Հայ
Սարգիս Մինասեան
Անհակակշիռ Եւ Անտեղի Յայտարարութիւններ
Անհակակշիռ Եւ Անտեղի Յայտարարութիւններ
Մայիս 01 , 2020 , 22:46

  Coronavirusի համաճարակը երբ կը շարունակուի տակաւին տարածուիլ աշխարհով մէկ, կը թուի թէ ցնցած է Ամերիկայի ալ Կեդրոնական Կառավարութեան ղեկավարութիւնը:

          Անցեալ Մարտէն սկսեալ իշխանութեանց կողմէ հրահանգուած որոշումները, ձեռք առնուած ու գործադրուած համապատասխան քայլերը, տակաւին շօշափելի արդիւնաւորման չհասած, կը հնչեն երկիրը «բանալ»ու հրահանգներ: Նման կոչեր գրկաբաց պիտի ընդունուէին ժողովուրդին կողմէ, եթէ հիմնաւորուած ըլլային:

          Կառավարիչներուն ու քաղաքապետներուն ճնշող մեծամասնութիւնը շուարումի մատնուած է, այլապէս առինքնող այս լոզունգին դէմ: Նկատի ունենալով վարակումի աղէտին տակաւին բարձրացնող թիւը զոհերու, որքա՜ն հակագիտական եւ անտրամաբանական պիտի ըլլար նման յայտարարութիւններ կատարել:

          Օրն ի բուն, տունը մնալու, տունէն դուրս՝ ձեռք-երես ծածկելու, իրարմէ որոշ հեռաւորութեամբ կենալու, մաքրութեան բոլոր ձեւերու գործադրութեան խիստ հրահանգներ տրուած են: Դասաւանդութիւններ, հաւաքոյթներ, մարզական-մշակութային ձեռնարկներ, համախմբուած պաշտօնէութիւն կամ բանաւորներ աշխատցնող շատ մը ընկերութիւններ փակուած են:

          Երկիրը, նահանգը կամ քաղաքը «բանալ»ու գրաւիչ յայտարարութիւնները եթէ պայմանաժամէ մը յետոյ գործադրութեան դրուէին, վարակումի ընդունելի աստիճանին համաձայն, դրական յոյսը թերեւս խաբկանքի չէր վերածուեր: Ու նշանակեալ պայմանաժամի մը աւարտին, եթէ աննպաստ ըլլար վարակումներու ընթացքը, յետաձգուելու էր «բացում»ը:

 

Հեռատեսիլի վրայ կ'երեւի ցոյցեր բնակիչներու, որոնք աննշան քանակ մը կը ներկայացնեն: Ծովափերը, փառքերը, ճաշարաններն ու գործատեղիները պիտի սկսին բացուիլ, ու զուգահեռաբար նաեւ՝ մեծ թիւով բանտարկեալներ ազատ արձակելով... (Այո վերջին միջոցառումը Արշակաւանի համազօր հրաւէր է...): Միաժամանակ, հեռատեսիլէն պարբերաբար կը յայտարարուի, թէ զէնքի վաճառատուները բաց պիտի մնան: Մին ինքնապաշտպանութեա՞ն համար, թէ պարզապէս Սահմանադրութեան թիւ 2 յօդուածը՝ քաղաքացիին անխոցելի իրաւունքը ամրապնդելու կամ պաշտպանելու համար...

          Բնականոն կեանքի աստիճանական վերադարձը ձեւով մը «արգելափակում»ի ենթարկուած ժողովուրդին կողմէ, շոյուած անյետաձգելի ցանկութիւն է, բայց ոչ թէ համաճարակին տարածումի ու տակաւին անդարմանելի այս հանգրուանին:

          Երկիրը «բանալ» ու կանխահաս որոշումը, առանց ընդունելի պայմաժամէ մը ետք, հարազատ է համաճարակի տարածումին, չէզոքացնելով միանգամայն ցարդ թափուած առողջապահական ընդհանուր ջանքերը: Պարզապէս շուարումի ենթարկուած պիտի ըլլան «բացում»ին տակաւին կողմնակից չեղող կառավարիչն ու քաղաքապետներ - բժիշկ, բուժքոյր, ոստիկան, զինուոր-, երբ օրն ի բուն, առաջին գծի վրայ կը պայքարին (ու կը մահանան ալ), երբ իմանան իրենց աշխատանքներուն կացինահարումը:

          Բնականօրէն, եթէ տրամաբանութիւնը տակաւին պիտի գործէ, առողջապահական շրջանակները, շատ մը բանիմաց կառավարիչներ ու քաղաքապետներ պիտի ընդդիմանան նահանգը կամ քաղաքը «բանալ» ու կոչերուն եւ որոշումներուն, առաջնորդուելով առողջապահական պայմաններու բարելաւումէն, օրը օրին տեղեակ պահելով հանրութիւնը մահասփիւռ վարակումի ախտաճանաչումի արդիւնքներէն, եւ առաջքը առնող միջոցառումներէն:

          Այո', ձեւով մը «արգելափակուած» ըլլալը անտանելի կրնայ նկատուիլ, սակայն այս միջոցառումը առնուած է կեանքի ապահովութեան ու փրկութեան համար: Այն ատեն մարդկային խոհական կամքը շարունակելու է տիրապետել, ի գին այլազան զրկանքներու, հասնելու համար անվտանգ արշալոյսի մը ծագումին:

          Ենթադրաբար, կամ՝ հաւանականօրէն, տարուած Մ. Նահանգներու նախագահական ընտրութիւններով, որոնք նախատեսուած են յառաջիկայ Նոյեմբերին, Պրն. Նախագահը հետամուտ է, օր առաջ, երկիրը բնականոն իրավիճակին վերադարձնելու:

          Բնականաբար, սարսափի մատնուած ժողովուրդին համար, նոյնքան ու աւելի բաղձալի է նման կացութեան մի գոյառումը: Սակայն, ի՞նչ շօշափելի տուեալներէ մղուած կարելի ներկայիս իրագործել իտէալական նման օրինավիճակ մը: Բոլորին հաւաքական ջանքերը իզուր վատնուած պիտի չըլլա՞ն, երբ coronavirusը վայրագօրէն կը շարունակէ իր տարածուն արշաւը:

          Բարեբախտաբար, բժշկական համակարգին իրաւ առաջնորդները, եւ այլազան նահանգներու ողջամիտ կառավարողները, կողմնակից են կրկնապատկելու իրենց հաւաքական ջանքերը, կասեցնելու համար պսակաձեւ ժահրին աւելի եւս տարածումը, շարունակելով «գոց» մնալ մինչեւ անոր աստիճանական արշաւին կասեցումը, եւ ապա՝ կործանումը:

          Մինչեւ հիմա նախատեսուած առողջապահական բոլոր միջոցառումները աւելի եւս զօրացնելու է, շարունակելով անտեղիտալի կերպով գործադրել զանոնք:

          Միայն դրական բեկում մը վարակումներու ընթացքին մէջ, ողջունելի է «բացում»ի որոշումին ի նպաստ:

 ՍԱՐԳԻՍ Յ. ՄԻՆԱՍԵԱՆ   

 

