Հայ
Արա Ահարոնեան
ՌԱԿ-ի Երախտաւորները. Շաւարշ Հովիւեան (1862՝ Ակն – 1937՝ Վիրճինիա)
ՌԱԿ-ի Երախտաւորները. Շաւարշ Հովիւեան  (1862՝ Ակն – 1937՝ Վիրճինիա)
Յուլիս 07 , 2020 , 20:21

Երախտաւոր Հովիւեան ծնած է Ակնայ շրջանի գիւղերէն մէկուն մէջ, Չօպանեան գերդաստանի համեստ յարկին տակ, որոնք հեռաւոր հարազատներ էին հայ մշակոյթի դեսպան ու ՌԱԿ-ի երախտաւոր Արշակ Չօպանեանի ծնողաց:

Ակնոյ մէջ իր նախնական ուսումը ստանալէ ետք, կը տեղափոխուի Պոլիս՝ Ակնցի իր ազգականներուն մօտ մնալու: Կանուխ տարիքէն Շաւարշ կ'որոշէ իր ազգանունը հայացնել, դարձնելով զայն՝ Հովիւեան:

Պոլսոյ մէջ ան կը հետեւի լուսանկարչական արհեստին ու կեանքի ասպարէզը կ'որոնէ, դառնալով յայտնի լուսանկարիչ Պոլսոյ մէջ:

Ազգային հասարակական կեանքի իր առաջին մասնակցութիւնը կ'ըլլայ՝ միանալ «Արարատ» ընկերութեան՝ 1887-ին, իսկ իր անմիջական գործակիցները կը դառնան Միհրան Տամատեանն ու Արփիար Արփիարեանը, ինչպէս նաեւ պատանի Արշակը (Չօպանեան):

«Արարատ» ընկերութեան հիմնական նպատակն էր դպրոց բանալ Արեւմտահայաստանի նահանգներէն ներս, ու, մանաւանդ երիտասարդութիւնը, դէպի յառաջդիմութիւն, զարգացում ու յեղափոխութիւն առաջնորդել:

1889-ին, Պոլսոյ մէջ կազմաւորուած «Գործողներու» միութիւնը, որպէս հայրենասիրական կազմակերպութիւն, խանդավառութիւն պիտի յառաջացնէր Հովիւեանի մօտ, ու միութեան անդամակցելով, կարճ ժամանակի մէջ ան պիտի դառնայ եռանդուն անդամը միութեան, ու իր շուրջ հաւաքելով Ակնցի իր հայրենակիցները, որոնք Պոլիս հաստատուած էին, ազգային ինքնապաշտպանութեան պիտի պատրաստէր գաւառահայութիւնը:

Պոլիսը, որպէս մայրաքաղաք՝ Օսմանեան կայսրութեան, կարեւոր կը նկատուէր 1887-ին Ժընեւի մէջ կազմուած Հնչակեան Կուսակցութեան, ու, կեդրոնի որոշումով, գործիչներ կ'ուղարկուին Պոլսի: Ծրագրուած աշխատանք կը թափուի «Գործողներու» միութեան անդամներուն մօտենալու, որոնց մէջ էր՝ Շաւարշ Հովիւեան:

1890-ի Յունիսին, Կարնոյ մէջ կը գնդակահարուին 140 անզէն հայորդիներ, որոնք կը հետապնդուէին տարիներ շարունակ, որպէս յեղափոխական տարրեր, մանաւանդ 1882-ին ծայր առած խմորումներէն, որ մեզի ծանօթ  է «Ձայն մը հնչեց Էրզրումի հայոց լեռներէն» ազգային յեղափոխական երգով: Ահազանգային լուրը Պոլսոյ ազգային կեանքին համար պայքարի կը վերածուի, ու, որպէս ազգային բողոք, կ'որոշուի դիմել Բարձր դրան, ու կ'առաջարկուի այդ գործը յանձնել Պոլսոյ ատենոյ Պատրիարք՝ Խորէն Աշըգեանին, որ բողոքագիրը յանձնեց Բարձրագոյն դրան ազգային, միեւնոյն ատեն ներկայացնելով հրաժարականը, որովհետեւ Պատրիարքը մերժած էր միայն խաղաղ ցոյցով մը արտայայտելու ազգային բողոքը: Պոլսոյ Հնչակեան գործօն մարմինը ապարդիւն նկատելով եղած ազգային բողոքը, կ'որոշէ հրապարակ գալ եւ ժողովուրդին զայրոյթը արտայայտել Գում Գաբուի ծանօթ ցոյցով, 1890 Յուլիս 15-ին:

Հայ ժողովուրդի յեղափոխական պատմութեան էջերէն ծանօթ է անշուշտ, որ այս ցոյցին պատճառով եղան բազմաթիւ անմեղ զոհեր ու հետագայ սպանութիւններ, ինչպէս նաեւ՝ ձերբակալութիւններ:

Այս դէպքէն ետք, Օսմանեան կառավարութիւնը յատուկ հետապնդումներ փորձեց կատարել, մանաւանդ Պոլսոյ շրջանին մէջ, որուն թիրախ դարձաւ Հնչակեան կուսակցութիւնը:

Այդ օրերուն, Հովիւեանի մտերիմը՝ Միհրան Տամատեան, մատնուած ըլլալով, կ'ապաստանի Աթէնք, իսկ Շաւարշ, որ ապահով պաշտօն ունէր Բերայի անգլիական հաստատութեան մէջ, կասկածէ հեռու կը մնայ: Իր այդ պաշտօնով ան կապ կը հանդիսանայ արտասահմանէն դէպի Պոլիս թղթածրարներով եկող թերթերուն ու նամակներուն, որոնք հասցէագրուած էին «Մատամ Վել» կեղծ անունով, եւ որոնք կը ցրուէր կուսակցական մասնաճիւղի կարեւոր անդամներուն, ամէն կասկածէ եւ հետապնդումէ զերծ մնալով:

Գում Գաբուի ցոյցէն ետք, Համիտեան իշխանութիւնը Պոլսոյ մէջ իր ուշադրութիւնը կեդրոնացուցած էր գոյութիւն ունեցող յեղափոխական կազմակերպութիւններուն ոչնչացման վրայ:

1895-96 Համիտեան ջարդերէն ետք, նոյնիսկ Պոլսոյ մէջ շատ դժուար պիտի ըլլար ազգային գործունէութեան ծաւալումը, ու մանաւանդ յեղափոխական կասկածեալներու համար, որոնց շարքին էր Շաւարշ Հովիւեանը, որ ստիպուած կ'ըլլայ լքել Պոլիսը ու կարճ ժամանակի համար Յունաստան մնալէ ետք, իր աշխատած հաստատութեան դիմումով կը հասնի Լոնտոն, ուր եկած էին իր գաղափարի ընկերները, Հնչակեան Կուսակցութեան պատգամաւորական ժողովին: Զինք ճանչցող իր պոլսահայ ընկերները գիտէին, որ ան գործած էր Պոլսոյ մէջ, ծայրագոյն գաղտնապահութեամբ:

1896-ին, Հնչակեան Կուսակցութեան պատգամաւորական ժողովի անցուդարձները կը միտին կուսակցութեան ազատական ու ժողովրդավար ուժերու անջատումին, որոնք Միհրան Սվազլեանի եւ Միհրան Տամատեանի գլխաւորութեամբ հիմը կը դնեն Վերակազմեալ Հնչակեան Կուսակցութեան, Լոնտոնի մէջ: Հիմնադիր կազմին նաեւ կը միանան՝ Սուրէն Պարթեւեան, Արփիար Արփիարեան, Սուրէն Սուրէնեան, Վահան Թէքէեան եւ անշուշտ՝ Շաւարշ Հովիւեան:

Լոնտոնի մէջ ան կը շարունակէ իր արհեստը անգլիական հաստատութեան մէջ, որուն Պոլսոյ մասնաճիւղին մէջ պաշտօնավարած էր շրջան մը:

Վերակազմեալներու հիմնադիր կազմին հետ ան մօտէն պիտի գործակցէր Լոնտոնի մէջ, ուր 1898-ին պիտի իրականանար Վերակազմեալ Հնչակեան Կուսակցութեան հռչակումը, ու անմիջապէս Գահիրէի մէջ Վերակազմեալները կը ձեռնարկեն կազմակերպչական աշխատանք: Այս շրջանին Լոնտոն գտնուող Վերակազմեալ կեդրոնը սերտ յարաբերութեան մէջ էր Մարսէյլ գտնուող Մկրտիչ Փորթուգալեանի հետ, որուն «Արմենիա» թերթին միջոցաւ կարելի դարձաւ նորակազմ կուսակցութեան յայտարարութեանց տարածումը: Հովիւեան կ'անցնի Փարիզ ու անկէ ալ Գահիրէ, ուր արդէն ապաստանած էին Պոլսէն ժամանած գաղափարի իր ընկերները: Հովիւեան դարձեալ կը պաշտօնավարէ անգլիական հաստատութեան «Starless and Soldiers Institute» մէջ:

Գահիրէի ատենոյ հայկական գաղութէն ներս Հովիւեան կը վայելէր համայնքի յարգանքը, մանաւանդ իր գաղափարի ընկերներուն կողմէ, իր իրատես ու շրջահայեաց քաղաքականութեան համար, որուն շատեր ծանօթ էին իր Պոլիս գտնուած շրջանէն:

1908-ին, Աղեքսանդրիոյ մէջ կեանքի կը կոչուէր Հայ Սահմանադրական Ռամկավար Կուսակցութիւնը, Հոկտեմբեր 31-ին: Արմենական Կուսակցութեան հիմնադիր կազմի անդամ Գրիգոր Պէօզիկեան (Շիկահեր), որպէս ներկայացուցիչ գալով Վանէն, կը հանդիպի Միհրան Տամատեանի, Տոքթ. Տիգրան Էնֆիաճեանի, Շաւարշ Հովիւեանի եւ Յակոբ Փափազեանի հետ ու կը յայտարարուի Հայ Սահմանադրական Ռամկավար Կուսակցութիւնը:

Ժողովրդական հոսանքներու միաձուլումով նոր կուսակցութիւնը կը գլխաւորէ Միհրան Տամատեանը: Ռամկավար Կուսակցութեան շուրջ կարճ ժամանակի մէջ կը բոլորուին Եգիպտահայ յայտնի դէմքեր՝ Վահան Մալէզեան, Տոքթ. Տաղաւարեան, Վահան Թէքէեան, Պետրոս Քըմքըմեան եւ Էօժէն Բաբազեան:

1908-ի աւարտէն առաջ, 12 տարուան բացակայութենէ ետք, Հովիւեան կը վերադառնայ Պոլիս, լուսանկարչական իր արհեստը շարունակելու՝ Իթթիհատական դարձած Պոլսոյ մէջ:

Արդէն Սահմանադրութեան հռչակումէն ետք, Պոլսոյ մէջ կազմուած էր Ռամկավար կառոյցի շրջանակը, ու Հովիւեան իր խանդավառ մասնակցութեամբ կը լծուի կազմակերպչական աշխատանքի:

Այդ խանդավառութիւնը Հովիւեանի ու Պոլսահայ ազգայիններու մօտ շատ երկար պիտի չտեւէ, որովհետեւ 1909 Ապրիլին, Ատանայի ծրագրուած ջարդին լուրը շփոթութեան մատնեց ազգային կեանքը Պոլսոյ մէջ: Պոլսոյ պատրիարքութեան կողմէ Ատանա կ'ուղարկուին Հովիւեանի մօտիկ բարեկամները (Պապիկեան եւ Մկրտիչեան), քննութեան համար տեղեկագրելու ջարդին մանրամասնութիւնները:

Պապիկեանի պատրաստած տեղեկագիրը կը թուէր կորսուած ըլլալ, որովհետեւ վերադառնալէն ետք, եղեռական մահով կը մահանայ Պապիկեան:

Գաղտնաբար, կարելի կը դառնայ այդ տեղեկագիրը եւ Պոլսէն ուղարկուած հեռագիրները՝ Ատանայի ծրագրուած կոտորածին հետ կապուած, Հովիւեանի միջոցաւ լուսանկարել եւ Պոլիս գտնուող Միհրան Տամատեանի եւ Համբարձում Պոյաճեանի միջոցաւ յանձնել Պատրիարք Եղիշէ Արք. Դուրեանին:

Տեղեկագրի մանրամասնութիւնները կը մտահոգեն Հովիւեանը, որ սկսած էր, մանաւանդ Ռամկավար շրջանակի ղեկավարութեան մօտ, արթնցնել իր վաղեմի ծրագիրը՝ գաւառահայութեան գաղտնաբար պատրաստել ինքնապաշտպանութեան:

1911-ին, Պոլսոյ մէջ կը կազմակերպուի Հայ Սահմանադրական Ռամկավար Կուսակցութեան Ա. Ընդհանուր պատգամաւորական ժողովը, ուր Հովիւեան կը տեղեկացնէ ժողովականներուն, Իթթիհատական իշխանութեան ծրագրած Ատանայի կոտորածի ծալքերը:

Պատգամաւորական ժողովէն ետք, երբ, որպէս հակազդեցութիւն Իթթիհատականներու ծրագրին, գաղտնաբար ծրագիր կը մշակուի Ռամկավար Կուսակցութեան Պոլսոյ շրջանակին կողմէ՝ արեւմտահայ գաւառները ինքնապաշտպանութեան պատրաստելու, Վասպուրականի շրջանակին կողմէ հրաւէր կու գայ Հովիւեանին, որ մեկնի Վան:

Պոլսոյ շրջանակի ատենապետ, ծանօթ հրապարակագիր՝ Տիրան Քէլէկեան, որ մօտէն կը հետեւէր Իթթիհատականներու որդեգրած ձուլումի ու բնաջնջումի քաղաքականութեան, ցուցմունքը կու տայ Հովիւեանին, Վան մեկնելէ առաջ: Հովիւեանի պէս ամուրի թափառականին կը վիճակուի հասնիլ Վասպուրականի նահանգի սիրտը գտնուող հայատրոփ քաղաքը՝ 1912 Մարտին:

Վանի մէջ ան կը դառնայ գործիչ՝ Վասպուրականի Ռամկավար շրջանակին համար, ու անհրաժեշտ կը նկատէ Վանի մէջ հրատարակութիւնը «Վան Տոսպ» թերթին, օժտելով զայն կարող խմբագրական կազմով:

Ռամկավար շրջանակի աշխոյժութիւնը կ'անհանգստացնէ Վանի դաշնակցական կառոյցը, որոնք տեղեակ չէին Պոլսոյ մէջ խմորուող Իթթիհատական ծրագրէն, որուն հետագային զոհ պիտի երթային իրենց երեսփոխաններն ու յայտնի Պոլսահայ գործիչները:

Կարճ ժամանակ անց, դաշնակցական կառոյցի ղեկավարութիւնն ալ տեղեակ կը դառնար ինքնապաշտպանութեան ծրագրին, ու Հովիւեանի ջանքերով կը կազմուի Վասպուրականի զինուորական խառն ժողովը, որուն առաջնահերթ գործը կը դառնայ զէնքի հայթայթման ծրագիրը: Միացեալ ժողովը այդ պարտականութիւնը կը վստահի Հովիւեանին, որ տարեվերջէն առաջ ճամբայ կ'ելլէ դէպի Թիֆլիս, իրեն հետ տանելով ծանօթ ռուսախօս Մարգար Տէր Փափազեանը: Թիֆլիսի մէջ որոշ ծանօթութիւններ մշակելով, հանդիպում կ'ունենայ Ա. Քալանթարի ու ապա Համբարձում Առաքելեանի հետ, որուն ծանօթացած էր Պոլսոյ մէջ: «Մշակ»ի զոյգ խմբագիրներուն իր առաքելութեան մասին արտայայտուելէ ետք ու ապա Ամերիկայի Ռամկավար շրջանային վարչութեան հեռագրով խնդրագիր ներկայացնելէ ետք, հարկ եղած գումարը կ'ապահովէ, ու կարճ ժամանակի մէջ, Թիֆլիսի հայկական գաղութի օժանդակութեամբ, զէնք ու զինամթերք, գաղտնաբար, կը տարուին Վան ու կը յանձնուին զինուորական խառն ժողովին:

Յաջորդ երկու տարիներուն, մինչեւ 1915-ի սկիզբը, Հովիւեան զանազան առիթներով կը մեկնի Տրապիզոն, Թիֆլիս եւ Էրզրում:

1915-ին Արմենակ Եկարեանի գլխաւորութեամբ կերտուած Վանի հերոսամարտը  կրցաւ կասեցնել թուրքին եաթաղանը ու փրկել Վասպուրականի հայութիւնը: Որպէս կուսակցական գործիչ, ան եղաւ մղիչ ուժը եւ կարգապահական ծրագրողը՝ ինքնապաշտպանութեան դիրքերուն վրայ:

Վասպուրականի հայութեան հետ ինք ալ լքեց Վանը, գալով Թիֆլիս, ուր Ռամկավար շրջանակ մըն ալ կազմաւորուեցաւ եւ «Վան Տոսպ»ն ալ շարունակուեցաւ վերահրատարակուիլ:

Բայց 1917-ին Հովիւեան յուսախաբ եղաւ մեծ պետութիւններէն, երբ ռուսական բանակը քաշուեցաւ Էրզրումէն, անպաշտպան լքելով Արեւմտահայ զանգուածները: Նոյն թուականին ան որոշեց այլեւս լքել Կովկասը ու մեկնիլ Ամերիկա, իր զարմիկին մօտ, Վիրճինիա նահանգի Ռիջմոնտ քաղաքը, ու շարունակել իր լուսանկարչական փորձառութիւնը աւետեաց երկրին մէջ:

Երախտաւորը հեռու չմնաց կուսակցական ու ազգային կեանքէն ու մաս կազմեց Ռիջմոնտի ՌԱԿ-ի տեղական ակումբին, յաճախ յօդուածներով թղթակցելով «Պայքար» օրաթերթին:

Հովիւեանի երկրորդ յուսախափութիւնը եղաւ 1920-ին, երբ Ասպետական Ֆրանսան դրժեց իր տուած խոստումը Կիլիկիոյ համար:

Երախտաւորը մօտէն կը հետեւէր Ռամկավար մամուլին ու կուսակցական նոր շրջանակներու կազմութեան հրճուանքը կ'ունենար:

Իր եղեռական մահը պատահեցաւ 1937 Մարտ 28-ին, երբ սեւամորթ ոճրագործը կողոպուտի համար սպաննեց երախտաւորը՝ 75 տարեկան հասակին:

ՌԱԿ-ի Արեւելեան շրջանակէն գաղափարի իր ընկերները եւս ներկայ եղան ազգային յուղարկաւորութեան:

 

 ԱՐԱ ԱՀԱՐՈՆԵԱՆ

 

Լրահոս - 10 Օգոստոս 2020
Սիւնակագիրներ
Հրաչ Սեփեթճեան Ծնած է 1969-ին, Պէյրութ, Լիբանան։Կիպրոսի ՀԲԸՄ Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւնը աւարտած է 1987-ին։Երեւանի Պետական Համալսարանի Հայկական Բանասիրական բաժանմունքէն շրջանաւարտ ՝1994-ին։1980-ական թուականներէն կ՚աշխատակցի «Զարթօնք»ին եւ ապա՝ «Նոր Օր»ին։1994-2000 օգնական խմբագիր «Զարթօնք»ի։1993-էն ի վեր հայոց լեզուի, գրականութեան, պատմութեան եւ մշակոյթի ուսուցիչ Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ։Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ եղած է եւ է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի, ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի շրջանակներէն ներս, վարելով զանազան պաշտօններ։Ներկայիս՝ ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տէմիրճեան վարժարանի Հայերէնի Բաժանմունքի վարիչ։ «Նոր Օր»ի խմբագիր՝ Մարտ 2016-էն։  
Վաչէ Սեմերճեան Ծնած է 1938-ին, Պէյրութ, Լիբանան։ Շրջանաւարտ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն եւ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն՝ որպէս քիմիագէտ։ Շրջան մը եղած է ուսուցիչ Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն ներս։ Ապա, վկայուելով որպէս կաշուեմշակութեան վարպետ, տասը տարի  կը գործուղղուի Եթովպիա եւ Աֆղանիստան։ 1976-ին կը հաստատուի Միացեալ Նահանգներու արեւմտեան ափ, գործօն անդամ դառնալով ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի։ Կաշուեմշակութեամբ աշխատելէ ետք, կը հրաւիրուի Հոլիվուտի ԹՄՄ Արշակ Տիգրանեան վարժարան, դասաւանդելու համար հայագիտական նիւթեր։ Հանգստեան կը կոչուի 2009 թուականին։1956-էն ի վեր կ՚աշխատակցի ռամկավար ազատական մամուլին։ 1977-էն առ այսօր ծաւալուն գործունէութիւն ունեցած է «Նոր Օր»էն ներս որպէս խորհրդական եւ ղեկավար։  Վեց տարի եղած է պատասխանատու խմբագիրը «Նոր Օր» շաբաթաթերթին։Վաչէ Սեմերճեան հեղինակ է չորս հատորներու. «Ապրուած սփիւռքը», «Յիշատակելի դիմաքանդակներ», եւ «Լուսարձակին տակ» Ա. Եւ Բ. հատորներ։ 
Յակոբ Մարտիրոսեան   Ծնած է Սուրիոյ Արաբ-բունար գիւղաքաղաքը 1943 թուականին։ 1949-ին Հալէպ փոխադրուած է ուր յաճախած է տեղւոյն Կրթասիրաց վարժարանը, ապա Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան, Լազար Նաճարեան-Գալուստ Կիւլպէնկեան երկրորդական վարժարանը, եւ վկայուած 1964-ին։ Նոյն տարին, քաղաքական աննպաստ պայմաններու հետեւանքով ընտանեօք վերադարձած են Լիբանան, Պէյրութ, ուր շարունակած է իր ուսումը, հաշուապահութեան եւ տնտեսագիտութեան մարզերուն մէջ։ Ապա լծուած աշխատանքի զանազան հաստատութիւններու մէջ, ինչպէս Ապրոյեան հաստատութիւն եւ Պանք Ալ Արապի, վարելով բաժնի տնօրէնութեան պաշտօններ։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս, Միացեալ նահանգներ, ուր շարունակած է աշխատիլ արհեստավարժ  ինքնաշարժի ընկերութիւններու եւ հաստատութիւններու մէջ, ուսումը շարունակելով եւ մասնագիտանալով այդ ճիւղին մէջ։Հանգստեան կոչուած է 2012 թուականին։ Յակոբ Մարտիրոսեան անդամակցած է Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան, ՀԲԸՄ-ին եւ Թէքեան Մշակութային Միութեան, 1958 թուականէն սկսեալ, Հալէպի մէջ, Սուրիա։ Ան շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական գործունէութիւնները Լիբանանի մէջ, Պէյրութ, ուր անդամակցած է Փորթուգալեան ակումբին, եւ եղած է հիմնադիրը Անթիլիասի ՌԱԿ Յովսէփեան ակումբին։  Լոս Անճելըսի մէջ, շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական  աշխատանքները վարելով ատենադպիրի պաշտօններ Գերսամ Ահարոնեան ակումբին եւ ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային Վարչութեանց մէջ, ատենապետի պաշտօն՝ Ռուբէն Հերեան ակումբի, եւ «Նոր Օր» շաբաթաթերթի խմբագիրի պաշտօնը 2011 թուականէն մինչև Մարտ 2016 թուականը:  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Խաչիկ Ճանոյեան Ծնած է Մուսուլ, Իրաք։ Շատ փոքր տարիքէն կը կորսնցնէ մայրն ու հայրը։ 1956-ին  կը տեղափոխուի Պաղտատ։ 1966-ին կ՚աւարտէ Պաղտատի պետական