Հայ
Գէորգ Քէօշկէրեան
Խոհեր՝ Նոր տարուայ սեմին
Խոհեր՝ Նոր տարուայ սեմին
Դեկտեմբեր 27 , 2019 , 10:18

ՆՈՐ ՕՐ, ԼՈՍ ԱՆՃԵԼԸՍ.-

Այս առթիւ յարմար կը դատեմ մէջբերում մը կատարել Միացեալ Նահանգներու 16-րդ նախագահ Աբրահամ Լինքընի (1861-65) նշանաւոր խօսքերէն. “You can fool all of the people some of the time and some of the people all of the time, but you cannot fool all the people all the time”։ Թարգմանաբար՝  «Դուն կրնաս խաբել բոլոր մարդիկը ժամանակ մը եւ մարդոց մէկ մասը՝ բոլոր ժամանակ, սակայն չես կրնար խաբել բոլոր մարդիկը բոլոր ժամանակ»։

Այս խօսքը ի զօրու կը դառնայ այսօր, երբ դիտենք աշխարհի բոլոր կողմերը բնակող ժողովուրդներու դժգոհութիւնը իրենց իրավիճակէն ու անոր հետ առընթեր բարձրացող բողոքի ցոյցերը, հանդէպ իրենց կարավառութեանց։

Եկէք նկատի առնենք Չիլիի բնակչութեան բողոքի ցոյցերը, որովհետեւ իրենց կառավարութիւնը որոշած է բարձրացնել հանրային երթեւեկի սակերը։ Երբ ժողովուրդը անգործ է եւ կամ դոյզն ամսականով մը կը ջանայ իր ընտանիքին ապրուստը ապահովել՝ սակերու որեւէ բարձրացում կրնայ խախտել ծայրը-ծայրին հազիւ բերող աշխատողի մը կարգի դրած դրութիւնը։

Հարաւային Ամերիկայի երկիրներէն Վենեզուելլայի ժողովուրդն ալ դժգոհ է իր կառավարութեան վարած քաղաքականութենէն։ Բողոքի մեծածաւալ ցոյցերը՝ սղաճի, անգործութեան եւ ուտեստեղէնի ու դեղօրայքի պակասի դէմ ապարդիւն մնալով, անոնք ստիպուած արտագաղթելով ապաստան գտան դրացի Քոլոմպիայի մէջ։

Հիմա երեւակայական թռիչքով մը կտրենք Խաղաղական ովկիանոսը եւ կանգ առնենք Մեծն Բրիտանիոյ վրայ։ Հոն ալ պիտի տեսնէք ժողովրդային բողոքի բարձրաձայն ցոյցեր՝ հանդէպ Brexit-ի։ Թէեւ հանրային քուէարկութեամբ՝ Բրիտանացիներու մեծամասնութիւնը համաձայն գտնուած էր որ Բրիտանիան բաժնուի Եւրոպական միութենէն, սակայն կարծես վերջին պահուն անոնք փոխած են իրենց միտքը եւ կ՚ուզեն տակաւին մաս կազմել այդ Միութեան։

Եւրոպական ցամաքամասէն՝ Սպանիոյ երկրորդ մեծագոյն քաղաքի՝ Պարսելոնայի բնակչութիւնն ալ բողոքի ցոյցերով հրապարակ իջած է եւ կը պահանջէ բաժանում Սպանիայէն։ Անոնք յառաջ կը մղեն իրենց երբեմնի երազի՝ Քաթալոնիայի ստեղծումը։ Անջատողական այդ շարժումի գլխաւոր դերակատարները նոյնիսկ դատապարտուելով՝ դատական իշխանութեանց յանձնուեցան...

Ասիական ցամաքամասէն նկատի առէք Հոնկ Քոնկի բնակչութեան բողոքի ցոյցերը հանդէպ Չինաստանի կառավարութեան։ Մենք գիտենք որ Բրիտանական կառավարութեան 99 տարուան հոգատարութեան տակ գտնուող Հոնկ Քոնկը, 1997-ին յանձնուեցաւ Չինաստանին։ Սակայն ըստ համաձայնութեան՝ Հոնկ Քոնկը պէտք էր ինքնավար (one country, two systems) մնար 50 տարի, այսինքն մինչեւ 2047 թուականը։ Բայց երբ այդ համաձայնութիւնը խախտուեցաւ՝ ժողովուրդը սաստիկ կերպով բողոքեց։