Լրահոս - 25 Մայիս 2020
Սիւնակագիրներ
Հրաչ Սեփեթճեան Ծնած է 1969-ին, Պէյրութ, Լիբանան։Կիպրոսի ՀԲԸՄ Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւնը աւարտած է 1987-ին։Երեւանի Պետական Համալսարանի Հայկական Բանասիրական բաժանմունքէն շրջանաւարտ ՝1994-ին։1980-ական թուականներէն կ՚աշխատակցի «Զարթօնք»ին եւ ապա՝ «Նոր Օր»ին։1994-2000 օգնական խմբագիր «Զարթօնք»ի։1993-էն ի վեր հայոց լեզուի, գրականութեան, պատմութեան եւ մշակոյթի ուսուցիչ Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ։Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ եղած է եւ է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի, ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի շրջանակներէն ներս, վարելով զանազան պաշտօններ։Ներկայիս՝ ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տէմիրճեան վարժարանի Հայերէնի Բաժանմունքի վարիչ։ «Նոր Օր»ի խմբագիր՝ Մարտ 2016-էն։  
Վաչէ Սեմերճեան Ծնած է 1938-ին, Պէյրութ, Լիբանան։ Շրջանաւարտ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն եւ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն՝ որպէս քիմիագէտ։ Շրջան մը եղած է ուսուցիչ Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն ներս։ Ապա, վկայուելով որպէս կաշուեմշակութեան վարպետ, տասը տարի  կը գործուղղուի Եթովպիա եւ Աֆղանիստան։ 1976-ին կը հաստատուի Միացեալ Նահանգներու արեւմտեան ափ, գործօն անդամ դառնալով ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի։ Կաշուեմշակութեամբ աշխատելէ ետք, կը հրաւիրուի Հոլիվուտի ԹՄՄ Արշակ Տիգրանեան վարժարան, դասաւանդելու համար հայագիտական նիւթեր։ Հանգստեան կը կոչուի 2009 թուականին։1956-էն ի վեր կ՚աշխատակցի ռամկավար ազատական մամուլին։ 1977-էն առ այսօր ծաւալուն գործունէութիւն ունեցած է «Նոր Օր»էն ներս որպէս խորհրդական եւ ղեկավար։  Վեց տարի եղած է պատասխանատու խմբագիրը «Նոր Օր» շաբաթաթերթին։Վաչէ Սեմերճեան հեղինակ է չորս հատորներու. «Ապրուած սփիւռքը», «Յիշատակելի դիմաքանդակներ», եւ «Լուսարձակին տակ» Ա. Եւ Բ. հատորներ։ 
Յակոբ Մարտիրոսեան   Ծնած է Սուրիոյ Արաբ-բունար գիւղաքաղաքը 1943 թուականին։ 1949-ին Հալէպ փոխադրուած է ուր յաճախած է տեղւոյն Կրթասիրաց վարժարանը, ապա Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան, Լազար Նաճարեան-Գալուստ Կիւլպէնկեան երկրորդական վարժարանը, եւ վկայուած 1964-ին։ Նոյն տարին, քաղաքական աննպաստ պայմաններու հետեւանքով ընտանեօք վերադարձած են Լիբանան, Պէյրութ, ուր շարունակած է իր ուսումը, հաշուապահութեան եւ տնտեսագիտութեան մարզերուն մէջ։ Ապա լծուած աշխատանքի զանազան հաստատութիւններու մէջ, ինչպէս Ապրոյեան հաստատութիւն եւ Պանք Ալ Արապի, վարելով բաժնի տնօրէնութեան պաշտօններ։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս, Միացեալ նահանգներ, ուր շարունակած է աշխատիլ արհեստավարժ  ինքնաշարժի ընկերութիւններու եւ հաստատութիւններու մէջ, ուսումը շարունակելով եւ մասնագիտանալով այդ ճիւղին մէջ։Հանգստեան կոչուած է 2012 թուականին։ Յակոբ Մարտիրոսեան անդամակցած է Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան, ՀԲԸՄ-ին եւ Թէքեան Մշակութային Միութեան, 1958 թուականէն սկսեալ, Հալէպի մէջ, Սուրիա։ Ան շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական գործունէութիւնները Լիբանանի մէջ, Պէյրութ, ուր անդամակցած է Փորթուգալեան ակումբին, եւ եղած է հիմնադիրը Անթիլիասի ՌԱԿ Յովսէփեան ակումբին։  Լոս Անճելըսի մէջ, շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական  աշխատանքները վարելով ատենադպիրի պաշտօններ Գերսամ Ահարոնեան ակումբին եւ ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային Վարչութեանց մէջ, ատենապետի պաշտօն՝ Ռուբէն Հերեան ակումբի, եւ «Նոր Օր» շաբաթաթերթի խմբագիրի պաշտօնը 2011 թուականէն մինչև Մարտ 2016 թուականը:  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Խաչիկ Ճանոյեան Ծնած է Մուսուլ, Իրաք։ Շատ փոքր տարիքէն կը կորսնցնէ մայրն ու հայրը։ 1956-ին  կը տեղափոխուի Պաղտատ։ 1966-ին կ՚աւարտէ Պաղտատի պետական