Հայ
Աշխարհ
Ամանորեան մտորումներ
Դեկտեմբեր 27 , 2019 , 10:11
Ամանորեան մտորումներ

ՆՈՐ ՕՐ, ԼՈՍ ԱՆՃԵԼԸՍ.- Ամանորի սեմին կը գտնուինք եւ անթիւ-անհամար հարցեր կը խուժեն դէպի մեր ՄԻՏՔը:

 

Մեր աշխարհը յղի է բազմապիսի անակնկալներով, որոնք ծնունդ պիտի տան մեզի ծանօթ եւ անծանօթ անհաշիւ եղելութեանց: Մենք՝ իբրեւ մարդ արարած, ենթակայ ենք երբեմն թէ՛ բնութեան պատահական քմայքներուն ու «պատիժ»ներուն եւ թէ՛ մարդ արարածներու մտածուած «անմարդկային» վերաբերմունքներուն:

 

Ամէն տարեվերջին, մեր հոգիի աչքերը կը յառենք Յոյսի եւ Լոյսի Ամանորին, որուն զուգահեռ կ՚ընթանան քրիստոնեայ աշխարհի մարդկութեան Հաւատոյ հանգանակը եղող Աստուածայայտնութեան զոյգ տօնախմբութիւնները:

 

Արդարեւ, 2019-2020-ի Աստուածայայտնութեան եւ Ամանորի սեմին, տօնական օրերու Յոյսի եւ Լոյսի ճառագագայթումներով, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու Ծերակոյտը 12 Դեկտեմբեր 2019-ին պաշտօնապէս ընդունեց  ՃՇՄԱՐՏՈՒԹԻՒՆը եւ յայտնեց արար աշխարհին 1915-1923 թուականներուն յատենի Օսմանեան պետութեան կողմէ արեւմտահայ ժողովուրդին Ցեղասպանութեան ենթարկուած ըլլալու անքաւելի արարքն ու իր բնօրրանէն բռնագաղթի հետեւանքով կատարուած՝ հարիւրամեայ տարագիր սփիւռքահայութեան պարտադիր գոյավիճակը:

 

Ահաւասիկ, միջազգային դիւանագիտութեան գործադրած խաղի կանոններուն հետեւութիւնները,–  երբեմնի մեր տառապալից համակերպումները, սպասումները, ակնկալութիւնները,– որոնց կը յաջորդեն այսօր՝ մերօրեայ ոգեւորութիւններն ու յուսավառ հայեացքները:

 

Ամէն տարեվերջին, մենք զմեզ հաշուետու կը համարենք ներկայանալ պատմութեան դատաստանին՝ բարոյապէս տէր կանգնելու մեր իրաւունքներուն ու կատարելու նաեւ մեր անաւարտ պարտաւորութիւնները: Ա՛յս եղաւ մեր հայրերէն ժառանգուած դաստիարակութիւնը, զոր աւելիով՝ փոխանցեցինք մեր յետնորդ սերունդներուն: Մինչ կողմն արեւելեան հայոց աշխարհի՝ ունեցանք հայրենի հող ու ժողովուրդ, արտերկրի անծայրածիր սփիւռքին տուինք «մշակութային հայրենիք» անունը կրող հսկայածաւալ տարածք մը: Կէս միլիոն տարագիր հայութեան թուաքանակը տասնապատկուեցաւ: Կանգնեցինք Հաւատքի խորաններ, դպրոց ու մամուլ, ստեղծեցինք գիր ու գրականութիւն, արուեստ ու մշակոյթ, մասնակից եղանք  մարդկային միտքին ստեղծագործական սլացքին եւ անոր հանճարեղ գիւտերուն, միշտ այն բաղձանքով, որ ԲԱՐԻի եւ ՃՇՄԱՐԻՏի յաղթերգութիւնն ըլլայ իբրեւ մշտարթուն խիղճ համամարդկային տեսիլքներու, բանականութեան եւ ապրումներու:

 

Այլապէս, որո՞ւ համար պիտի ղօղանջեն ամանորի տօնական զանգերը:

 

Հայ ժողովուրդին վերջին հարիւրամեակը ի Հայաստան եւ ի սփիւռս աշխարհի, տուաւ մարդկութեան կենդանի օրինակը վերածնունդի ու վերապրումի: Այսպէս ճանչցան մեզ՝ մեր հիւրընկալ երկիրներն  ու ժողովուրդները, ու մենք արժանացանք իրենց գնահատանքին: Վերջին իրաւական փաստը եկաւ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու պետական աւագանիէն: Արժան եւ արդար որոշում:

 

