Երեքշաբթի, Դեկտեմբեր 6, 2022

Շաբաթաթերթ

Array

Վահէ Կարապետեան. «Լաւ է ա´յն մարդը, ով հայրենիք է պահում իր սխալներով հանդերձ»

Կը ներկայացնենք «Հայերն Այսօր»ի հարցազրոյցը ամերիկահայ բարերար Վահէ Կարապետեանի հետ, որ իր ծաւալած բարեսիրական, հայրենանուէր գործունէութեամբ եւ հայապահպանութեան միտուած ծրագիրներով՝ մեծ աւանդ ունի Հայաստանի, Արցախի եւ Սփիւռքի մէջ:

 

– Պարոն Կարապետեանանցեալ տարի Երևանում մեծ հանդիսութեամբ բացուեց «Վահէ Կարապետեան» կենտրոնը,որը Դուք նուիրաբերեցիք ՀԲԸՄինԻնչո՞վ էր պայմանաւորուած այդ որոշումը:

-Իմ կեանքում ես միշտ լծուած եմ եղել ազգային գիտակցութիւնը զարգացնելու աշխատանքների մէջ, յատկապէս՝ Սփիւռքում: Միշտ տարուած եմ եղել միասնականութեան խնդրով, որպէսզի դժուարին պայմաններին կարողանանք մեր հայրենիքին օգնութեան հասնել: Իսկ այդ ամէնի համար պէտք է ազգային գիտակցութիւն: Այս փնտռտուքների արդիւնքում՝ իմ մէջ զարգացաւ այն միտքը, որ հայ երիտասարդները պէտք է անպայման գան հայրենիք, ինչը և Սփիւռքի նախարարութեան «Արի տուն» ծրագիրն է կազմակերպում:

«Վահէ Կարապետեան» կենտրոնի շէնքը կառուցուել էր՝ որպէս հիւրանոցային համալիր: Յետոյ միտքս փոխեցի, չուզեցի շահագործման յանձնել, քանի որ դրամ շահելու համար չէի եկել Հայաստան: Ցանկացայ վաճառել, վարձով տալ և այլն, սակայն կնոջս հետ միասին՝ գտանք ամենաճիշդ որոշումը: Որոշեցինք շէնքը նուիրատուութիւն անել ՀԲԸՄ-ին:

Ինչո՞ւ: Այն պատճառով, որ ունեն բազմաթիւ ծրագրեր, որոնք հնարաւորութիւն են տալիս սփիւռքահայ երիտասարդներին Հայաստան այցելել: ՀԲԸՄ-ի ծրագրերին մասնակցում են նաև երիտասարդներ Հայաստանից և Արցախից, ինչը հնարաւորութիւն է տալիս միմեանց հետ ծանօթանալ, մտերմանալ:

Եւ ամենակարևորը՝ ՀԲԸՄ-ն մի կազմակերպութիւն է, որը վստահելի է և կարող է պահել այն, ինչ իրեն տրուած է:

Չմոռանանք նաև, որ միասնականութիւնն է եղել ՀԲԸՄ-ի հիմնադիր Պօղոս Նուպարի գլխաւոր նպատակը: Կատարել բարեգործութիւն, որի հիմնական նպատակը կը լինի ազգային միասնականութիւնը:

Այս նպատակով էլ որոշեցի կառոյցը յանձնել ՀԲԸՄ-ին:

– Պարո´ն Կարապետեանտարիներ շարունակ ԴուքՀայաստանում եւ Արցախում բարեգործականհասարակականտարբեր աշխատանքներ էք իրականացրելԻսկհարցազրոյցներից մէկի ժամանակ ասել էքոր կը ցանկանաքՀայրենիքին օգտակար լինել նաև գործարար ոլորտումԱյսուղղութեամբ ի՞նչ ծրագրեր ունէք այսօր:

– Պիզնես ոլորտը պէտք է նպատակ ունենայ: Մեզ համար շատ նախընտրելի է՝ Հայաստանի համար այնպիսի ոլորտ ստեղծել, որը չի վնասի մէկ ուրիշի գործին և լարուածութիւն չի առաջացնի: Հայաստանում սա դեռևս անել այնքան էլ հնարաւոր չի, որովհետեւ փոքր երկիր ենք: Բայց վերջին ամիսների զարգացումներն ինձ խորհելու առիթ տուեցին: Մտածում ենք ռազմական արտադրութիւն հիմնել, որը կը ծառայի և մեծ օգնութիւն կը լինի մեր հայրենիքին: Այդ եւ մի քանի այլ նկատառումներով, բայց ոչ անհատական շահի պատճառով:

– Պարոն Կարապետեանարդեօ՞ք Արցախեան քառօրեայպատերազմն էր պատճառըոր ռազմական արտադրութիւնհիմնելու ուղղութեամբ սկսեցիք մտածել:

– Այո՛: Այդ օրերն ինձ թելադրեցին, որ միասնականութեան մասին խօսելն աւելորդ է արդէն: Հեռուստատեսութեամբ ելոյթ ունեցայ և ասացի, որ միասնականութեան զէնքը ցած եմ դրել, և մեզ այսօր պէտք է միաւորուել: Մենք այդ 4 օրերի ընթացքում տեսանք, թէ ինչպէս Սփիւռքը ոտքի կանգնեց Հայաստան գալու, հայրենիքին օժանդակելու համար: Իսկ Հայաստանում բոլորը՝ ընդդիմադիր և իշխանաւոր, միասնական դարձան:

Քառօրեայ պատերազմը մեզ առիթ տուեց հասկանալու նաև, թէ ինչի կարիք ունի մեր հայրենիքը: Եթէ մենք կարողացանք մէկ օրում կազմակերպուել ու միասնական դառնալ, ապա այլևս մեզ պէտք է միատեղ աշխատել, միաւորուել՝ ի շահ մեր ազգի: Հիմա սա է իմ գաղափարախօսութիւնը:

 – Միաւորուելու համար մեզ ի՞նչն է խանգարումի՞նչ է պէտքայդ ամէնն իրականութիւն դարձնելու համար: Եւ ինչի՞ շուրջ է,որ պէտք է միաւորուենք:

– Իհարկէ՝ Հայաստանի շուրջ և Հայաստանի համար: Սփիւռքը պէտք է վստահի Հայաստանին: Իսկ դա Հայաստանից հնարաւոր չէ անել, չեն կարող գնալ և ասել՝ վստահէք մեզ: Դա Սփիւռքից պէտք է լինի:

Սփիւռքն է այն միաւորի ստեղծողը, որի օգնութեամբ պէտք է օգտակար լինի Հայաստանին: Երբ օրերս հանդիպեցի ՀՀ Սփիւռքի նախարար Հրանուշ Յակոբեանի հետ, նա մեր զրոյցի ընթացքում ինձ բաւականին գաղափարներ տուեց: Կարծես՝ մտքերս էր կարդում: Հրանուշ Յակոբեանն էլ է ճշմարտութեան ուղիով գնում: Բայց նրան շատ դժուար է այդ միաւորումը ստեղծել, որովհետև պետական կառոյց է ներկայացնում: Սփիւռքը պէտք է կազմակերպուի, որ կարողանայ օգտակար լինել հայրենիքին:

– Պարոն ԿարապետեանԴուք խօսում էք միաւորուելու մասին,բայց մենք այսօր Սփիւռքում նաեւ հայապահպանութեանխնդիր ունենքԻ՞նչ է պէտք անել այս ուղղութեամբ:

– Սփիւռքում հայկականութիւնը պահելու գործում մեծ դերակատարութիւն ունեն հայկական դպրոցները: Նրանք ոչ միայն ուսուցանում են, այլև շրջանաւարտներին ամէն տարի բերում են հայրենիք: Նրանք գալիս են Հայաստան շրջագայութիւնների, որպէսզի մօտիկից ծանօթանան Հայաստանին:

Սփիւռքում պէտք է ազգային գիտակցութիւնը տարածել: Պէտք է անգլիախօս հայ երեխաների համար յատուկ հաղորդաշարեր ստեղծել, որպէսզի նրանց մօտ հետաքրքրութիւն առաջանայ հայրենիքի նկատմամբ: Հայրենասիրական գաղափարները նրանց մօտ պէտք է տարածել այնպէս, որ ոչ թէ ձանձրոյթ առաջացնեն, այլ հետաքրքրութիւն սերմանեն:

Սփիւռքահայ երիտասարդներն ամէն օր անգլերէն խօսելով՝ կտրւում են հայկականութիւնից: Բայց ձևերը կան, յուսանք՝ մօտ ապագայում կը կարողանանք իրականութեան վերածել: Աշխատել է պէտք:

– Դուք ինչի՞ շնորհիւ էք կարողացել չհեռանալհայկականութիւնից:

– Հիմքս ամուր է եղել: Ես ծնուել եմ Պէյրութում, երիտասարդութիւնս Հայաստանում եմ անցկացրել, այստեղ եմ ուսում ստացել, մի քանի տարի՝ Պաքւում եմ ապրել: 49 տարի է՝ արդէն Ամերիկայում եմ: Որտեղ էլ որ ապրել եմ՝ միշտ ինձ հայ եմ զգացել: Իսկ Արցախի ազատագրումը՝ կարծես «սրտիցս խօսեց»: Այն մեծ խորհուրդ եւ նշանակութիւն ունի ինձ համար:

– Ինչո՞ւ է Արցախն այդքան կարեւոր Ձեզ համար:

 Արցախը նմանեցնում եմ մօրս՝ Բախտիար-Ազնիւին: Բախտիար՝ թուրքերէն բախտաւոր է նշանակում:

Մայրս ծնունդով Պուրսայի կողմերից է, ում ընտանիքը Հայոց Ցեղասպանութեան ժամանակ սովի, թշուառութեան միջով է անցել: Մեծ մայրս գաղթի ճանապարհին մահացել է: Վեց երեխաների հետ մեծ հայրս անօթի վիճակում է յայտնուել, երբ թուրքերը հաց են առաջարկել նրան եւ փոխարէնը տարել մօրս: Թուրք ընտանիքը մօրս տարել է իր տուն, կերակրել, պահել, որպէս թուրք մեծացրել և կնքել թուրքական անունով`Բախտիար: Սակայն նրան՝ իբրև հայ, դրսում երեխաները միշտ ծաղրել են՝ կեաւուր գոռալով:

 Չորս տարի անց` 1919 թուականին, աւետարանականների օգնութեամբ, ովքեր գաղտնի համարակալում էին հայ երեխաներին, մայրս փախչում է թուրք ընտանիքից եւ յանձնւում որդեգրման Նշան Տէր-Ղազարեանների ընտանիքին: Նրա անունը կրկին փոխում են՝ անուանելով Ազնիւ: Մայրս Տէր-Ղազարեանների ընտանիքի հետ տեղափոխւում է Կիպրոս, յետոյ Պէյրութ, ուր 17 տարեկան հասակում ամուսնանում է հօրս հետ:

Այդ պատճառով եմ Արցախը նմանեցնում մօրս՝ որպէս վերածնուած, հայրենիք վերադարձած: Եթէ մայրս թուրք մնար, ապա ես էլ թուրք կը լինէի հիմա:

Սակայն հիմա ես այստեղ եմ, իսկ Արցախը միակ տարածքն է մեր ազգի, որը ազատագրուեց: Եւ մենք պէտք է Արցախին կառչած մնանք: Արցախը մեզ համար փարոս է: Եթէ այդ փարոսը կորցնենք, ապա ժայռին կը հարուածենք: Ամէն գնով՝ պէտք է այդ փարոսը պահենք:

– Ձեր կարծիքովՀայաստանի 25-ամեայ անկախութեանամենակարևոր ձեռքբերումը ո՞րն է:

– Բարդ հարց է: Անկախութեան կարեւոր ձեռքբերումներից առաջինը, թերևս այն է, որ Հայաստանը ժողովրդավար երկիր է` համեմատած դրացի երկրների: Բաւականին առաջխաղացում է նկատւում տրանսպորտի համակարգում: Մեծ առաջադիմութիւն է տեղեկատուական տեխնոլոգիաների զարգացումը: Այս ուղղութեամբ է, որ բոլորս պէտք է մտածենք, որպէսզի այդ ոլորտն էլ աւելի զարգացնենք: Մեր ամենամեծ աղբիւրը՝ մեր երիտասարդներն են, նրանց պէտք է փորձենք օգտակար լինել:

Իսկ Քառօրեայ պատերազմը ցոյց տուեց, որ մենք պէտք է նոր ուղղութիւններ գտնենք, որպէսզի կարողանանք աւելի մօտիկից օգտակար լինել մեր զինուորներին ու հայրենիքին:

Ես ամէնուր նոյն բանն եմ ասում՝ մի մոռացէք, որ հայ ենք: Զայրանում եմ, երբ գալիս են Հայաստան, շրջագայում են, յետոյ վերադառնում են ու սկսում քննադատել:

Հայրենիքը անձեռնմխելի բան է, հայրենիքը մեր ազգի ողնաշարն է՝ իր սխալներով հանդերձ: Ես միշտ ասում եմ՝ լաւ է այն մարդը, ով Հայրենիք է պահում իր սխալներով հանդերձ: Մենք ի՞նչ ենք անում Սփիւռքում, եթէ մի քանի հոգու օգտակար ենք լինում, դա ոչինչ չի նշանակում: Իսկ հայրենիքը մեր սրբութիւնն է, մեր բուրմունքը, այն վայրը, որտեղ ապրել և մահացել են մեր նախահայրերը: Նրանց արիւնով է ներծծուած մեր հայրենիքի հողերը: Նրանց մարմնի մասունքներով է՝ հայրենիքն այսօր մեզ հասել:

– Եւ վերջին հարցըո՞րն է եղել Ձեր ընտանիքից ժառանգուածամենամեծ պատգամը:

– Մայրս ինձ միշտ ներշնչել է չյուսահատուել, սկսած գործը աւարտին հասցնել: Անգամ երեխայ ժամանակ, երբ պարտէզում գործ էի անում, պէտք է վերջացնէի և նոր միայն՝ գնայի խաղալու:

Ես էլ նոյնը կը ցանկանամ խորհուրդ տալ բոլոր երիտասարդներին, որ չյուսահատուեն, այն, ինչին որ հաւատում են՝ նուիրուեն մինչև վերջ: Եթէ յուսահատւում են, նորից փորձեն:

Մայրս ինձ դաստիարակել է նաև լինել երախտապարտ, լինել հաւատարիմ: Իր կեանքի դառը փորձութիւններով՝ իմ մէջ հայրենասիրութիւն է սերմանել, նուիրուածութիւն ազգի նկատմամբ:

Մենք շատ ենք տառապել Հայաստանում. հայրս բանտարկուել է, կորցրել առողջութիւնը և վերջապէս՝ իր կեանքը: Ես յաճախ անօթի եմ գնացել դպրոց, ծակ կօշիկներով: Բայց անկախ ամէն ինչից՝ հայրենիքը վեր է եղել մեզ համար: Ինձ մի առիթով Զօրի Բալայեանը հարցրեց, թէ ինչպէս կարելի է այդքան տառապանքներ կրել և շարունակել սիրել հայրենիքը:

Հնարաւոր է, որովհետեւ հայրենիքը հողի վերեւում երևացողը չէ, հայրենիքը՝ արմատն է: Եթէ չունենանք հայրենիք, ի՞նչ է լինելու մեր վիճակը: Առանց հայրենիքի մենք կը նմանուենք չորացած ծառի, որը կը դադարի գոյութիւն ունենալ:

Ո՞ւմ են պէտք Սփիւռքում մեր դպրոցները, եկեղեցիները, մեր զգացական, քննադատական վերաբերմունքը, եթէ հայրենիքը կորցնենք: Խրատս է, որ պահենք, պահպանենք մեր հայրենիքը, որը դժուարութեամբ է մեզ հասել:

Չպէտք է կորցնելուց յետոյ միայն՝ մտածենք յետ բերելու մասին: Այդժամ ուշ կը լինի: Հպարտ պէտք է լինենք, որ հայ ենք, բայց եւ պէտք է միաւորուենք, փայփայենք ու պաշտպանենք հայրենիքը՝ միասնաբար:

 

Զրուցեց՝ Լուսինէ Աբրահամեանը

 

 

ՅԱՐԱԿԻՑ ՅՈԴՈՒԱԾՆԵՐ

ՆՈՐ ՅԱՒԵԼՈՒՄՆԵՐ