նահանգներ, ուր շարունակած է աշխատիլ արհեստավարժ  ինքնաշարժի ընկերութիւններու եւ հաստատութիւններու մէջ, ուսումը շարունակելով եւ մասնագիտանալով այդ ճիւղին մէջ։Հանգստեան կոչուած է 2012 թուականին։ Յակոբ Մարտիրոսեան անդամակցած է Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան, ՀԲԸՄ-ին եւ Թէքեան Մշակութային Միութեան, 1958 թուականէն սկսեալ, Հալէպի մէջ, Սուրիա։ Ան շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական գործունէութիւնները Լիբանանի մէջ, Պէյրութ, ուր անդամակցած է Փորթուգալեան ակումբին, եւ եղած է հիմնադիրը Անթիլիասի ՌԱԿ Յովսէփեան ակումբին։  Լոս Անճելըսի մէջ, շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական  աշխատանքները վարելով ատենադպիրի պաշտօններ Գերսամ Ահարոնեան ակումբին եւ ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային Վարչութեանց մէջ, ատենապետի պաշտօն՝ Ռուբէն Հերեան ակումբի, եւ «Նոր Օր» շաբաթաթերթի խմբագիրի պաշտօնը 2011 թուականէն մինչև Մարտ 2016 թուականը:  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Խաչիկ Ճանոյեան Ծնած է Մուսուլ, Իրաք։ Շատ փոքր տարիքէն կը կորսնցնէ մայրն ու հայրը։ 1956-ին  կը տեղափոխուի Պաղտատ։ 1966-ին կ՚աւարտէ Պաղտատի պետական համալսարանը, վկայուելով լեզուագիտական գոլէճի սպաներէնի բաժինէն։Պաղտատի մէջ եղած է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի։ 1968-ին անցնելով Պէյրութ հայագիտական ուսումը կը ստանայ Երուանդ Հիւսիսեան հայագիտական հիմնարկէն եւ նոյն տարիներուն կը զբաղի ուսուցչութեամբ։ Նոյն տարին կ՚անդամագրուի ՌԱԿ-ին։ 1972-ին կը վերադառնայ Պաղտատ, որպէս հայերէնի ուսուցիչ։ Յաջորդ տարի կ՚անցնի Արժանթին, ուր կը վարէ ՀԲԸՄ-ի Պուէնոս Այրեսի մասնաճիւղի վարիչ քարտուղարի պաշտօնը եւ միութեան «Լուսաբաց» եռամսեայի խմբագրութիւնը։ Հիմնադիրներէն է Մարի Մանուկեան վարժարանին։1975-էն ի վեր կ՚ապրի եւ կը գործէ Լոս Անճելըսի մէջ։ Եղած է «Նոր Օր»ի վարչական պատասխանատու, խմբագիրի օգնական եւ խմբագրական կազմերու անդամ։ Կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։Ճանոյեան շատ գործօն տարր մըն է Լոս Անճելըսի մէջ։  Հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը Իրաքահայերու Միութեան։ ՀԲԸՄ-էն, ԹՄՄ-էն եւ ՌԱԿ-էն ներս տարած է եւ կը տանի բազմաբեղուն աշխատանք։35 տարի շարունակ հիմնած եւ ղեկավարած է Հայ Ընտանեկան Շաբաթօրեայ վարժարանը։ Մեծապէս նպաստած է գաղութահայ մշակութային եւ գրական կեանքին, եկեղեցական կեանքին եւ պարգեւատրուած է բազմաթիւ շքանշաններով եւ պատուոյ գիրերով։ Ամուսնացած է, ունի երեք զաւակ եւ հինգ թոռնիկ։
Մինաս Գոճայեան Ծնած է Պէյրութ, 1946-ին։ Յաճախած է ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանը, ապա հետեւած է լեզուի եւ գրականութեան դասընթացքներու Փարիզի մէջ եւ աւարտած՝ Երեւանի Պետական Համալսարանի Բանասիրական ճիւղը, միաժամանակ հետեւելով հնագոյն պատմութեան եւ հնագիտութեան դասընթացքներու։ Դոկտորական աստիճան կը ստանայ 1980-ին։Հայոց լեզու, գրականութիւն, պատմութիւն եւ մշակոյթ դասաւանդած է Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն եւ Լոս Անճելըսի ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տեմիրճեան վարժարանէն ներս։ Աշխատակցած է եւ կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։ Եղած է «Նոր Օր» շաբաթաթերթի պատասխանատու խմբագիր։ Անգլիատառ AIM-ի հիմնադիր-խմբագիրներէն է եւ ներկայիս մաս կը կազմէ Keghart.com-ի խմբագրութեան եւ պատասխանատու խմբագիրն է Երուսաղէմի «Սիոն» պաշտօնաթերթին։Խմբագրած եւ պարզեցուցած է հայ դասական գրողներու գործեր, նաեւ հեղինակ է հայոց լեզուի եւ պատմութեան դասագիրքերու։ Խմբագիրն է «Պատմութիւն Չորք-Մարզպանի» յուշամատեանին։  
Գէորգ Քէօշկէրեան Ծնած է Երուսաղէմ և վեց տարեկանին ընտանիքին հետ փոխադրուած է Հալէպ։ Ուսման բարձրագոյն վկայականը եղած է Մաքիստրոս Արուեստից Տիտղոս՝ Անգլերէն լեզուի ուսուցման մէջ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս և 1980-ին ամուսնացած է Սիլվա Տագէսեանի հետ ու բախտաւորուած երկու զաւակներով՝ աղջիկ մը և մանչ մը։ 2009-ին հանգստեան կոչուած է 25 տարիներու ծառայութենէ մը ետք՝ Լոս Անճըլոսի դպրոցական միացեալ ցանցին մէջ, ինը տարի որպէս ուսողութեան ուսուցիչ և 16 տարի որպէս փոխ-տնօրէն։ Անդամ է Թէքէեան Մշակութային Միութեան Միացեալ Նահանգներու և Գանատայի Կեդրոնական Վարչութեան։  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Արա Ահարոնեան Ծնած է Թրիփոլի, Լիբանան։ Նախնական ուսումը ստացած է Պէյրութի ՀԲԸՄ-ի Յովակիմեան-Մանուկեան երկրորդական վարժարանին մէջ։ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին հետեւանքով, 1976-ին կը տեղափոխուի Միացեալ Նահանգներ եւ կ՚աւարտէ Քալիֆորնիոյ համալսարանի Էլէքթրոնիք ճարտարագիտութեան բաժինը։ Անդամ է ՌԱԿ-ի եւ երիտասարդական տարիներէն մինչ օրս վարած է եւ կը վարէ պատասխանատու պաշտօններ կուսակցութենէն եւ Թէքէեան Մշակութային Միութենէն ներս։ «Նոր Օր» պաշտօնաթերթի երկարամեայ աշխատակից։Ահարոնեան գործօն տարր մըն է լոսանճելըսահայ կեանքէն ներս, ներկայացնելով ՌԱԿ-ը համագաղութային ծրագիրներու մէջ։ Հեղինակ է Հայաստանի, Արցախի եւ Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան նուիրուած հատորներու։ Ներկայիս կը պաշտօնավարէ ապահովագրական ընկերութեան մը մէջ, որպէս ծրագրող-խորհրդատու։