Մեր ազգային ու մարդկային նկարագիրին մաս կը կազմէ նաեւ անկէ անբաժան ու համատեղ զարգացող մեր ազգին հոգեմտաւոր Հաւատոյ հանգանակը:

 

Իւրաքանչիւր Ամանորին՝ կ՚ըլլանք ականջալուր Աստուածայայտնութեան տօնի զանգերու ղօղանջին, որ կ՚աւետէ մեզիԱստուածայայտնութեան մեծ եւ սքանչելի այն խորհուրդը, որ երկու հազարամեակ ամբողջ եղաւ լուսատու փարոս ու յարացոյց՝մարդկային  բազում ազգերու մօտ ամրապնդելու բարոյագիտական սկզբունքներու նոյնութիւն մը, իսկ անոնց մասնաւորներուն մօտ յառաջացուց հոգեկան եւ իմացական այնպիսի վիճակ մը, որուն կատարելագործումը ինքնին ապացոյցն էր Աստուածայայտնութեան խորհուրդին:

 

Ասկէ թերեւս, որ ամէն ազգ իր մէջ ունեցաւ ընտրեալներ, որոնց հոգին եղաւ բնակավայրը աստուածամերձ խորհուրդներու, եւ անոնց բանաւոր ու գրաւոր խօսքը, մինչեւ այսօր կը ղեկավարէ մեր առաջնորդներուն գործընթացը:

 

Իրօք, տարբեր է հմայքը, տեղն ու դերը Եկեղեցիին, երբ իւրաքանչիւր նոր տարեմուտին, Անմահ Բանին մարդեղինացումը կ՚օրհներգէ ան իր կամարներուն ներքեւ, Աստուածորդւոյն թաղումին կը հակադրէ հրաշափառ Յարութեան խորհուրդը՝ որքա’ն իր կրօնական իմաստով, նոյնքան եւ՝ համազգային եւ համամարդկային: Մեր ազգին պատմութիւնը վկայ՝  իր հաւատոյ հանգանակը վերածած է իր ցեղին պատմագիրքին, նոյնացնելով եկեղեցին՝ Ազգային մեր իտէալներուն հետ: Կարծէք՝ մեր ժողովուրդի պատմութեան մէջ է, որ աւելի լաւ կը հնչէ Սուրբգրային այն խօսքը, թէ՝ ...«Բանը մարմին եղեւ, եւ բնակեաց ի մեզ»:

 

Ապացոյց՝ աւելի քան 1700-ամեայ Եկեղեցին Հայկական:

 

Ահաւասիկ, այս մտածումներով կ’ողջունենք Ամանորի եւ Ս. Ծննդեան միախորհուրդ զոյգ տօնախմբութիւնները:

 

Ամանորը՝ իբրեւ խորհրդանիշ մեր երկրաւոր  ու բանաւոր կեանքի ամէնամեայ շարունակականութեան, իսկ Ս. Ծնունդը՝ մեր գոյատեւումին  մշտատեւ պահպանութեամբը մեր ազգային բարոյական ու հոգեւոր ժառանգութեան:

ԱՐԱՄ ՍԵՓԵԹՃԵԱՆ

Լրահոս - 20 Յունուար 2020
Սիւնակագիրներ
Հրաչ Սեփեթճեան Ծնած է 1969-ին, Պէյրութ, Լիբանան։Կիպրոսի ՀԲԸՄ Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւնը աւարտած է 1987-ին։Երեւանի Պետական Համալսարանի Հայկական Բանասիրական բաժանմունքէն շրջանաւարտ ՝1994-ին։1980-ական թուականներէն կ՚աշխատակցի «Զարթօնք»ին եւ ապա՝ «Նոր Օր»ին։1994-2000 օգնական խմբագիր «Զարթօնք»ի։1993-էն ի վեր հայոց լեզուի, գրականութեան, պատմութեան եւ մշակոյթի ուսուցիչ Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ։Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ եղած է եւ է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի, ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի շրջանակներէն ներս, վարելով զանազան պաշտօններ։Ներկայիս՝ ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տէմիրճեան վարժարանի Հայերէնի Բաժանմունքի վարիչ։ «Նոր Օր»ի խմբագիր՝ Մարտ 2016-էն։  
Վաչէ Սեմերճեան Ծնած է 1938-ին, Պէյրութ, Լիբանան։ Շրջանաւարտ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն եւ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն՝ որպէս քիմիագէտ։ Շրջան մը եղած է ուսուցիչ Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն ներս։ Ապա, վկայուելով որպէս կաշուեմշակութեան վարպետ, տասը տարի  կը գործուղղուի Եթովպիա եւ Աֆղանիստան։ 1976-ին կը հաստատուի Միացեալ Նահանգներու արեւմտեան ափ, գործօն անդամ դառնալով ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի։ Կաշուեմշակութեամբ աշխատելէ ետք, կը հրաւիրուի Հոլիվուտի ԹՄՄ Արշակ Տիգրանեան վարժարան, դասաւանդելու համար հայագիտական նիւթեր։ Հանգստեան կը կոչուի 2009 թուականին։1956-էն ի վեր կ՚աշխատակցի ռամկավար ազատական մամուլին։ 1977-էն առ այսօր ծաւալուն գործունէութիւն ունեցած է «Նոր Օր»էն ներս որպէս խորհրդական եւ ղեկավար։  Վեց տարի եղած է պատասխանատու խմբագիրը «Նոր Օր» շաբաթաթերթին։Վաչէ Սեմերճեան հեղինակ է չորս հատորներու. «Ապրուած սփիւռքը», «Յիշատակելի դիմաքանդակներ», եւ «Լուսարձակին տակ» Ա. Եւ Բ. հատորներ։ 
Յակոբ Մարտիրոսեան   Ծնած է Սուրիոյ Արաբ-բունար գիւղաքաղաքը 1943 թուականին։ 1949-ին Հալէպ փոխադրուած է ուր յաճախած է տեղւոյն Կրթասիրաց վարժարանը, ապա Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան, Լազար Նաճարեան-Գալուստ Կիւլպէնկեան երկրորդական վարժարանը, եւ վկայուած 1964-ին։ Նոյն տարին, քաղաքական աննպաստ պայմաններու հետեւանքով ընտանեօք վերադարձած են Լիբանան, Պէյրութ, ուր շարունակած է իր ուսումը, հաշուապահութեան եւ տնտեսագիտութեան մարզերուն մէջ։ Ապա լծուած աշխատանքի զանազան հաստատութիւններու մէջ, ինչպէս Ապրոյեան հաստատութիւն եւ Պանք Ալ Արապի, վարելով բաժնի տնօրէնութեան պաշտօններ։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս, Միացեալ նահանգներ, ուր շարունակած է աշխատիլ արհեստավարժ  ինքնաշարժի ընկերութիւններու եւ հաստատութիւններու մէջ, ուսումը շարունակելով եւ մասնագիտանալով այդ ճիւղին մէջ։Հանգստեան կոչուած է 2012 թուականին։ Յակոբ Մարտիրոսեան անդամակցած է Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան, ՀԲԸՄ-ին եւ Թէքեան Մշակութային Միութեան, 1958 թուականէն սկսեալ, Հալէպի մէջ, Սուրիա։ Ան շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական գործունէութիւնները Լիբանանի մէջ, Պէյրութ, ուր անդամակցած է Փորթուգալեան ակումբին, եւ եղած է հիմնադիրը Անթիլիասի ՌԱԿ Յովսէփեան ակումբին։  Լոս Անճելըսի մէջ, շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական  աշխատանքները վարելով ատենադպիրի պաշտօններ Գերսամ Ահարոնեան ակումբին եւ ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային Վարչութեանց մէջ, ատենապետի պաշտօն՝ Ռուբէն Հերեան ակումբի, եւ «Նոր Օր» շաբաթաթերթի խմբագիրի պաշտօնը 2011 թուականէն մինչև Մարտ 2016 թուականը:  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Խաչիկ Ճանոյեան Ծնած է Մուսուլ, Իրաք։ Շատ փոքր տարիքէն կը կորսնցնէ մայրն ու հայրը։ 1956-ին  կը տեղափոխուի Պաղտատ։ 1966-ին կ՚աւարտէ Պաղտատի պետական