համալսարանը, վկայուելով լեզուագիտական գոլէճի սպաներէնի բաժինէն։Պաղտատի մէջ եղած է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի։ 1968-ին անցնելով Պէյրութ հայագիտական ուսումը կը ստանայ Երուանդ Հիւսիսեան հայագիտական հիմնարկէն եւ նոյն տարիներուն կը զբաղի ուսուցչութեամբ։ Նոյն տարին կ՚անդամագրուի ՌԱԿ-ին։ 1972-ին կը վերադառնայ Պաղտատ, որպէս հայերէնի ուսուցիչ։ Յաջորդ տարի կ՚անցնի Արժանթին, ուր կը վարէ ՀԲԸՄ-ի Պուէնոս Այրեսի մասնաճիւղի վարիչ քարտուղարի պաշտօնը եւ միութեան «Լուսաբաց» եռամսեայի խմբագրութիւնը։ Հիմնադիրներէն է Մարի Մանուկեան վարժարանին։1975-էն ի վեր կ՚ապրի եւ կը գործէ Լոս Անճելըսի մէջ։ Եղած է «Նոր Օր»ի վարչական պատասխանատու, խմբագիրի օգնական եւ խմբագրական կազմերու անդամ։ Կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։Ճանոյեան շատ գործօն տարր մըն է Լոս Անճելըսի մէջ։  Հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը Իրաքահայերու Միութեան։ ՀԲԸՄ-էն, ԹՄՄ-էն եւ ՌԱԿ-էն ներս տարած է եւ կը տանի բազմաբեղուն աշխատանք։35 տարի շարունակ հիմնած եւ ղեկավարած է Հայ Ընտանեկան Շաբաթօրեայ վարժարանը։ Մեծապէս նպաստած է գաղութահայ մշակութային եւ գրական կեանքին, եկեղեցական կեանքին եւ պարգեւատրուած է բազմաթիւ շքանշաններով եւ պատուոյ գիրերով։ Ամուսնացած է, ունի երեք զաւակ եւ հինգ թոռնիկ։
Մինաս Գոճայեան Ծնած է Պէյրութ, 1946-ին։ Յաճախած է ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանը, ապա հետեւած է լեզուի եւ գրականութեան դասընթացքներու Փարիզի մէջ եւ աւարտած՝ Երեւանի Պետական Համալսարանի Բանասիրական ճիւղը, միաժամանակ հետեւելով հնագոյն պատմութեան եւ հնագիտութեան դասընթացքներու։ Դոկտորական աստիճան կը ստանայ 1980-ին։Հայոց լեզու, գրականութիւն, պատմութիւն եւ մշակոյթ դասաւանդած է Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն եւ Լոս Անճելըսի ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տեմիրճեան վարժարանէն ներս։ Աշխատակցած է եւ կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։ Եղած է «Նոր Օր» շաբաթաթերթի պատասխանատու խմբագիր։ Անգլիատառ AIM-ի հիմնադիր-խմբագիրներէն է եւ ներկայիս մաս կը կազմէ Keghart.com-ի խմբագրութեան եւ պատասխանատու խմբագիրն է Երուսաղէմի «Սիոն» պաշտօնաթերթին։Խմբագրած եւ պարզեցուցած է հայ դասական գրողներու գործեր, նաեւ հեղինակ է հայոց լեզուի եւ պատմութեան դասագիրքերու։ Խմբագիրն է «Պատմութիւն Չորք-Մարզպանի» յուշամատեանին։  
Գէորգ Քէօշկէրեան Ծնած է Երուսաղէմ և վեց տարեկանին ընտանիքին հետ փոխադրուած է Հալէպ։ Ուսման բարձրագոյն վկայականը եղած է Մաքիստրոս Արուեստից Տիտղոս՝ Անգլերէն լեզուի ուսուցման մէջ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս և 1980-ին ամուսնացած է Սիլվա Տագէսեանի հետ ու բախտաւորուած երկու զաւակներով՝ աղջիկ մը և մանչ մը։ 2009-ին հանգստեան կոչուած է 25 տարիներու ծառայութենէ մը ետք՝ Լոս Անճըլոսի դպրոցական միացեալ ցանցին մէջ, ինը տարի որպէս ուսողութեան ուսուցիչ և 16 տարի որպէս փոխ-տնօրէն։ Անդամ է Թէքէեան Մշակութային Միութեան Միացեալ Նահանգներու և Գանատայի Կեդրոնական Վարչութեան։  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Արա Ահարոնեան Ծնած է Թրիփոլի, Լիբանան։ Նախնական ուսումը ստացած է Պէյրութի ՀԲԸՄ-ի Յովակիմեան-Մանուկեան երկրորդական վարժարանին մէջ։ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին հետեւանքով, 1976-ին կը տեղափոխուի Միացեալ Նահանգներ եւ կ՚աւարտէ Քալիֆորնիոյ համալսարանի Էլէքթրոնիք ճարտարագիտութեան բաժինը։ Անդամ է ՌԱԿ-ի եւ երիտասարդական տարիներէն մինչ օրս վարած է եւ կը վարէ պատասխանատու պաշտօններ կուսակցութենէն եւ Թէքէեան Մշակութային Միութենէն ներս։ «Նոր Օր» պաշտօնաթերթի երկարամեայ աշխատակից։Ահարոնեան գործօն տարր մըն է լոսանճելըսահայ կեանքէն ներս, ներկայացնելով ՌԱԿ-ը համագաղութային ծրագիրներու մէջ։ Հեղինակ է Հայաստանի, Արցախի եւ Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան նուիրուած հատորներու։ Ներկայիս կը պաշտօնավարէ ապահովագրական ընկերութեան մը մէջ, որպէս ծրագրող-խորհրդատու։