Իսկ Միջին Արեւելեան երկիրներէն ո՞ր մէկը հանդարտ է եւ կեանքը բնականոն կերպով կ՚ընթանայ հոն... Իրաքի մէջ՝ օր չկայ որ բախումներ չկատարուին ժողովուրդի եւ պետական ուժերու միջեւ, որոնց որպէս հետեւանք՝ հարիւրաւոր մարդիկ զոհ կ՚երթան եղած զինեալ ընդհարումներուն։

Գալով Լիբանանին, ժողովրդական բուռն ցոյցերը պատճառ դարձան որ կառավարութիւնը տապալի։ Անոնք կը բողոքէին յատկապէս կաշառակերութեան դէմ, որ անիշխանութեան դատապարտած էր երկիրը։ Ֆորպսի 2019-ի միլիառատէրերու ցանկին մէջ տեղ գտած են 20 լիբանանցիներ, որոնք բնակութիւն հաստատած են աշխարհի չորս կողմերը։ Իսկ Լիբանանի մէջ ապրողներէն կարելի է յիշել Նաճիպ Միքաթին (2,5 միլիար), Իսամ Ֆարէսը (2,3 միլիար) եւ Պահայ Հարիրին (2,1 միլիար)։ Անդին՝ լիբանանցիներու մեծամասնութիւնը աղքատ է եւ անգործ...

Վերջապէս, չմոռնանք մեր նորանկախ երկիրը՝ Հայաստանը։ Թաւշեայ յեղափոխութենէն ետք՝ յարաբերաբար կառավարութեան դէմ ըմբոստութիւնը նուազած է, սակայն տակաւին կան խմբաւորումներ որոնք հաւկիթին մէջէն մազ կը փնտռեն։ Օրինակ՝ Կրթութեան նախարար Արայիկ Յարութիւնեանի դէմ, պահանջելով անոր հրաժարականը...

Միթէ կացութիւնը նոյնը չէ՞ Միացեալ Նահանգներու մէջ, ուր ժողովուրդը դժգոհ է Թրամփէն եւ օրէնսդիր մարմինը կը ջանայ հեռացնել զինք իր պաշտօնէն։

Որպէս եզրակացութիւն, պէտք է ըսել որ կառավարութիւն մը որքան ալ ռամկավարական սկզբունքներով ղեկավարուի, միշտ ալ պիտի ըլլան դժգոհներ։ Մեկնաբանելով Լինքընի վերոյիշեալ խօսքը, դժուար է գոհացնել ժողովուրդի մը բոլոր պահանջքները եւ վերջ։   