համալսարանը, վկայուելով լեզուագիտական գոլէճի սպաներէնի բաժինէն։Պաղտատի մէջ եղած է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի։ 1968-ին անցնելով Պէյրութ հայագիտական ուսումը կը ստանայ Երուանդ Հիւսիսեան հայագիտական հիմնարկէն եւ նոյն տարիներուն կը զբաղի ուսուցչութեամբ։ Նոյն տարին կ՚անդամագրուի ՌԱԿ-ին։ 1972-ին կը վերադառնայ Պաղտատ, որպէս հայերէնի ուսուցիչ։ Յաջորդ տարի կ՚անցնի Արժանթին, ուր կը վարէ ՀԲԸՄ-ի Պուէնոս Այրեսի մասնաճիւղի վարիչ քարտուղարի պաշտօնը եւ միութեան «Լուսաբաց» եռամսեայի խմբագրութիւնը։ Հիմնադիրներէն է Մարի Մանուկեան վարժարանին։1975-էն ի վեր կ՚ապրի եւ կը գործէ Լոս Անճելըսի մէջ։ Եղած է «Նոր Օր»ի վարչական պատասխանատու, խմբագիրի օգնական եւ խմբագրական կազմերու անդամ։ Կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։Ճանոյեան շատ գործօն տարր մըն է Լոս Անճելըսի մէջ։  Հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը Իրաքահայերու Միութեան։ ՀԲԸՄ-էն, ԹՄՄ-էն եւ ՌԱԿ-էն ներս տարած է եւ կը տանի բազմաբեղուն աշխատանք։35 տարի շարունակ հիմնած եւ ղեկավարած է Հայ Ընտանեկան Շաբաթօրեայ վարժարանը։ Մեծապէս նպաստած է գաղութահայ մշակութային եւ գրական կեանքին, եկեղեցական կեանքին եւ պարգեւատրուած է բազմաթիւ շքանշաններով եւ պատուոյ գիրերով։ Ամուսնացած է, ունի երեք զաւակ եւ հինգ թոռնիկ։
Մինաս Գոճայեան Ծնած է Պէյրութ, 1946-ին։ Յաճախած է ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանը, ապա հետեւած է լեզուի եւ գրականութեան դասընթացքներու Փարիզի մէջ եւ աւարտած՝ Երեւանի Պետական Համալսարանի Բանասիրական ճիւղը, միաժամանակ հետեւելով հնագոյն պատմութեան եւ հնագիտութեան դասընթացքներու։ Դոկտորական աստիճան կը ստանայ 1980-ին։Հայոց լեզու, գրականութիւն, պատմութիւն եւ մշակոյթ դասաւանդած է Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն եւ Լոս Անճելըսի ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տեմիրճեան վարժարանէն ներս։ Աշխատակցած է եւ կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։ Եղած է «Նոր Օր» շաբաթաթերթի պատասխանատու խմբագիր։ Անգլիատառ AIM-ի հիմնադիր-խմբագիրներէն է եւ ներկայիս մաս կը կազմէ Keghart.com-ի խմբագրութեան եւ պատասխանատու խմբագիրն է Երուսաղէմի «Սիոն» պաշտօնաթերթին։Խմբագրած եւ պարզեցուցած է հայ դասական գրողներու գործեր, նաեւ հեղինակ է հայոց լեզուի եւ պատմութեան դասագիրքերու։ Խմբագիրն է «Պատմութիւն Չորք-Մարզպանի» յուշամատեանին։  
Գէորգ Քէօշկէրեան Ծնած է Երուսաղէմ և վեց տարեկանին ընտանիքին հետ փոխադրուած է Հալէպ։ Ուսման բարձրագոյն վկայականը եղած է Մաքիստրոս Արուեստից Տիտղոս՝ Անգլերէն լեզուի ուսուցման մէջ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս և 1980-ին ամուսնացած է Սիլվա Տագէսեանի հետ ու բախտաւորուած երկու զաւակներով՝ աղջիկ մը և մանչ մը։ 2009-ին հանգստեան կոչուած է 25 տարիներու ծառայութենէ մը ետք՝ Լոս Անճըլոսի դպրոցական միացեալ ցանցին մէջ, ինը տարի որպէս ուսողութեան ուսուցիչ և 16 տարի որպէս փոխ-տնօրէն։ Անդամ է Թէքէեան Մշակութային Միութեան Միացեալ Նահանգներու և Գանատայի Կեդրոնական Վարչութեան։  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Արա Ահարոնեան Ծնած է Թրիփոլի, Լիբանան։ Նախնական ուսումը ստացած է Պէյրութի ՀԲԸՄ-ի Յովակիմեան-Մանուկեան երկրորդական վարժարանին մէջ։ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին հետեւանքով, 1976-ին կը տեղափոխուի Միացեալ Նահանգներ եւ կ՚աւարտէ Քալիֆորնիոյ համալսարանի Էլէքթրոնիք ճարտարագիտութեան բաժինը։ Անդամ է ՌԱԿ-ի եւ երիտասարդական տարիներէն մինչ օրս վարած է եւ կը վարէ պատասխանատու պաշտօններ կուսակցութենէն եւ Թէքէեան Մշակութային Միութենէն ներս։ «Նոր Օր» պաշտօնաթերթի երկարամեայ աշխատակից։Ահարոնեան գործօն տարր մըն է լոսանճելըսահայ կեանքէն ներս, ներկայացնելով ՌԱԿ-ը համագաղութային ծրագիրներու մէջ։ Հեղինակ է Հայաստանի, Արցախի եւ Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան նուիրուած հատորներու։ Ներկայիս կը պաշտօնավարէ ապահովագրական ընկերութեան մը մէջ, որպէս ծրագրող-խորհրդատու։