համալսարանը, վկայուելով լեզուագիտական գոլէճի սպաներէնի բաժինէն։Պաղտատի մէջ եղած է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի։ 1968-ին անցնելով Պէյրութ հայագիտական ուսումը կը ստանայ Երուանդ Հիւսիսեան հայագիտական հիմնարկէն եւ նոյն տարիներուն կը զբաղի ուսուցչութեամբ։ Նոյն տարին կ՚անդամագրուի ՌԱԿ-ին։ 1972-ին կը վերադառնայ Պաղտատ, որպէս հայերէնի ուսուցիչ։ Յաջորդ տարի կ՚անցնի Արժանթին, ուր կը վարէ ՀԲԸՄ-ի Պուէնոս Այրեսի մասնաճիւղի վարիչ քարտուղարի պաշտօնը եւ միութեան «Լուսաբաց» եռամսեայի խմբագրութիւնը։ Հիմնադիրներէն է Մարի Մանուկեան վարժարանին։1975-էն ի վեր կ՚ապրի եւ կը գործէ Լոս Անճելըսի մէջ։ Եղած է «Նոր Օր»ի վարչական պատասխանատու, խմբագիրի օգնական եւ խմբագրական կազմերու անդամ։ Կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։Ճանոյեան շատ գործօն տարր մըն է Լոս Անճելըսի մէջ։  Հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը Իրաքահայերու Միութեան։ ՀԲԸՄ-էն, ԹՄՄ-էն եւ ՌԱԿ-էն ներս տարած է եւ կը տանի բազմաբեղուն աշխատանք։35 տարի շարունակ հիմնած եւ ղեկավարած է Հայ Ընտանեկան Շաբաթօրեայ վարժարանը։ Մեծապէս նպաստած է գաղութահայ մշակութային եւ գրական կեանքին, եկեղեցական կեանքին եւ պարգեւատրուած է բազմաթիւ շքանշաններով եւ պատուոյ գիրերով։ Ամուսնացած է, ունի երեք զաւակ եւ հինգ թոռնիկ։
Մինաս Գոճայեան Ծնած է Պէյրութ, 1946-ին։ Յաճախած է ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանը, ապա հետեւած է լեզուի եւ գրականութեան դասընթացքներու Փարիզի մէջ եւ աւարտած՝ Երեւանի Պետական Համալսարանի Բանասիրական ճիւղը, միաժամանակ հետեւելով հնագոյն պատմութեան եւ հնագիտութեան դասընթացքներու։ Դոկտորական աստիճան կը ստանայ 1980-ին։Հայոց լեզու, գրականութիւն, պատմութիւն եւ մշակոյթ դասաւանդած է Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն եւ Լոս Անճելըսի ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տեմիրճեան վարժարանէն ներս։ Աշխատակցած է եւ կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։ Եղած է «Նոր Օր» շաբաթաթերթի պատասխանատու խմբագիր։ Անգլիատառ AIM-ի հիմնադիր-խմբագիրներէն է եւ ներկայիս մաս կը կազմէ Keghart.com-ի խմբագրութեան եւ պատասխանատու խմբագիրն է Երուսաղէմի «Սիոն» պաշտօնաթերթին։Խմբագրած եւ պարզեցուցած է հայ դասական գրողներու գործեր, նաեւ հեղինակ է հայոց լեզուի եւ պատմութեան դասագիրքերու։ Խմբագիրն է «Պատմութիւն Չորք-Մարզպանի» յուշամատեանին։  
Գէորգ Քէօշկէրեան Ծնած է Երուսաղէմ և վեց տարեկանին ընտանիքին հետ փոխադրուած է Հալէպ։ Ուսման բարձրագոյն վկայականը եղած է Մաքիստրոս Արուեստից Տիտղոս՝ Անգլերէն լեզուի ուսուցման մէջ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս և 1980-ին ամուսնացած է Սիլվա Տագէսեանի հետ ու բախտաւորուած երկու զաւակներով՝ աղջիկ մը և մանչ մը։ 2009-ին հանգստեան կոչուած է 25 տարիներու ծառայութենէ մը ետք՝ Լոս Անճըլոսի դպրոցական միացեալ ցանցին մէջ, ինը տարի որպէս ուսողութեան ուսուցիչ և 16 տարի որպէս փոխ-տնօրէն։ Անդամ է Թէքէեան Մշակութային Միութեան Միացեալ Նահանգներու և Գանատայի Կեդրոնական Վարչութեան։  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Արա Ահարոնեան Ծնած է Թրիփոլի, Լիբանան։ Նախնական ուսումը ստացած է Պէյրութի ՀԲԸՄ-ի Յովակիմեան-Մանուկեան երկրորդական վարժարանին մէջ։ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին հետեւանքով, 1976-ին կը տեղափոխուի Միացեալ Նահանգներ եւ կ՚աւարտէ Քալիֆորնիոյ համալսարանի Էլէքթրոնիք ճարտարագիտութեան բաժինը։ Անդամ է ՌԱԿ-ի եւ երիտասարդական տարիներէն մինչ օրս վարած է եւ կը վարէ պատասխանատու պաշտօններ կուսակցութենէն եւ Թէքէեան Մշակութային Միութենէն ներս։ «Նոր Օր» պաշտօնաթերթի երկարամեայ աշխատակից։Ահարոնեան գործօն տարր մըն է լոսանճելըսահայ կեանքէն ներս, ներկայացնելով ՌԱԿ-ը համագաղութային ծրագիրներու մէջ։ Հեղինակ է Հայաստանի, Արցախի եւ Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան նուիրուած հատորներու։ Ներկայիս կը պաշտօնավարէ ապահովագրական ընկերութեան մը մէջ, որպէս ծրագրող-խորհրդատու։