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ

Լրահոս - 04 Յուլիս 2020
Սիւնակագիրներ
Հրաչ Սեփեթճեան Ծնած է 1969-ին, Պէյրութ, Լիբանան։Կիպրոսի ՀԲԸՄ Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւնը աւարտած է 1987-ին։Երեւանի Պետական Համալսարանի Հայկական Բանասիրական բաժանմունքէն շրջանաւարտ ՝1994-ին։1980-ական թուականներէն կ՚աշխատակցի «Զարթօնք»ին եւ ապա՝ «Նոր Օր»ին։1994-2000 օգնական խմբագիր «Զարթօնք»ի։1993-էն ի վեր հայոց լեզուի, գրականութեան, պատմութեան եւ մշակոյթի ուսուցիչ Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ։Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ եղած է եւ է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի, ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի շրջանակներէն ներս, վարելով զանազան պաշտօններ։Ներկայիս՝ ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տէմիրճեան վարժարանի Հայերէնի Բաժանմունքի վարիչ։ «Նոր Օր»ի խմբագիր՝ Մարտ 2016-էն։  
Վաչէ Սեմերճեան Ծնած է 1938-ին, Պէյրութ, Լիբանան։ Շրջանաւարտ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն եւ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն՝ որպէս քիմիագէտ։ Շրջան մը եղած է ուսուցիչ Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն ներս։ Ապա, վկայուելով որպէս կաշուեմշակութեան վարպետ, տասը տարի  կը գործուղղուի Եթովպիա եւ Աֆղանիստան։ 1976-ին կը հաստատուի Միացեալ Նահանգներու արեւմտեան ափ, գործօն անդամ դառնալով ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի։ Կաշուեմշակութեամբ աշխատելէ ետք, կը հրաւիրուի Հոլիվուտի ԹՄՄ Արշակ Տիգրանեան վարժարան, դասաւանդելու համար հայագիտական նիւթեր։ Հանգստեան կը կոչուի 2009 թուականին։1956-էն ի վեր կ՚աշխատակցի ռամկավար ազատական մամուլին։ 1977-էն առ այսօր ծաւալուն գործունէութիւն ունեցած է «Նոր Օր»էն ներս որպէս խորհրդական եւ ղեկավար։  Վեց տարի եղած է պատասխանատու խմբագիրը «Նոր Օր» շաբաթաթերթին։Վաչէ Սեմերճեան հեղինակ է չորս հատորներու. «Ապրուած սփիւռքը», «Յիշատակելի դիմաքանդակներ», եւ «Լուսարձակին տակ» Ա. Եւ Բ. հատորներ։ 
Յակոբ Մարտիրոսեան   Ծնած է Սուրիոյ Արաբ-բունար գիւղաքաղաքը 1943 թուականին։ 1949-ին Հալէպ փոխադրուած է ուր յաճախած է տեղւոյն Կրթասիրաց վարժարանը, ապա Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան, Լազար Նաճարեան-Գալուստ Կիւլպէնկեան երկրորդական վարժարանը, եւ վկայուած 1964-ին։ Նոյն տարին, քաղաքական աննպաստ պայմաններու հետեւանքով ընտանեօք վերադարձած են Լիբանան, Պէյրութ, ուր շարունակած է իր ուսումը, հաշուապահութեան եւ տնտեսագիտութեան մարզերուն մէջ։ Ապա լծուած աշխատանքի զանազան հաստատութիւններու մէջ, ինչպէս Ապրոյեան հաստատութիւն եւ Պանք Ալ Արապի, վարելով բաժնի տնօրէնութեան պաշտօններ։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս, Միացեալ նահանգներ, ուր շարունակած է աշխատիլ արհեստավարժ  ինքնաշարժի ընկերութիւններու եւ հաստատութիւններու մէջ, ուսումը շարունակելով եւ մասնագիտանալով այդ ճիւղին մէջ։Հանգստեան կոչուած է 2012 թուականին։ Յակոբ Մարտիրոսեան անդամակցած է Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան, ՀԲԸՄ-ին եւ Թէքեան Մշակութային Միութեան, 1958 թուականէն սկսեալ, Հալէպի մէջ, Սուրիա։ Ան շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական գործունէութիւնները Լիբանանի մէջ, Պէյրութ, ուր անդամակցած է Փորթուգալեան ակումբին, եւ եղած է հիմնադիրը Անթիլիասի ՌԱԿ Յովսէփեան ակումբին։  Լոս Անճելըսի մէջ, շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական  աշխատանքները վարելով ատենադպիրի պաշտօններ Գերսամ Ահարոնեան ակումբին եւ ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային Վարչութեանց մէջ, ատենապետի պաշտօն՝ Ռուբէն Հերեան ակումբի, եւ «Նոր Օր» շաբաթաթերթի խմբագիրի պաշտօնը 2011 թուականէն մինչև Մարտ 2016 թուականը:  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Խաչիկ Ճանոյեան Ծնած է Մուսուլ, Իրաք։ Շատ փոքր տարիքէն կը կորսնցնէ մայրն ու հայրը։ 1956-ին  կը տեղափոխուի Պաղտատ։ 1966-ին կ՚աւարտէ Պաղտատի պետական համալսարանը, վկայուելով լեզուագիտական գոլէճի սպաներէնի բաժինէն։Պաղտատի մէջ եղած է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի։ 1968-ին անցնելով Պէյրութ հայագիտական ուսումը կը ստանայ Երուանդ Հիւսիսեան հայագիտական հիմնարկէն եւ նոյն տարիներուն կը զբաղի ուսուցչութեամբ։ Նոյն տարին կ՚անդամագրուի ՌԱԿ-ին։ 1972-ին կը վերադառնայ Պաղտատ, որպէս հայերէնի ուսուցիչ։ Յաջորդ տարի կ՚անցնի Արժանթին, ուր կը վարէ ՀԲԸՄ-ի Պուէնոս Այրեսի մասնաճիւղի վարիչ քարտուղարի պաշտօնը եւ միութեան «Լուսաբաց» եռամսեայի խմբագրութիւնը։ Հիմնադիրներէն է Մարի Մանուկեան վարժարանին։1975-էն ի վեր կ՚ապրի եւ կը գործէ Լոս Անճելըսի մէջ։ Եղած է «Նոր Օր»ի վարչական պատասխանատու, խմբագիրի օգնական եւ խմբագրական կազմերու անդամ։ Կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։Ճանոյեան շատ գործօն տարր մըն է Լոս Անճելըսի մէջ։  Հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը Իրաքահայերու Միութեան։ ՀԲԸՄ-էն, ԹՄՄ-էն եւ ՌԱԿ-էն ներս տարած է եւ կը տանի բազմաբեղուն աշխատանք։35 տարի շարունակ հիմնած եւ ղեկավարած է Հայ Ընտանեկան Շաբաթօրեայ վարժարանը։ Մեծապէս նպաստած է գաղութահայ մշակութային եւ գրական կեանքին, եկեղեցական կեանքին եւ պարգեւատրուած է բազմաթիւ շքանշաններով եւ պատուոյ գիրերով։ Ամուսնացած է, ունի երեք զաւակ եւ հինգ թոռնիկ։
Մինաս Գոճայեան Ծնած է Պէյրութ, 1946-ին։ Յաճախած է ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանը, ապա հետեւած է լեզուի եւ գրականութեան դասընթացքներու Փարիզի մէջ եւ աւարտած՝ Երեւանի Պետական Համալսարանի Բանասիրական ճիւղը, միաժամանակ հետեւելով հնագոյն պատմութեան եւ հնագիտութեան դասընթացքներու։ Դոկտորական աստիճան կը ստանայ 1980-ին։Հայոց լեզու, գրականութիւն, պատմութիւն եւ մշակոյթ դասաւանդած է Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն եւ Լոս Անճելըսի ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տեմիրճեան վարժարանէն ներս։ Աշխատակցած է եւ կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։ Եղած է «Նոր Օր» շաբաթաթերթի պատասխանատու խմբագիր։ Անգլիատառ AIM-ի հիմնադիր-խմբագիրներէն է եւ ներկայիս մաս կը կազմէ Keghart.com-ի խմբագրութեան եւ պատասխանատու խմբագիրն է Երուսաղէմի «Սիոն» պաշտօնաթերթին։Խմբագրած եւ պարզեցուցած է հայ դասական գրողներու գործեր, նաեւ հեղինակ է հայոց լեզուի եւ պատմութեան դասագիրքերու։ Խմբագիրն է «Պատմութիւն Չորք-Մարզպանի» յուշամատեանին։  
Գէորգ Քէօշկէրեան Ծնած է Երուսաղէմ և վեց տարեկանին ընտանիքին հետ փոխադրուած է Հալէպ։ Ուսման բարձրագոյն վկայականը եղած է Մաքիստրոս Արուեստից Տիտղոս՝ Անգլերէն լեզուի ուսուցման մէջ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս և 1980-ին ամուսնացած է Սիլվա Տագէսեանի հետ ու բախտաւորուած երկու զաւակներով՝ աղջիկ մը և մանչ մը։ 2009-ին հանգստեան կոչուած է 25 տարիներու ծառայութենէ մը ետք՝ Լոս Անճըլոսի դպրոցական միացեալ ցանցին մէջ, ինը տարի որպէս ուսողութեան ուսուցիչ և 16 տարի որպէս փոխ-տնօրէն։ Անդամ է Թէքէեան Մշակութային Միութեան Միացեալ Նահանգներու և Գանատայի Կեդրոնական Վարչութեան։  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Արա Ահարոնեան Ծնած է Թրիփոլի, Լիբանան։ Նախնական ուսումը ստացած է Պէյրութի ՀԲԸՄ-ի Յովակիմեան-Մանուկեան երկրորդական վարժարանին մէջ։ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին հետեւանքով, 1976-ին կը տեղափոխուի Միացեալ Նահանգներ եւ կ՚աւարտէ Քալիֆորնիոյ համալսարանի Էլէքթրոնիք ճարտարագիտութեան բաժինը։ Անդամ է ՌԱԿ-ի եւ երիտասարդական տարիներէն մինչ օրս վարած է եւ կը վարէ պատասխանատու պաշտօններ կուսակցութենէն եւ Թէքէեան Մշակութային Միութենէն ներս։ «Նոր Օր» պաշտօնաթերթի երկարամեայ աշխատակից։Ահարոնեան գործօն տարր մըն է լոսանճելըսահայ կեանքէն ներս, ներկայացնելով ՌԱԿ-ը համագաղութային ծրագիրներու մէջ։ Հեղինակ է Հայաստանի, Արցախի եւ Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան նուիրուած հատորներու։ Ներկայիս կը պաշտօնավարէ ապահովագրական ընկերութեան մը մէջ, որպէս ծրագրող-խորհրդատու։